پس از سال‌ها خشکسالی شدید که بخش بزرگی از تولید گیاهان دارویی و معطر مراکش را با بحران روبه‌رو کرده بود، بارندگی‌های مناسب در سال ۲۰۲۶ نشانه‌های روشنی از بهبود این صنعت را آشکار کرده است. رسانه‌های اقتصادی و کشاورزی بین‌المللی گزارش داده‌اند که بسیاری از گونه‌های ارزشمند که در سال‌های اخیر تقریباً از بازار ناپدید شده بودند، دوباره در مزارع و رویشگاه‌های طبیعی این کشور در دسترس قرار گرفته‌اند. این تحول برای صنایع داروسازی، آرایشی، تولید اسانس و صنایع غذایی اروپا که بخشی از مواد اولیه خود را از مراکش تأمین می‌کنند، خبر بسیار امیدوارکننده‌ای محسوب می‌شود.

مراکش یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان گیاهان دارویی و معطر در منطقه مدیترانه است و گونه‌هایی مانند رزماری، آویشن، اسطوخودوس، نعناع، شاه‌تره، به‌لیمو، گل محمدی و مریم‌گلی سهم مهمی در صادرات این کشور دارند. در دوره خشکسالی، کاهش شدید بارندگی باعث افت محسوس تولید شد؛ به‌گونه‌ای که قیمت برخی گیاهان به‌شدت افزایش یافت. بر اساس گزارش‌ها، قیمت نعناع در برخی مقاطع تا حدود ۲۰۰ درصد، به‌لیمو حدود ۱۵۰ درصد و گل محمدی بین ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافت. این شرایط بسیاری از صادرکنندگان را مجبور کرد تنها به مشتریان قدیمی خود محصول عرضه کنند و بخشی از سفارش‌های جدید را نپذیرند.

بارش‌های مناسب سال جاری موجب احیای پوشش گیاهی و افزایش تولید شده است، اما فعالان این صنعت معتقدند بازگشت کامل به سطح تولید پیش از خشکسالی به زمان نیاز دارد. علاوه بر این، بارندگی‌های شدید در برخی مناطق باعث بروز مشکلات لجستیکی و دشواری در برداشت و حمل محصول شده است. با این حال، تولیدکنندگان امیدوارند در فصل جاری بتوانند بخش مهمی از بازارهای صادراتی خود در اروپا را دوباره به دست آورند.

یکی از مهم‌ترین پیامدهای این بحران، افزایش توجه به فرآوری استاندارد و ایجاد ارزش افزوده بوده است. بسیاری از شرکت‌های مراکشی در سال‌های اخیر به جای صادرات گیاه خام، سرمایه‌گذاری خود را بر تولید اسانس، عصاره، گیاهان خشک استاندارد، بسته‌بندی صادراتی و محصولات دارای قابلیت ردیابی متمرکز کرده‌اند. این رویکرد نه‌تنها درآمد تولیدکنندگان را افزایش داده، بلکه وابستگی آن‌ها به نوسانات بازار مواد خام را نیز کاهش داده است.

کارشناسان منابع طبیعی معتقدند تجربه مراکش نشان داد که تغییرات اقلیمی می‌تواند مستقیماً بر زنجیره تأمین گیاهان دارویی اثر بگذارد. به همین دلیل، توسعه سامانه‌های آبیاری کارآمد، مدیریت پایدار برداشت از رویشگاه‌های طبیعی، کشت گونه‌های مقاوم به خشکی و استفاده از فناوری‌های نوین خشک‌کردن و نگهداری، اکنون به اولویت اصلی سیاست‌گذاران این کشور تبدیل شده است.

تحلیلگران بازار جهانی نیز پیش‌بینی می‌کنند با بازگشت تدریجی تولید مراکش، عرضه گیاهان دارویی و معطر در بازار اروپا متعادل‌تر شود. با این حال، رقابت آینده بیش از گذشته بر پایه کیفیت، استانداردهای فرآوری، قابلیت ردیابی و پایداری تولید خواهد بود. از این رو، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های فرآوری و کنترل کیفیت، همچنان مهم‌ترین عامل حفظ جایگاه مراکش در تجارت جهانی گیاهان دارویی و معطر به شمار می‌رود.

(FreshPlaza, April 8, 2026)