مهندس عبدالرضا بازدار رییس سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام اظهارکرد: فعالیت در عرصه گیاهان دارویی هم درآمدزا و هم اشتغال زاست و هم می توان با ایجاد صنایع جانبی در کنار آن فعالیت‌های مفیدی را انجام داد.

وی گفت: با مرکز تحقیقات برنامه ریزی‌هایی صورت گرفته است و ۵ گونه را که از نظر اقلیمی با شرایط استان سازگاری بیشتری دارند شناسایی شده‌اند و از لحاظ اقتصادی این گونه‌ها درآمدزا هستند.

رییس سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام توسعه کشت دانه‌های روغنی کلزا را تجربه‌ای مفید در این زمینه دانست و تصریح کرد: در آغاز که قصد توسعه کشت این محصول را داشتیم هیچ کشاورزی حاضر نبود کار کشت این محصول را بپذیرد، چون کارایی آن را ندیده بودند و اطلاعی از آن نداشتند و آن سال این محصول فقط در حد ۲ هکتار کاشت شد اما در سال گذشته ۴ هزار تن دانه روغنی کلزا آن هم در شرایطی که دچار خشکسالی بودیم برداشت شد.

بازدار تاکید کرد: اگر از لحاظ دولتی هزینه کنیم و ادوات را در اختیار کشاورز بگذاریم و کشاورزان به این باور برسد که کار کشت گیاهان دارویی دارای صرفه اقتصادی است حتماً استقبال خواهند کرد.

نباید اجازه داد شرکت‌های گیاهان دارویی سرنوشتی مانند گلخانه‌ها پیدا کنند

دکتر مهدی صیدی رییس دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام گفت: در این راه مشکلاتی ساده پیش روی ماست که موجب شده است کاری جدی در سطح استان صورت نگیرد و اولین مشکل این است که مشخص نیست چه نهادی در ایلام متولی گیاهان دارویی است و کسانی که در موفق به ثبت شرکت در این زمینه می‌شوند باید به کجا مراجعه کنند.

وی دومین مشکل را نبود نهالستان گیاهان دارویی در استان دانست و ادامه داد: وجود یک نهالستان در استان برای اینکه مواد گیاهی اولیه را با قیمت مناسب در اختیار کشاورز قرار دهد ضروری است.

عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام ادامه داد: هریک از مراکزی را که عضو ستاد هستند هر کدام به صورت جداگانه کارهایی را انجام داده‌اند که باید آنها را تجمیع کرد تا از موازی کاری جلوگیری شود و کار با سرعت بیشتری پیش رود.

رییس دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام دقت ویژه در واگذاری شرکت‌ها و ارائه تسهیلات را لازم و ضروری دانست و گفت: نباید اجازه داد این کار سرنوشتی مانند گلخانه‌ها پیدا کند که برخی افراد کلی وام و تسهیلات دریافت کنند و بعد از چندی کار را رها کنند.

صیدی در مورد اهمیت گیاهان دارویی نیز تصریح کرد: در سفر تحقیقاتی به استرالیا، محققان این کشور چند گونه از گیاهان دارویی استان مانند مرزه خوزستانی و مرزه بختیاری که مخصوص ایلام است را دیدند.

لزوم هدفگذاری درست در موضوع گیاهان دارویی

دکتر خیرالله اسدالهی رییس دانشگاه علوم پزشکی استان گفت: باید با تفکیک درست موضوعات گیاهان دارویی و خوراکی هدفگذاری‌های خود را مشخص کنیم که معتقدم در تبیین و هدفگذاری هنوز چارچوب کار مشخص نشده است.

وی ادامه داد: هنوز تحقیقات حداقل در حوزه دارویی به صورت پراکنده انجام می‌گیرد و هنوز جمع بندی این تحقیقات صورت نگرفته است تا آنالیز شود که کدام گیاه دارویی، خوراکی و یا علوفه‌ای است و جنبه اقتصادی کدام یک بیشتر است.

وجود ۳۳۶ گونه گیاه دارویی در استان

مهندس عبدالسلام پیری مدیر برنامه ریزی اداره کل منابه طبیعی استان ایلام گفت: بعد از چاپ کتاب “فلور ایلام” توسط این اداره کل که در واقع تبیین و زیربنای پوشش گیاهی و فعالیت‌های مرتبط با آن است به این نتیجه رسیدیم که تعداد گونه‌های گیاهی در استان ایلام ۱۰۰۰ گونه است.

وی با بیان اینکه از یک هزار گونه گیاهی موجود در استان ۳۳۶ گونه دارویی است تصریح کرد: از این تعداد گونه ۷۵ گونه درختچه‌ای، ۳۵ گونه باغی و زراعی و بقیه بوته‌های علفی خودرو هستند که در عرصه منابع طبیعی رویش دارند.

مدیریت برنامه ریزی اداره کل منابع طبیعی استان ایلام گیاهان دارویی را از پتانسیل‌های خیلی خوب استان ارزیابی و تصریح کرد: از سال ۸۶ این پتانسیل برای کاهش عوامل تخریب در منابع طبیعی به کارگرفتیم.

پیری ادامه داد: از سال ۱۳۸۶تا سال گذشته ۱۸۰۰هکتار از اراضی را در اختیار بهره برداران قرار دادیم و ساماندهی شده است و هرساله گونه‌های مختلفی مانند گل نرگس، آویشن، ختمی، گل گاو زبان و بقیه گونه‌های گیاهی در حال کشت هستند.

مدیر برنامه ریزی منابع طبیعی استان ایلام با بیان اینکه انتخاب گونه و آموزش و ترویج صحیح کشت و بازاریابی آن مد نظر است تصریح کرد: از بین گونه‌های مطرح شده گونه گل نرگس به خاطر اقتصادی بودن آن و عدم نیاز به فرآوری در یک دوره ۴۵ روزه تمام هزینه‌های کشاورز را می‌دهد و سود قابل توجهی را نصیب کشاورز می‌کند و در کنار این مزایا سیاست حفاظت آب و خاک کاملاً عملی می شود.

وی ادامه داد: برای کشت گیاهان دارویی در استان با توجه به رویشگاه‌های گیاهان دارویی که در استان وجود دارد و دیم زارهای موجود در استان زمینه برای کشت در شرایط دیم فراهم است چراکه اراضی مرتعی که یک میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار از اراضی استان را تشکیل می دهد که رویشگاه اصلی گیاهان دارویی است و با کمک مجریان مرتع داری می‌توانیم این زمینه‌ها را گسترش دهیم.

پیری به نقش سازمان‌های مردم نهاد در احیاء، توسعه و بهره برداری از منابع طبیعی اشاره و تصریح کرد: تاکنون ۱۰۶ شرکت تعاونی در استان توسط منابع طبیعی تشکیل شده است که ۵ هزار نفر در آن عضویت دارد و در این زمینه رکورددار هستیم.

مدیر برنامه ریزی منابع طبیعی استان از طرحی ۵ ساله کاشت گیاهان دارویی در ۶ هزار و ۳۶۰ هکتار از منابع طبیعی استان خبرداد و گفت: پیش بینی می‌شود در این عرصه ۸۱ هزار و ۴۸۰ نفر به صورت مستقیم اشتغال پیدا کنند.

وی هم مرز بودن استان ایلام با کشور عراق را پتانسیلی قوی برای بازاریابی عنوان کرد و گفت: شرایط شکننده اقلیمی استان ایجاب می‌کند برای بیمه کشاورزان شاغل در این زمینه چاره اندیشی شود.

نظارت بر مراحل مختلف در تولید گیاهان دارویی به معنای چوب لای چرخ گذاشتن بهره برداران نیست

دکتر مهتاب شاهماری مدیر اداره نظارت بر دارو دانشگاه علوم پزشکی ایلام اظهار کرد: در عرصه گیاهان دارویی باید از همین ابتدا گام ها را محکم و استوار برداشت تا با مشکل مواجه نشویم.

وی با بیان اینکه هم اکنون در در سازمان عذا و داروی وزارت بهداشت از سال ۱۳۸۸ اداره «داروهای طبیعی» فعال شده است تصریح کرد: کار این اداره نظارت بر تولید و واردات فرآورده‌های طبیعی و مکمل‌هاست و تمام ضوابط و آیین نامه‌های آن مشخص شده است.

مدیر اداره نظارت بر داروی دانشگاه علوم پزشکی با بیان اینکه قصد این دستگاه چوب لای چرخ گذاشتن و ایجاد مشکل برای واحدهای تولیدی نیست تصریح کرد: این دستگاه به عنوان یک حامی و پشتوانه برای واحدهای تولیدی عمل می‌کند و نقش راهنمایی را دارد که در تمام مراحل بهره بردار را برای تولید یک محصول سالم یاری می کند.

شاهماری ادامه داد: از زمانی که وارد موضوع گیاهان دارویی می‌شویم لحظه به لحظه روی محصول نهایی و میزان ماده موثره تاثیر گذار است که دانشگاه علوم پزشکی و معاونت غذا و دارو است متولی آن است و جای خالی این نظارت را احساس می کنیم.

وی نظارت را در ایجاد برند برای یک محصول مهم ارزیابی کرد و گفت: امیدواریم نقش این دستگاه بیشتر شناخته شود این دستگاه بتواند در مراحل مختلف از برداشت تا نحوه خشک کردن و بسته بندی بتواند نقش خود را بخوبی انجام دهد.

ضرورت شناسایی کشاورزان پیشرو برای ورود به کشت گیاهان دارویی

دکتر جعفر حسین زاده رییس مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام اظهار کرد: لازمه توسعه کشت گیاهان دارویی شناسایی کشاورزان پیشرو در این عرصه و توسعه کار در بین آنهاست.

وی رو آوردن به صنایع تبدیلی و فرآوری و شرکت‌های دانش بنیان را مراحل بعدی کار دانست و گفت: باید بپذیریم هنوز در ابتدای کار هستیم و در آن حدی کار نکرده‌ایم که به فکر تاسیس شرکت‌های دانش بنیان باشیم چراکه هنوز بسیاری از ابعاد این کار مبهم و ناشناخته‌اند.

رییس مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی و منابع طبیعی استان ادامه داد: برنامه ریزی لازمه توسعه کشت گیاهان دارویی است و جهاد کشاورزی می‌تواند موضوع را در بحث اعتبارات ترویجی و نظارت بر نهالستان‌ها دنبال کند.

حسین زاده ادامه داد: هم اکنون در این زمینه ۱۲ طرح تحقیقاتی در این مرکز در دست اجراست که ۶۰ درصد هزینه‌های آن از طریق خود مرکز انجام می‌گیرد.

فقدان مرجع برای شرکت‌های دانش بنیان

طاهر پیری معاون اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان گفت: نبودن مرجع و متولی خاص برای تعاونی‌های دانش بنیان مشکل بسیاری از متقاضیان این شرکت‌هاست.

پیری گلخانه‌های غیرفعال استان را ظرفیتی مناسب برای توسعه کشت گیاهان دارویی عنوان کرد.

گلخانه‌های راکد؛ ظرفیتی مناسب برای تولید نشا و قلمه؛ نه توسعه کشت گیاهان دارویی

مهندس حیدر مفتاحی زاده مدیر پژوهشی جهاد دانشگاهی واحد استان ایلام اظهارکرد: در مورد اینکه موضوع عملیاتی شود باید گفت که عملیاتی شده وهم اکنون مردم به اهمیت موضوع پی برده‌اند و برخی افراد حتی بدون چشم داشت به تسهیلات وارد این عرصه شده‌اند.

وی در مورد پیشنهاد برخی از اعضا در مورد اختصاص گلخانه‌های راکد به کاشت گیاهان دارویی گفت: از نظر کارشناسی این کار، منطقی نیست چون گیاهان دارویی در هرجایی کمتر از یک هکتار کاشته شوند سودی به دنبال نخواهد داشت اما گلخانه‌ها می‌توانند بستری مناسب برای تولید نشا و قلمه هستند.

مدیر پژوهشی جهاد دانشگاهی تولید محصول خوب را هدف اصلی ستاد گیاهان دارویی ارزیابی کرد و گفت: از زمان تولید نشا تا زمان فروش محصولات به عمل آمده استاندارد “جس سی پی” رعایت شده است.

وی عدم استفاده از کودهای شیمیایی و تولید ارگانیک با استفاده از کود گاوی را ویژگی مهم گیاهان دارویی برداشت شده در مزارع جهاد دانشگاهی عنوان کرد و گفت: در مورد خرید تضمینی دولت نمی‌تواند حامی یک کشاورز برای فروش شود چراکه کشاورز در سال دوم راه خود را پیدا می‌کند پس وظیفه همه ما این است که کاری که توسط مردم انجام گرفته است را مدیریت کنیم.

مفتاحی زاده ادامه داد: باید گونه‌هایی را برای کشت انتخاب کرد که در استان امکان رشد آنها به راحتی وجود داشته باشد مانند کاشت به لیمو در مهران یا آویشن در ایوان که دنبال می‌شود چراکه اگر گیاهی که مربوط به ما نیست را در گلخانه‌ها بکاریم هزینه‌های زیادی در بر دارد.

تقسیم کار صحیح و تجمیع ظرفیت‌ها؛ رمز موفقیت ستاد علوم و فناوری گیاهان دارویی

طیب افشارنیا جانشین استاندار در اشتغال و سرمایه گذاری گفت: موضوع گیاهان دارویی از پتانسیل بالایی برخوردار است و باید به آن به عنوان یکی از عوامل توسعه توجه کرد.

وی با بیان اینکه در این راه اقدامات خوبی صورت گرفته است تصریح کرد: لازمه فرهنگسازی در این عرصه ایجاد رغبت در قشر کشاورز به عنوان متولی این امر است و باید علل اینکه تاکنون کشاورزان در این زمینه رغبت مناسبی را نشان نداده‌اند را جویا شد.

جانشین استاندار در اشتغال و سرمایه گذاری تاکید کرد: سرمایه گذار با هدف سود کسب سود سرمایه گذاری می‌کند و مسلماً وارد عرصه‌ای نمی‌شود که در آن تجربه مفیدی حاصل نشده باشد پس لازمه ورود سرمایه گذار ایجاد انگیزه در کشاورزان استان برای این امر مهم است.

وی موازی کاری را آسیب این موضوع دانست و گفت: متاسفانه دستگاه‌های استان هم در مرحله تفکر و هم در عمل موازی کارند که این امر موجب شده است هر دستگاهی سعی می‌کند تا به تنهایی کارها را دنبال کند.

افشارنیا تقسیم کار صحیح و تجمیع ظرفیت‌ها را لازمه موفقیت در این راه عنوان کرد و گفت: با تلاش‌های اعضای ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب ایرانی در استان دورنمای خوبی برای این کار قابل تصور است.