شناسنامه

کاسنی Compositae:تیره
Cichorium intybus – C.caeruleum Gllib:نام لاتین
Wild succory – succory – Chicory:نام انگلیسی
هندبا – کاسنی – کاسنی تلخ:نام فارسی
شکوریه – سرس:نام عربی

شرح گیاه

گیاهی است علفی و دارای ساقه ای که در حالت وحشی ارتفاعش به ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی متر می رسد ولی اگر پرورش یابد از ۲ متر نیز تجاوز می کند. ریشه ای قوی به قطر انگشت به درازی ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی سانتی متر و به رنگ قهوه ای دارد ولی اگر قطع گردد رنگ مایل به سفید نمایان می سازد. درداخل ریشه آن شیرابه ای شیری رنگ جریان دارد ساقه کاسنی باریک استوانه ای و دارای انشعابات کم در ناحیه مجاور رأس است به طوری که منحصراً در قسمتهای انتهایی ساقه شاخه هایی با حالت فاصله دار در گیاه دیده می شود. کاسنی برگهائی متناوب و پوشیده از تارهای فروان دراطراف رگبرگ میانی دارد. شکل ظاهری برگهای قاعده ساقه آن با بقیه فرق دارد. مانند آنکه در قاعده ساقه برگها عموماً دراز، منقسم به قطعات عمیق دندانه دار منتهی به یک قسمت انتهایی مثلث شکل است وهر قدر که به رأس ساقه نزدیک گردیم برگها کوچکتر می شوند و کناره تقریباً ساده وضع ساقه آغوشی پیدا می کنند. گلهای زیبا و آبی رنگ کاسنی در تابستان از تیر تا شهریور ظاهر می شود. چون به تعداد زیاد و به شکل فاصله دار در طول محور دراز ساقه و انشعابات آن شکفته می گردد از این جهت نیز به تناسب شرایط متفاوت محیط زندگی دارای گلهائی به رنگهای سفید یا گلی می باشند. در هر کاپیتول ۱۸ تا ۲۰ گل زبانه ای منتهی به ۵ دندانه دیده می شود که در انولوکری سبز رنگ و مرکب از ۲ ردیف براکته واقع اند. میوه آن فندقه ۴ سطحی نسبتاً مسطح و منتهی به مجموعه ای از فلسهائی بسیار کوچک اند. کاسنی گیاهی است که در نواحی مختلف به تفاوت بطور یکساله، دوساله یا چند ساله در می آید.

محل مناسب رویش

زمینهای نسبتاً مرطوب کنار جاده ها، اماکن بایر و دامنه های کم ارتفاع

کاشت

تکثیر کاسنی از طریق کاشتن میوه آن صورت می گیرد میوه کاسنی به مدت ۵ تا ۶ سال قوه نامیه خود را حفظ می کند، و کاشت آن در زمینهای آماده نسبتاً مرطوب و دارای کود حیوانی کافی صورت می گیرد. برای این کار دانه گیاه را در هر فصلی می توان کاشت ولی مناسب ترین زمان، کاشتن دانه در اوایل فروردین می باشد. کاشت دانه درزمین ممکنست با دست یا ماشین های مخصوص انجام گیرد. پس از پراکنده کردن دانه در زمین با غلتک زدن ملایم روی دانه را با یک قشر نازک خاک می پوشانند.

داشت

پس از رشد و پیدایش گیاه جوان هنگامی که ساقه آنها به ارتفاع چند سانتی متر رسید و یا در امتداد و خطوط شیارها بخوبی نمایان شد اقدام به زدن کج بیل می کنند و سپس علفهای هرز را از زمین خارج می سازند و بعلاوه پس از گذشت ۱۱ تا ۲۰ روز اعمال فوق را به منظور اصلاح زمین مجدداً انجام می دهند.

برداشت

برگ کاسنی را معمولاً در مرداد ماه می چینند و آنها را در هوای آزاد و یا در اطاقهایی تحت اثر گرمای ملایم خشک می کنند. از هر هکتار زمین زراعی بطور متوسط معادل ۱ تا ۵/۱ تن برگ تازه کاسنی بدست می آید. برداشت ریشه کاسنی در ماههای مهر و آبان انجام می گیرد که بوسیله چنگال یا وسایل مجهزتری از زمین خارج می کنند طول ریشه به ۴۵ تا ۵۰ سانتی متر می رسد لذا خارج کردن آنها مهارت و ابزار مخصوص لازم دارد.

دامنه انتشار

دامنه های کم ارتفاع البرز، راه قزوین به سرشت، اطراف رودبار، اطراف تهران، کرج، آذربایجان: ارومیه و نواحی دیگر آن گیلان، اطراف رشت، لاهیجان، فارس، بلوچستان، آبادان نواحی کوهستانی خراسان: بین بجنورد و مشهد در ۱۵۰۰ متری، بین مشهد و فریمان در ۱۰۰۰ تا ۱۳۰۰ متری.

 

منبع: دانشنامه رشد


کلیدواژه ها :