شاید بیشتر کسانی که در دوران دبستان و راهنمایی تن به نوشتن انشایی با موضوع می خواهید در آینده چکاره شوید؟ داده اند تایید کنند که شغل هایی مانند دکتر ، مهندس یا خلبان وجه مشترک و جزو آرزوهای کودکی بوده است. همه این ها از شغل های مورد نظر نسل ما بود جز عطاری که حالا یکی دو تا از همکلاس هایم این روزها با این حرفه به جنگ بیکاری رفته اند.

برای دانش آموزان نسل من عطارها همیشه پیرمردانی با موی و محاسن سفید و جلیقه و گاه کلاه عرق چین سیادت به چشم آمده اند که از سر بازارچه بوی ادویه و گیاهان معطر حجره آنها را حس می کردیم .

پیرمدانی که همیشه داشتند پشت ترازوی کوچکشان پودرهای رنگارنگ را وزن می کردند. شاید برای همین عطاری در ذهن ما شغلی ممنوعه بود که تنها مختص پیرمردها می شد.

اکنون البته چند سالی می شود از آن عطاری ها با عطر شناور ادویه و ختمی و پونه کمتر نشانی می توان یافت.

نسل امروز حالا هم البته همه عطاری ها را با یکی دو چیز مشترک می شناسد؛ الان پشت شیشه همه عطاری ها با لامپ های نئون و یا حروف درشت می توان عبارت ترک اعتیاد تضمینی و پودر چاقی و لاغری را دید.

پس از پخش سریال تاجر کره ای و تبلیغات خواص جنسینگ و آلوورا که بسیاری از شبکه های ماهواره ای آن را به همراه انواع پودرهای معجزه کننده همه فن حریف! دیده اند حالا پشت شیشه بیشتر بسیاری از عطاری ها با نوشته های درشت تبلیغ انواع پودر چاق و لاغر کننده و صدها نوع گیاه دارویی ویژه برای همه نوع درد دیده می شود.

به همین علت می توان گفت فرق این عطاری ها با عطاری های دو دهه گذشته نداشتن عطر و بو باشد که حالا پسرش دارد با موهای واکس زده به جای فروش کتیرا و سرخاب و سرمه و ادویه با بازار پرسود داروهای ترک اعتیاد و چاقی و لاغری روزگار می گذراند.

حکایت دگردیسی عطارها و قوطی هایشان را محمد فرقانیان که این روزها در داروخانه گیاهی به کسب و کار مشغول است در تنگناهای چرخیدن چرخ روزگار می داند.

از همان وقت ها که حساب و کتاب را یاد گرفتم وردست پدرم در مغازه پادو بودم. گاهی هم از باغ حاج حسن برایش پونه و ختمی و ریحان و برگه اکالیپتوس و آلو می آوردم.

این ها حکایت بیش از نیم قرن حضور در مغازه سه در چهاری است که حالا البته دوبار بازسازی شده و هم شان سنگ مرمر و شیشه های رفلکس دور و اطراف است اما هنوز هم بوی تند ادویه و گیاه معطر می دهد.
او که از قدیمی های این صنف به شمار می رود، تاکید می کند: بیش از ۱۰ سال طول کشید تا بتوانم کنار دست پدر یاد بگیرم برای برخی از مشتری ها که داروی درمان دردشان را از عطاری ها می جویند چاره ای پیدا کنم.

عطارزاده کار پدرانش را نسخه پیچی سفارش حکیمها می داند و در بسیاری مواقع نیز با تجربه های سینه به سینه خود اقدام به تعیین دارو و تهیه و ترکیب آن کرده است.

او هنوز هم معتقد است: همین داروسازهای مدرن و حتی پزشک های امروزی که در اصطلاح او حکیم نامیده می شوند دارای ریشه های مشترکی با عطاری های سابق بوده اند و زمانی که علم تا به این حد تجربه های درمانی و دارویی شیمیایی را نهادینه نکرده بود تنها راه درمان درد را مردمان در استفاده از گیاهان دارویی می دیدند.

به گفته او، عطاری تنها در فروش سرخاب و سفیدآب و گل روشور و ادویه خلاصه نمی شود و عطارها از توصیه و تجویز استفاده از گل گاوزبان و عرق خارشتر و بخور چهل گیاه گرفته تا ترکیب های دارویی چند وجهی را با آگاهی و مسوولیت پذیری کامل و دانش و تجربه انجام می داده اند.

او البته تاکید می کند: امروزه با پیشرفت علم پزشکی و دارویی و همچنین افزایش تعداد بیماری ها بی شک مراجعه به متخصصان و پزشکان در بهبود امراض موثرتر است و عطاری ها باید با همان صداقت و تجربه عطارهای خوش انصاف بدون تبلیغ و حرف گزافه به نسخه پیچی و نه تجویز دارو برای بیمار اقدام کنند و اگر شد به تجویزهای ساده همه دانی از جمله گل گاوزبان و حنا بپردازند نه ادعاهای درمانی عجیب و غریب.

این عطار باسابقه در پاسخ به ادعاهای برخی از هم صنف هایش می گوید: هر کس ادعایی در خصوص درمان بیماری هایی که درمان پزشکی و دارویی ندارند، داشت ، باید بداند علم داروسازی بر شانه همین عطاری ها ایستاده و بی شک اگر خاصیتی که یک گیاه دارد را ما می دانیم آزمایشگاه های علمی دارویی کشور و دنیا از آن و دیگر خواص پنهان نسبت به ما آگاه تر هستند.

به گفته او، حکایت همان حکایت ضرب المثل معروف است همه باید باور کنند داروی درمان ایدز و سرطان و صرع و وبا که هیچ همین ریزش مو و ترک اعتیاد و چاقی و لاغری هم در قوطی هیچ عطاری پیدا نمی شود!

پشت شیشه های مغازه ای در بلوار شهدای ایلام ترک اعتیاد تضمینی و جنسینگ شفابخش با لامپ های نئون خاموش و روشن می شوند.

پشت دخل مردی سی و چند ساله با تلفن همراه صحبت می کند.

دو ردیف بطری های پلاستیکی یک شکل و یک رنگ که نام های مختلف با برچسبی مشابه دارند و یک ردیف شیشه که حاوی گیاهان دارویی است و لا به لای آنها برگهایی خاردار و پهن که می گوید آلوورا هستند بخش زیادی از فضای مغازه شش متری اش را اشغال کرده است. سراغ داروی تضمینی ترک اعتیاد را می گیرم.

پنج کپسول قرمز را در لفافی پلاستیک به قیمت هفت هزار و پانصد تومان می فروشد.

می پرسم: این کپسول ها حاوی چیست؟ و از کجا آمده اند؟

تلفن را قطع می کند و می گوید: این کپسول ها گیاهی هستند و از خارج می آیند.

از جنسینگ و آلوورا و چند ترکیب دارویی کمیاب درست شده اند و تاثیرشان فوق العاده است؛ براحتی با مصرف چهار بسته می توانی اعتیاد را کنار بگذاری نه درد دارد و نه وسوسه می شوی.

می گویم: با اینها شما تضمین می کنید آدم به همین راحتی می تواند اعتیادش را کنار بگذارد!؟

با اعتماد به نفس می گوید: الان همه با همین ها ترک می کنند.

و ادامه می دهد: قرص ها خودشان بعد از مدتی اعتیاد می آورند و حتی با مصرفشان هم عوارض نرسیدن مواد در فرد وجود دارد اما این کپسول ها هم به علت گیاهی بودن عوارضی ندارند و هم ارزان تر هستند.

می پرسم: شما خودتان تجربه ترک با این کپسول ها را داشته اید و اینقدر مطمئن شده اید؟

کمی جا می خورد و براندازم می کند: من نه اما برادرم با همین ها ظرف دو هفته ترک کرد. خیلی ها هم با مصرف کپسول ها الان خیلی وقت است مشتری ثابت شده اند و راضی اند.

می گویم: مگر نباید با مصرف چهاربسته ترک کنند؛ دیگر به چه دردشان می خورد یعنی حالا به این کپسول ها معتاد شده اند؟

انگار کلافه می شود، بسته را از دستم می گیرد و بی حوصله می گوید: این را دیگر باید از خودشان بپرسی؛ به هر حال اگر خواستی می توانم بسته اش را هفت هزار تومان بدهم امتحان کن. روزی دو تا؛ اقلا ارزانتر از مصرف مواد مخدر تمام می شود!

کپسول ها به صورت مشخصی دست سازند و در همان خیابان چند مغازه آن طرف تر هم با همین تعریف ها برای ترک مواد پیشنهاد می شوند اما اینجا رنگ کپسول ها شبیه کپسول آموکسی سیلین است.

کپسول ها را موتورسواری می آورد به صورت دانه هر کپسول را ۵۰۰ تومان می خرند.

یکی از مشتریانش می گوید که خودش یکی دوبار مصرف کرده است.

به گفته او داخلشان پودری سفید با مزه ای تند است. تاثیرش روی او مانند استامینوفن کدیین بوده است اما او هم درست نمی داند از چه درست شده اند.

فروششان هم خوب است؛ همان موتور سوار هم پودرهای چاقی و لاغری را برایشان می آورد، می گوید از خارج می آیند و به صورت انبوه.

می پرسم تا چه حد این تاثیرها و تبلیغ ها را باور دارد، نمی تواند مطمئن باشد.

می گوید: تبلیغات این پودرها و کپسول ها در فروش مغازه سهم زیادی داشته و خیلی ها با جعبه خالی پودرهای مغازه از طرف بستگانشان می آیند و انگار تاثیرش را خیلی مثبت می دانند.

به جرات می توان گفت بیشتر عطاری های پراکنده پیشینه و شناسنامه ای در این شغل ندارند و با شتاب روزافزون داروهایی با ترکیب های اغلب شیمیایی در قوطی عطارها.

باید عطاری های امروزه را داروخانه هایی بی نسخه و ابتدایی نامید که کرم های رفع چروک و سفیدکننده شان این روزها با بوتیک ها و لوازم آرایشی فروشی ها فامیل شان کرده است. نسخه پیچیدن برای حکیم باشی بماند دیگر حتی نه بویی شناور در فضایشان مانده و نه عطر گرم ادویه هندی.

حالا آنها دارند شربت آلوورا به جای عرق بیدمشک می فروشند.

به نظر می رسد برخی از به اصطلاح عطاری ها امروزه با فروش کپسول های ترکیبی ترک اعتیاد دست به تجارت پرسودی زده اند و همه این ها در حالی است که نهادهای مربوط در این خصوص چند سال است با همه گیر شدن این کپسول ها در اعلامیه هایی در این خصوص به موضع گیری دست زده و به شهروندان هشدار داده به هیچ وجه برای ترک اعتیاد از کپسول های عرضه شده در مراکز غیرمجاز استفاده نکنند.

نخستین بار چند سال قبل بود که در پی اعلام گزارش های مردمی به پلیس مبارزه با مواد مخدر نیروی انتظامی ماموران در عملیات های خود با کپسول هایی مواجه شده اند که به منظور ترک اعتیاد در مراکز درمانی غیرمجاز و عطاری ها به فروش می رسید.

بر پایه گزارش های نیروی انتظامی به رسانه های گروهی با بررسی نمونه ای از این کپسول ها در آزمایشگاه تحقیقات جنایی مشخص شد در حالی که فیزیولوژیک انسان به طور طبیعی دو نوع ماده محرک و مهار کننده را ترشح می کند، کپسول های ترک اعتیاد همزمان حاوی هر دو ماده هستند.

بر پایه یافته های علمی، مواد مهار کننده و تحریک کننده از جمله آندوکافین ها و ایبوپروفن ها به صورت طبیعی از سامانه مرکزی عصبی یا غده هیپوفیز ترشح می شوند که مصرف مواد مخدر به تنبلی اعضای بدن منجر شده و مانع ترشح این مواد می شود، از این رو وقتی فرد معتاد قصد ترک دارد به علت ترشح نشدن این مواد با درد عضلانی و استخوانی فراوانی رو به رو می شود، چرا که ترشح دو ماده محرک و مهار کننده از غده هیپوفیز به مهار گیرنده های درد می انجامید، اما در غیر این صورت کوچکترین ضربه ای را غیرقابل تحمل می کند.

با توجه به اینکه کپسول های غیرمجاز ترک اعتیاد به طور همزمان حاوی دو ماده تحریک کننده و مهارکننده است، افراد ناآگاه در زمینه درمان پزشکی با این تصور که معتادان هنگام ترک، دچار دردهای عضلانی و استخوانی می شوند، موادی شامل متادون که یک نوع مهار کننده خفیف است را با مواد ضداسهال ترکیب می کنند و کپسول ها را به معتادان می فروشند و به این ترتیب فرد معتاد با مصرف این مواد از یک طرف دچار کسالت و خواب آلودگی می شود و از طرف دیگر احساس هیجان و شادی می کند.

گزارش های آزمایشگاه جنایی نیروی انتظامی و یافته های کارآگاهان مبارزه با مواد مخدر نشان می دهد از آنجا که افراد غیرمتخصص در مراکز غیرمجاز اقدام به ترکیب این کپسول ها کرده و حتی مواد غیر ضروری از جمله خون حیوانات و خاک را نیز به آن اضافه می کنند، استفاده آن افزون بر این که به ترک منجر نمی شود بلکه حتی می تواند به بزرگ شدن کبد و از کار افتادن آن بیانجامد.

نیروی انتظامی در این خصوص با تاکید بر ضرورت برخورد با هر گونه سوءاستفاده سودجویان در جامعه به تمامی افرادی که قصد ترک اعتیاد دارند، هشدار می دهد مواد حاوی این کپسول ها که برخی از آنها آمفی تامین ها هستند، نه تنها مهار کننده نیستند بلکه محرک بوده و درست همانند اکستازی عمل می کنند و احتمال وارد کردن آسیب به فرد را افزایش می دهند، از این رو بهتر است از این کپسول ها استفاده نشود و داروهای ترک اعتیاد از مراکز مجاز زیر نظر پزشک مورد استفاده قرار گیرد.

با وجود همه این هشدارها و مشخص بودن دست ساز بودن این کپسول ها شوربختانه فروش این مواد یکی از اصلی ترین مشخصه های بسیاری از مغازه های عطاری امروزی است که به نظر می رسد فرزندان ناخلف عطاری های سنتی بازارچه های فرهنگ ایرانی نبوده و نخستین اختلافی است که عطاری های امروزی از آن فراوان در کشوی میز خود دارند.

این البته تنها اختلاف این عطارها و این فرزند ناخلف نیست.

بنابر گفته های دکتر محمد حسین صالحی عضو هیات علمی دانشگاه در خصوص پیشینه عطارها و وظایفشان در ساختار اجتماعی و بهداشت جامعه ایرانی در گذشته کار پزشکان با عنوان حکیم از عطاری ها به عنوان دارو فروش جدا بوده عطارها تنها نسخه را می پیچیدند اما مشکلی که امروز وجود دارد این است که عطارهایی که غالبا جوان، کم تجربه و فاقد تخصص لازم در شناخت و تجویز داروهای گیاهی هستند، به صورت غیرقانونی بیماری را تشخیص داده و دارو تجویز می کنند و شوربختانه خیلی از اقلام دارویی غیرمجاز نیز در عطاری ها به فروش می رسد.

دکتر صالحی با اشاره به تهیه کپسول ها و قرص های غیراستریل و غیراستاندارد از گیاهان دارویی توسط برخی عطاری ها می افزاید: در تمام دنیا گیاهان دارویی باید بدون هیچ تغییری در عطاری ها یا هر مکان دیگری که به فروش می روند، عرضه شود و افراد حق پودرکردن و عصاره گیری از آن ها را ندارند، بنابراین هرچیزی به جز گیاه قابل شناسایی در عطاری ها فروخته شود، غیرمجاز است.

این عضو هیات علمی دانشگاه در خصوص فروش قرص های چاقی، لاغری و ترک اعتیاد در عطاری های امروزی نیز تاکید می کند: آنها به طور مطلق مجاز به فروش دارو به هر شکلی مانند داروهای چاقی، لاغری یا ترک اعتیاد و… نیستند و مردم باید گیاه خالص را از عطاری تهیه کرده و اگر مصرف آن نیاز به پودرشدن دارد خود این کار را انجام دهند.

به گفته او، اکنون گیاهان پودرشده ای که در برخی از عطاری ها فروخته می شود، ناخالص هستند.

به عنوان مثال زنجبیلی که اکنون در عطاری فروخته می شود به مقدار زیادی ناخالصی با نشاسته دارد و تنها آزمایشگاه قادر به تشخیص آن است.

دکتر صالحی استاندارد کردن گیاهان دارویی را ضرورت اصلی ساماندهی عطاری ها خوانده و می گوید: باید کنترلی برای جلوگیری از آلودگی های احتمالی گیاهان دارویی صورت گیرد. همچنین توجه شود تا در عطاری ها مداخله در امور پزشکی صورت نگیرد و صنف خاصی مسوولیت آموزش مداوم افراد شاغل در عطاری ها را به عهده گرفته و این افراد را با آموزش های تخصصی، خواص داروها و قوانین و مقررات آشنا کند و این از مواردی است که باید در طرح ساماندهی عطاری ها مورد توجه قرار گیرد.

صرف نظر از این که اکنون بخشی از طیف مغازه داران زیر عنوان عطاری اقدام به فروش کپسول و پودر و قرص دست ساز بدون هرگونه مجوز لازم می کنند اما چیزی از ارزش های عطاران واقعی و ریشه دار و صنفی با تجربه هایی چند صد ساله به عنوان عطار در فرهنگ کوچه و بازار ایرانی کم نمی کند.

بر این اساس در چند سال گذشته وزارت بهداشت و درمان با تهیه طرح های مدون و کارشناسی تصمیم گرفت رسالت عطاری ها را که همان پیچیدن نسخه و نه تشخیص بیماری و تجویز داروی گیاهی برای آن است، حفظ کرده و طرح ساماندهی عطاری ها و گیاهان دارویی را اجرایی کند.

این وزارتخانه در عین حال که همواره تاکید کرده است قصد حذف عطاری ها را ندارد و ریشه طب نوین را همین عطاری های ریشه دار می داند، هدف اصلی این طرح را ساماندهی این صنف و حل معضل آن دسته از عطاری ها که دانش کافی نداشته و یک شبه خلق شده اند، عنوان کرد.

این واقعیت که در این سال ها بخشی از فرآورده های گیاهی و طبیعی به صورت فله ای در عطاری ها فروخته می شوند و در بسیاری از موارد نمی توان گفت که این مواد واقعا خالص هستند، خود یکی از علل اصلی اجرای طرح ساماندهی عطاری ها بود تا این صنف که در سیاست ها و قوانین وزارت بهداشت مانند داروسازان اجازه تشخیص بیماری ها و تجویز نسخه را ندارند از این کار دست برداشته و معضل عطاران تازه کاری که بدون آگاهی کافی بیماری را تشخیص داده، نسخه تجویز کرده و آن را می پیچند و حتی دارو نیز می سازند به فاجعه و نقصانی در جامعه تبدیل نشود.

در اجرای این طرح که پیش نویس آن از عضویت تنها تعداد اندکی از عطاری ها در اتحادیه سقط فروشان که صنف عطاران را زیر پوشش دارد حکایت می کرد، قرار بود قوانین مستدلی برای تشخیص سره از ناسره تدوین شود و با تشخیص سالم نبودن عطاری ها، آنها را تعطیل کنند.

در این طرح یکی از اصلی ترین مجوزهای فعالیت عطاری ها عضویت اتحادیه سقط فروش ها بود که می توانست کار نظارت و ساماندهی این صنف را برای وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی مهیاتر کند و رویش قارچ گونه عطاری های بی ریشه و محصول بیکاری و بی تخصصی صاحبانشان را که اندک آشنایی با گیاهان دارویی نداشتند را متوقف کند.

این طرح که کمیته جدیدی به نام کمیته ساماندهی عطاری ها در وزارت بهداشت و درمان آغاز شد، توانست تا حدودی خلا کار ساماندهی عطاری ها را که سال ها ضرورت آن حس می شد تا حدودی جبران کرده و با توجه به اهمیت طب سنتی و داروهای طبیعی راه را بر سودجویی عده ای از این خلا ببندد.

در راستای اجرای این طرح، تلاش شد تا در قالب ساز و کاری نظام مند افراد دارای تحصیلات مرتبط و خاص به عرضه فرآورده های طبیعی و داروهای گیاهی بپردازند و ازسویی وزارت بهداشت نیز بازرسی و کمک های خود را اعمال کند و با آموزش های مستمر مجوز داروهای خاص را به متخصصان و علاقه مندان فعالیت در عطاری ها ارائه کند.

در این راستا تهیه آئین نامه عرضه فرآورده های طبیعی و مستندسازی آن در دستور کار قرار گرفت و تاکنون برای بخش قابل توجهی از گنجینه گیاهان دارویی و مورد استفاده در طب سنتی موجود در کشور مجوز و شناسنامه علمی و مستند صادر کرده است.

بر این پایه در کنار ساماندهی و پایش کار عطاری ها، طرح درس دوره های طب سنتی برای پزشکان و دوره آموزش داروسازی سنتی در مقطع دکتری نیز تدوین شده است.

با وجود امیدواری فراوان برای ساماندهی وضعیت عطاری ها اجرای این طرح با تمام حسن هایش نیز نتوانسته است آن گونه که باید آشفته بازار قوطی عطاری ها را سامان دهد.

نگرانی از بروز زیان های جبران ناپدیر ناشی از فعالیت عطاری های غیرمجاز بود که دبیر ستاد کشوری گیاهان دارویی و طب ایرانی با اعتراض به رشد بی رویه تعداد عطاری ها آنها را از تعداد داروخانه ها در کشور بیشتر دانست و خواستار نظارت بیشتر وزارت بهداشت در این زمینه شد.

بر این اساس به نظر می رسد حلقه مفقوده ساماندهی شرایط موجود مساله ای به نام گیاهان دارویی و تبیین شغل های مرتبط با این عرصه است تا زمینه برای تعریف دوباره صنفی به نام عطاری و ورود علم و تخصص لازم در این حیطه آماده شود.

تربیت دانش آموختگان رشته های دانشگاهی در خصوص گیاهان دارویی و قانون گذاری نهادهای مرتبط در این زمینه برای محدود کردن رشد قارچ گونه عطاری ها و داروخانه های گیاهی به داشتن مدرک تحصیلی نظیر داروخانه ها می تواند آشفته بازار سودجویی را از بین برده و راه را برای رونق دوباره عطارها و عطاری های واقعی هموار کند.

کارشناس گیاهان دارویی در ایلام معتقد است: یکی از مهمترین ابعاد اقتصاد گیاهان دارویی مساله اشتغالزایی آن است به ‌طوری که بهترین ظرفیت را برای دانش‌آموختگان این بخش ایجاد کرده است.

علی فرضی‌نژاد در گفت ‌و گو با خبرنگار ایرنا، گام نخست را مبحث تولید گیاهان دارویی می داند و اظهار می کند: یکی از مهمترین ابعاد اقتصاد گیاهان دارویی موضوع اشتغالزایی آن است که با در نظر گرفتن افزایش پرشتاب جمعیت و وضعیت نامناسب اشتغال در کشور تعیین میزان اشتغالزایی آن در اقتصاد روستایی و شهری از جایگاه ویژه ای برخوردار است به طوری‌ که در عمل می‌توان با بهره گیری از نیروی کار فراوان و ایجاد انسجام در مراکز تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر و دخالت موثر دولت در فعالیت های این بخش تولید را افزایش و با بحران بیکاری نیز مقابله کرد.

وی ادامه می دهد: در راستای بکارگیری افراد ماهر و غیر ماهر در حوزه دانش آموختگان بویژه رشته‌های کشاورزی با گرایش گیاهان دارویی باید بر کشت و توسعه این گیاهان در سطح گسترده ای اقدام کرد که دارای مزیت های بالایی در مقایسه با دیگر کشت هاست از جمله فعالیت های مختلفی که در حوزه گیاهان دارویی می‌توان با آن سر وکار داشت جذب افراد دانش آموخته بیکار برای نظارت بر تمام مراحل از کاشت تا برداشت گیاهان و فرآوری آن ها در کارخانه های تولیدی است و از سویی با توجه نیروی بیکار و فعال به خصوص در روستاها می‌توان بیشتر توجه مسوولان را به این موضوع مهم و حیاتی جلب کرد.

این کارشناس گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی ایلام با تاکید بر سیاست های کلی نظام جمهوری اسلامی در پیوند با اجرای مشاغل خانگی معتقد است: می‌توان با بهره‌گیری از این فرصت از زنان سرپرست خانوار به عنوان نیروهای فعال خانگی حمایت کرد تا هم درآمد مناسبی بتوان کسب کرد و هم مزیت داروهای با منشا طبیعی را بیشتر از داروهای شیمیایی درک کرده و در زمینه‌های بسته بندی محصولات دارویی و یا آموزش این گروه از افراد به علت نیاز به شغل را با روش های مختلف عرق گیری، اسانس گیری و عصاره گیری آشنا کرد و هر فرد بتواند داروهایی را که برای درمان خود مفید می‌داند از آنها به راحتی استفاده کند.

فرضی‌نژاد ادامه داد: برای تحقق این کار که دور از دسترس نیست باید سازمان ها و ادارات مربوط چون سازمان جهاد کشاورزی در خصوص توسعه و ترویج گیاهان و منابع طبیعی و جلوگیری از نابودی گیاهان دارویی در طبیعت و استفاده بی رویه و حفاظت از آنها در عرصه‌های طبیعی اقدام های مناسبی انجام دهند تا بتوان روند رو به رشد آنها را ادامه داد.

کارشناس گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی واحد ایلام افزود: مرکز خدمات تخصصی گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی از سه سال پیش در عرصه گیاهان دارویی آغاز به فعالیت کرد؛ ابتدا طرح‌های پژوهشی اجرا و بعد از اینکه نتایج خوبی در زمینه‌ تولید و پرورش این گیاهان حاصل شد کار کشت گیاهان دارویی را به شکل مشاوره و نظارت، با همکاری کشاورزان، مرکز تحقیقات جهادکشاورزی، امور عشایری و دانشگاه ایلام آغاز کرد و پس از سه سال فعالیت ‌اکنون ۴۰ هکتار از مزارع استان به کشت گیاهان دارویی اختصاص داده شده است.

فرضی‌نژاد گفت: به ‌طور متوسط از زمان کاشت تا برداشت در هر هکتار یک تا دو نفر به صورت مستقیم و حدود ۱۰ تا ۱۵ نفر به شکل غیرمستقیم مشغول به کار می‌شوند و در زمان فرآوری این محصولات به افراد متخصص نیاز پیدا می‌شود که با توجه به رشد بیکاری دانش‌آموختگان کشاورزی این بخش می‌تواند پذیرای دانش‌آموختگان علاقه مند به کار در این حوزه باشد.

با توجه به دیدگاه های این کارشناس، به نظر می رسد اگر در تولید گیاهان دارویی اوضاع کنونی سر و سامان یابد گام بعدی می تواند بازتعریف دوباره مشاغل مرتبط با این عرصه باشد و راه را بر سودجویی ها و رونق دوباره عطاری ها البته این بار بدون انواع پودرهای همه کاره و بی ریشه ببند و دوباره عطاری های ایلام با عطر و بوی خاص خود متولد شوند.

هر چند آمار مدون و رسمی از فعالیت تعداد عطاری های ایلام وجود ندارد اما با گذر کوتاهی در خیابان های اصلی شهر می توان انبوه مغازه هایی را یافت که زیر عنوان داروخانه و یا شفاخانه گیاهی که مدرن شده عطاری هاست، مشاهده کرد که بدون بو و عطر خاص عطاری ها بازاری پر رونق از فروش پودرهای هزار رنگ گیاهی دارند که نه منشا ساخت مشخصی داشته و نه با نظارت نهادی خاص فروخته می شوند و کار و بار خیلی ها را سکه کرده اند.