اداره ملی طب سنتی چین (National Administration of Traditional Chinese Medicine; NATCM) مهم‌ترین نهاد دولتی چین برای سیاست‌گذاری، راهبری و هماهنگی امور مربوط به طب سنتی چین و داروهای سنتی این کشور است. این نهاد در ساختار دولت مرکزی چین قرار دارد و مسئولیت‌های آن طیف گسترده‌ای از سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی تا حفاظت و توسعه منابع دارویی، پژوهش، آموزش، خدمات درمانی و توسعه صنعت داروهای سنتی را دربرمی‌گیرد.

تاریخچه تأسیس

دولت چین از دهه‌های گذشته اهمیت ویژه‌ای برای طب سنتی قائل بوده است. در سال ۱۹۸۶، شورای دولتی چین یک ساختار نسبتاً مستقل برای اداره امور طب سنتی ایجاد کرد. این اقدام پایه سازمانی لازم برای توسعه نظام مدیریت طب سنتی را در سطح ملی و استانی فراهم کرد. در ادامه، نظام مدیریتی طب سنتی در چین توسعه یافت و در سطح استان‌ها، مناطق خودمختار و شهرهای تحت مدیریت مستقیم دولت مرکزی نیز ساختارهای مدیریتی مرتبط ایجاد شدند.

جایگاه سازمانی

این اداره بخشی از ساختار دولت مرکزی چین است و در سیاست‌گذاری و مدیریت ملی طب سنتی نقش محوری دارد. با این حال، برخلاف مدل هند که یک نهاد نسبتاً متمرکز برای بخش گیاهان دارویی ایجاد کرده است، در چین مسئولیت‌های مرتبط با گیاهان دارویی و داروهای سنتی میان چند دستگاه دولتی تقسیم شده است. بنابراین ساختار کلی را می‌توان چنین خلاصه کرد:

دولت مرکزی چین
↓
اداره ملی طب سنتی چین
↓
سیاست‌گذاری و راهبری طب سنتی و داروهای سنتی

هم‌زمان:

اداره ملی محصولات پزشکی
↓
ثبت، نظارت دارویی، استانداردها و ایمنی فرآورده‌های دارویی

وزارت کشاورزی و امور روستایی
↓
تولید کشاورزی و کشت گیاهان دارویی

سایر وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی
↓
صنعت، علم و فناوری، تجارت، منابع طبیعی و امور اقتصادی

مأموریت اصلی

بر اساس وظایف رسمی، مهم‌ترین مأموریت‌های این اداره عبارت‌اند از:

۱. تدوین راهبردها و برنامه‌های توسعه طب سنتی

۲. تدوین سیاست‌ها و استانداردهای مرتبط

۳. مشارکت در تدوین قوانین و مقررات

۴. برنامه‌ریزی و هماهنگی توسعه خدمات طب سنتی

۵. توسعه آموزش و تربیت نیروی انسانی

۶. حمایت از پژوهش و توسعه فناوری

۷. حفاظت، توسعه و استفاده منطقی از منابع دارویی

۸. مشارکت در سیاست‌گذاری صنعت داروهای سنتی

۹. توسعه و استانداردسازی فرآورده‌های دارویی سنتی

۱۰. حمایت از نوآوری و انتقال فناوری

۱۱. توسعه همکاری‌های بین‌المللی

۱۲. حفاظت و انتقال دانش سنتی

۱۳. توسعه و ارتقای کیفیت صنعت داروهای سنتی

وظایف رسمی این اداره همچنین شامل انجام مطالعات مربوط به منابع دارویی و مشارکت در برنامه‌ریزی توسعه صنعت داروهای سنتی است.

طب سنتی و جایگاه آن در سیاست ملی چین

اهمیت این اداره را نمی‌توان بدون توجه به جایگاه قانونی طب سنتی در چین درک کرد. قانون طب سنتی جمهوری خلق چین (Law of the People’s Republic of China on Traditional Chinese Medicine) در سال ۲۰۱۶ تصویب و از اول ژوئیه ۲۰۱۷ اجرایی شد. این قانون تصریح می‌کند که طب سنتی بخش مهمی از نظام پزشکی و بهداشت چین است و دولت باید توسعه آن را تقویت کند و هم‌زمان بر میراث سنتی و نوآوری تأکید داشته باشد. بر اساس این قانون، دولت باید نظام مدیریتی متناسب با ویژگی‌های طب سنتی ایجاد کند و در کنار حفظ ویژگی‌ها و مزیت‌های سنتی، از فناوری‌های علمی و مدرن برای توسعه آن استفاده کند.

مقایسه با ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی در ایران

از نظر ساختاری، اداره ملی طب سنتی چین را نمی‌توان معادل دقیق ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی ایران دانست. شباهت مهم آنها در راهبری و هماهنگی توسعه طب سنتی و گیاهان دارویی است؛ اما نظام چین از نظر قانونی و اجرایی ساختار گسترده‌تر و نهادینه‌تری دارد. همچنین در چین، موضوع طب سنتی دارای پشتوانه قانونی مستقل است و قانون طب سنتی، دولت و دستگاه‌های مختلف را به توسعه، حفاظت، تحقیق، آموزش و تنظیم این بخش مکلف کرده است.