یکتا رضایی

یکتا رضایی

یکی از گیاهان دارای خواص دارویی گیاه بابونه است. قسمت مورد استفاده بابونه منحصرا کاپیتول‌های زرد، درخشان و مخروطی آن است که بوی سیب می‌دهد و پس از برداشت باید آنها را خشک کرده و مصرف کرد. بهترین زمان برای برداشت مرحله کامل شدن غنچه‌دهی است. برداشت مکانیزه گل‌ها هنوز متداول نشده است و به علت نبود ماشین برداشت خسارت زیادی زمان برداشت به گل‌های بابونه وارد می‌شود. 

در این راستا یکتا رضایی، دانشجوی دانشکده صنایع دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب و دختر دکتر محمدباقر رضایی دبیر انجمن گیاهان دارویی ایران موفق به طراحی و ساخت ماشین برداشت گل از گیاه دارویی بابونه شده است که می‌تواند در برداشت گیاه بابونه صرفه‌جویی فراوانی داشته باشد.

 عملکرد برداشت گل از گیاه دارویی بابونه به چه عواملی بستگی دارد؟

به‌طور کلی عملکرد ماشین تحت تاثیر عوامل گوناگونی از جمله ژنوتیپ، تراکم، آرایش کاشت، روش آبیاری، کوددهی، تاریخ کاشت، دما و نحوه برداشت قرار می‌گیرد. برداشت به موقع گل‌ها بسیار مهم است و نقش موثری در کمیت و کیفیت اسانس دارد با افزایش سن گیاه و تکرار و تاخیر در برداشت میزان اسانس، فلاونوئید گل و کامازولن کاهش می‌یابد. بررسی روی کارایی ماشین‌های برداشت بابونه نشان داده است گل‌هایی که با دست برداشت می‌شوند از کیفیت مناسب‌تری برخوردار نیستند. 

 ماشین برداشت گل از گیاه دارویی بابونه به چه شکلی کار می‌کند؟

این ماشین در دو نوع دستی و مکانیزه ساخته شده است. دستگاه اول که مکانیزه است، با توجه به نیاز مزرعه‌های کشت گیاهان دارویی و معطر که سطحی معادل یک هکتار دارند طراحی شده است. مشخصات ماشین با ارتفاع تیغه برداشت، سر شاخه یا گل‌های گیاه از سطح زمین، قابل تغییر است. ارتفاع دستگاه، فاصله بین چرخ‌ها و طول دستگاه نیز بر مبنای محصول قابل برداشت توسط ماشین طراحی شده است. دستگاه دوم که دستی است، برای زمین‌های کوچک که بیشتر مزارع کشور را تشکیل می‌دهند طراحی شده است که شامل اسکلتی است که روی دو چرخ در جلو و یک چرخ در عقب قرار گرفته و برای هدایت ماشین توسط دست است. 

   ا ین دستگاه‌ها چگونه عمل می‌کنند؟

در این دستگاه گل‌های بریده شده توسط تیغه برداشت، قطع و به طرف عقب تیغه هدایت می‌شوند. پس از پر شدن سبد محصول می‌توان آن را خالی کرد. کارتک برداشت سرشاخه‌های گلدار گیاهان دارویی که سبک است و جلوی آن را تیغه شانه‌داری تشکیل می‌دهد، به یک دسته فلزی وصل است که کارگر به راحتی جهت برداشت سرشاخه یا گل‌های گیاهان دارویی که در اطراف مزرعه توسط ماشین قابل برداشت نباشد، از آن استفاده می‌کند. ابعاد آن ۳۰ در ۲۵ سانتیمتر است. 

 مزایای ماشین برداشت گل از گیاه دارویی بابونه چیست؟

با توجه به اینکه در فصل برداشت کارگر به سختی پیدا شده و عموما هم کارگران غیرمتخصص هستند که منجر به برداشت بی‌کیفیت شده و نوع تخریب در زمان برداشت دستی افزایش می‌یابد، ماشین‌های برداشت مکانیزه و دستی می‌توانند عملکرد خوبی داشته باشند. این ماشین‌ها هر هکتار را در دو تا سه ساعت برداشت می‌کنند که استفاده از آنها حدود ۳۰ درصد کاهش هزینه را به دنبال دارد. از سوی دیگر تمام قطعات ماشین در  داخل کشور تهیه شده است.