به گزارش شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی به نقل از خبرگزاری مهر، کارشناسان منابع طبیعی و فعالان عرصه تولید و کشت گیاهان دارویی همدان معتقدند که این استان ذخیره گاه ژنتیکی بسیار ارزشمندی برای کشت انواع گیاهان دارویی است و توان بالقوه ای در کشت و تولید گیاهان دارویی داشته بطوریکه سالانه ۱۳ هزار تن گیاهان دارویی در استان همدان تولید می شود.

پیشینه کشت و تولید گیاهان دارویی در ایران به ۸۰۰ سال پیش از میلاد مسیح باز می گردد و بیش از ۱۷۰ گونه گیاهی مختلف در طب سنتی و گیاهی کاربرد داشته که برخورداری از چنین پیشینه ای در شناسایی و کاربرد گیاهان دارویی از پتانسیل های کشور محسوب می شود.

استقبال از استفاده گیاهان دارویی رو به افزایش است

کارشناسان بر این عقیده اند که هر روز استقبال از تولید و استفاده از گیاهان دارویی به جای داروهای شیمیایی در جهان و به نسبت در ایران رو به افزایش بوده و فعالیت شمار زیادی هزار عطاری در کشور گواه این ادعا است.

آنچه مسلم است اینکه در همدان گرایش مجدد به استفاده از این نوع گیاهان ایجاد شده است و بیماران بیشتر از داروهای گیاهی استقبال می کنند و اکنون در خیلی از مناطق همدان اقدام به تولید این نوع داروها می شود.

ناگفته پیداست که همدان توان بالقوه و پیشینه بالایی در استفاده از پتانسیلهای موجود در تولید این نوع گیاهان دارد که حضور ابوعلی سینا در همدان به دلیل همین پتانسیلها بوده است

توسعه کشت گیاهان دارویی و زعفران در فامنین همدان

در همین خصوص توانایی های همدان تا آنجایی پیش رفته که مدیر جهادکشاورزی شهرستان فامنین استان همدان از توسعه کشت گیاهان دارویی و زعفران در این شهرستان خبر داده است.

امیر لاهوتیان همچنین عنوان کرده که با توجه به سیاست‌های سازمان جهادکشاورزی توسعه کشت گیاهان دارویی و زعفران و جایگزینی محصولات کم آب بر با محصولات آب بر در برنامه قرار گرفته است.

نبود صنایع فرآوری مهمترین مشکل تولید گیاهان دارویی در همدان است

یکی از فعالان این عرصه در گفتگو با مهر افزود: سالانه ۱۳ هزار تن انواع گیاهان دارویی در استان همدان تولید می شود که بدون فرآوری در بازار فروخته می شود.

زینب امینی با بیان اینکه اگر گیاهان دارویی تولیدی استان فرآوری شود درآمد کشت و برداشت آنها حداقل پنج برابر افزایش می یابد، حمایت ناکافی بانک ها و هزینه بالای ساخت کارخانه های فرآوری گیاهان دارویی را علت استقبال نکردن سرمایه گذاران بخش خصوصی عنوان کرد.

وی اضافه کرد: این درحالیست که از گیاهان دارویی می توان صدها دارو و لوازم آرایشی و بهداشتی تولید کرد.

دستگاه اسانس گیری گیاهان دارویی جهاددانشگاهی راه اندازی شد

در این خصوص رئیس جهاددانشگاهی واحد همدان نیز از برنامه ریزی برای راه اندازی کمیته تخصصی گیاهان دارویی و تبدیل علم به ثروت خبر داد و گفت: سال گذشته از دستگاه اسانس گیری گیاهان دارویی جهاددانشگاهی پرده برداری شد و جهاد دانشگاهی به دنبال حرکت به سمت طب سنتی و بومی سازی علم است.

محمدمهدی گودرزی سروش با اشاره به اینکه تاکنون شش هزار نمونه گیاه از مناطق مختلف استان همدان جمع آوری شده، افزود: از این تعداد ۳۱۵ گونه گیاهان دارویی شناسایی شده که ۱۵۹ مورد آن برای مصارف سنتی و ۱۵۶ مورد فاقد استفاده سنتی و بومی است.

گودرزی تاکید کرد: جهاددانشگاهی به دنبال فرآوری است تا مواد اولیه داروهای شیمیایی با کمترین عوارض را از گیاهان دارویی به دست آورد.

وی اضافه کرد: جهاددانشگاهی با راه اندازی کمیته تخصصی گیاهان دارویی به دنبال تولید نشاء گیاهان دارویی گونه های علفی و بوته ای، ایجاد بانک ژنی گیاهان دارویی، تولید فرآورده های دارویی و دمنوشهای گیاهی و تولید عصاره های گیاهی است.

منابع طبیعی استان همدان در حال نابودی است

گودرزی تاکید کرد: منابع طبیعی استان همدان با برداشت های بی رویه گیاهان دارویی در حال نابودی است چراکه افراد بومی این گیاهان را برداشت کرده و سبب تضعیف آنان می شوند.

وی اضافه کرد: نخستین مرکز خدمات مشاوره ای تخصصی گیاهان دارویی استان همدان نیز متعلق به جهاددانشگاهی است که راه اندازی شده است.

وی در ادامه به برنامه سه ساله جهاددانشگاهی برای کمیته تخصصی گیاهان دارویی اشاره و عنوان کرد: فاز اول مربوط به دریافت مجوز راه اندازی مرکز است که با حمایتهای استانداری و جهادکشاورزی محقق شد به طوریکه می توانیم تاسیس مزرعه های پایلوت و گلخانه های تولید و پرورش نشاء گونه های علفی را داشته باشیم.

رئیس جهاددانشگاهی همدان گفت: در فاز دوم برنامه نیز یک دوره تولید نشاء گیاهان دارویی به مدت پنج تا شش ماه خواهیم داشت، همچنین یک برنامه کشت سالانه به جهادکشاورزی اعلام می کنیم چراکه جهاددانشگاهی توانایی تولید تا ۳۰۰ هکتار را دارد.

راه اندازی کارخانه های فرآوری گیاهان دارویی در استان همدان در برنامه است

وی با اشاره به اینکه جهاددانشگاهی به دنبال راه اندازی یک زنجیره تامین است، اضافه کرد: راه اندازی کارخانه های فرآوری گیاهان دارویی در استان همدان سبب ایجاد اشتغال، افزایش تولید، درآمد و صادرات شود.

گودرزی سروش بیان کرد: در فاز سوم برنامه نیز همدان به یکی از تولیدکنندگان مواد اولیه صنعت گیاهان دارویی تبدیل خواهد شد.

سرپرست معاونت برنامه ریزی استانداری همدان نیز با بیان اینکه پتانسیل های بسیار خوبی در همدان وجود دارد که باید به بالفعل تبدیل شود، افزود: در بحث تولید گیاهان دارویی بازار فروش از مسائل بسیار مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

خسرو سامری اضافه کرد: برای اینکه کشاورزان و بخش خصوصی به تولید گیاهان دارویی و سرمایه گذاری در این زمینه ترغیب شوند باید بازار فروش آن شناسایی شود.

بازار فروش تولیدات گیاهان دارویی باید تامین شود

وی گفت: دغدغه بخش خصوصی در تولید گیاهان دارویی بحث بازار است و باید بازار فروش این محصول فراهم شود.

کارشناس کشاورزی استان همدان نیز گفت: برخی از گیاهان دارویی به علت خاصیتهای فراوان و بازار مصرف مطلوب توسط بشر به مزارع آورده شده و به صورت زراعی کاشت و برداشت می شود و گونه های فراوان دیگری به صورت خودرو در طبیعت وجود دارد

مشکل صنعت گیاهان دارویی کمبود اطلاعات است

نسرین دانشمند گفت: اطلاعات و دانسته های ما درباره همه گیاهان و خواص آنها کامل نیست ودانش کافی در مورد مبانی گیاهی و طب سنتی وجود ندارد.

وی گفت: در حالی که همدان یکی از پتانسیل‌های تولید انواع گیاهان دارویی به‌شمار می‌رود و می‌تواند ارزش افزوده فراوانی از محل صادرات گیاهان دارویی نصیب این منطقه کند، توجه چندانی به تولید و صادرات گیاهان دارویی نشده است.

این کارشناس گیاهان دارویی با اشاره به وجود داروهای گیاهی تقلبی در بازار عنوان کرد: در حالی که گیاهان دارویی باید با شناسنامه مشخص و معتبر و نظارت در بازارهای داخلی و به‌ویژه عطاری‌ها عرضه شوند، به‌علت استقبال مردم از برخی از گیاهان دارویی، زمینه عرضه محصولات تقلبی افزایش یافته است.

وی تاکید کرد: تا زمانی که اطلاعات کامل نداشته باشیم، نباید ادعاهای بیشتر از حد لازم را بیان کنیم و در مجموع مهمترین مشکل کمبود اطلاعات است.

فرآوری گیاهان دارویی نیازمند تکنولوژی پیشرفته است

با این تفاسیر پرواضح است که فرآوری گیاهان دارویی و ارتقاء کیفیت و سهولت در مصرف آن نیازمند تکنولوژی پیشرفته و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و دولتی است که با توجه به بروکراسی حاضر در ادارات برای گرفتن مجوز بخش خصوصی تمایل چندانی به سرمایه‌گذاری در این بخش ندارند.

هرچند در زمان حاضر استقبال مردم برای مصرف گیاهان دارویی نسبت به گذشته افزایش یافته است و پتانسیل قابل توجهی نیز برای کارآفرینی و تولید فرصت‌های شغلی در این حوزه وجود دارد، اما به‌علت مشکلات صنعت گیاهان دارویی هنوز به‌عنوان بستر فعالیت فارغ‌التحصیلان بخش کشاورزی و علاقمندان محسوب نمی‌شود.

در نگاهی دیگر باریجه، کتیرا، زعفران، سیاه دانه و زیره، اسانس مورد، رزماری و شیرین بیان برای صادرات دارای مزیتهای نسبی بوده و بابونه، خار مریم، بادرنجوبه، سنبل الطیب در بازار داخلی از اهمیت بالایی برخوردارند.

بر همین اساس و از آنجایی که همدان از توانمندی بالایی در کشت و تولید گیاهان دارویی برخوردار است به عنوان یک استان کوچک اما چابک می تواند در ارتقای صادرات این بخش نقش آفرینی کند.

باتوانمندی های علمی و تجربی بالایی که همدان در زمینه کشت و تولید گیاهان دارویی دارد این بخش می تواند زمینه ساز یک جهش بلند و موتور محرکه توسعه باشد.

امید است با چاره اندیشی به موقع گیاهان دارویی در آینده نزدیک در فهرست ۱۰ قلم کالای عمده صادراتی همدان قرار گیرد.