گیاه معطر نعنا که یک گیاه بومی اروپایی است امروزه در اکثر نقاط دنیا کشت می شود.این گیاه آن قدر خوش بو و معطر است که در حال حاضر به عنوان طعم دهنده در انواع غذاها ، نوشیدنی ها ،تنقلات ،شیرینی ها و خوشبو کننده ها به کار می رود.

 اسانس نعنا که از تقطیر قسمت های هوایی و تازه گیاه (ساقه و برگ ها) به دست می آید خواص بسیار متعددی دارد : کاهش کلسترول خون ،کاهش فشار خون ،افزایش شیر مادر،تقویت سیستم عصبی و رفع خستگی ،افزایش اشتها ، تقویت کبد،کلیه ها و روده ها ،تقویت قوای جنسی،درمان بی خوابی و کم خوابی ،درمان اختلال گوارشی ،سوءهاضمه ،ترشی معده، ورم معده ، ضد نفخ ،بادشکن،ضد دل پیچه،درمان بواسیر،درمان اسهال،تصفیه و رقیق کننده خون،درمان سوزش ادرار،درمان عوارض قلبی و عروقی ،ضد اسپاسم ،کاهش تب، درمان سرما خوردگی ، آنفولانزا،سینوزیت ،قاعده آور، درمان علائم سندروم روده تحریک پذیر ،آرام بخش و مسکن،.

اما آنچه همیشه در طب سنتی بعد از شنیدن کلمه نعنا و متعاقب آن عرق نعنا تداعی می شود استفاده ان از قدیم الایام در درمان سوءهاضمه ،نفخ معده ،تقویت معده و خاصیت ضد اسپاسم و ضد درد گوارشی آن است .

همیشه در درمان های خانگی به محض دردهای معده و نفخ یک لیوان شربت عرق نعنا مسکن خوبی برای مشکلات گوارشی به حساب می آمد.مهم ترین بخش ترکیب اسانس نعنا که خواص دارویی گیاه مربوط به آن می شود ماده ای به نام “کارون ” است .

اثر ضد نفخ :مکانیزم دقیق این کار اسانس نعنا چندان شناخته شده نیست.احتمالا به علت شل شدن اسفنکتر تحتانی مری و برابر شدن فشار داخل معده با فشار داخل مری بیمار احساس آرامش می کند. بیمارانی که از اسانس نعنا استفاده می کنند مقدار گاز روده آن ها نیز به طور قابل توجهی کاهش می یابد.

اثر ضد اسپاسم : مکانیزم اثر ضد اسپاسم نعنا مشخص شده است.مهار انقباضات عضلات صاف به علت مهار ورود کلسیم به داخل سلول های عضلانی است و اثرات بالینی اسانس نعنا در درمان علائم سندروم روده تحریک پذیر از جمله درد و ناراحتی شکم را به مهار انقباض بیش از حد عضلات صاف روده و ایجاد انقباض عضلانی مناسب نسبت می دهند.

درمان سوء هاضمه: در بررسی آماری بین بیماران مصرف کننده اسانس نعنا ، برطرف شدن علائمی مثل درد ،تهوع ،دفع گاز از گلو، سوزش سر دل نسبت به داروهایی دیگر از جمله متوکلوپرامید خیلی بهتر بوده است.مهار تکثیر هلیکو باکتر پایلوری: در حال حاضر ابتلا بیماران به این باکتری و وجود آن در معده افراد بسیار شایع شده است. این باکتری باعث ایجاد التهاب و زخم معده می شود. اسانس نعنا این قابلیت را دارد که تکثیر این باکتری و نیز استافیلوکوک طلائی را مهار کند.

امروزه برای سهولت مصرف از این گیاه مفید فرم های متنوع دارویی تهیه شده است:

قرص های جویدنی نعنا :این قرص ها که فرم قدیمی دارویی اسانس نعنا هستند علاوه بر اینکه خوشبو کننده دهان هستند دارای خاصیت ضد نفخ و ضد درد شکم نیز می باشند.

قطره سوپر مینت: این قطره تهیه شده از اسانس نعنا برای درمان سوء هاضمه و نفخ و اسپاسم بسیار موثر است.بعد از هر غذا ۲۰قطره از آن را در آب سرد حل کرده و میل کنید و بلافاصله بعد از آن مقداری آب بنوشید.

کپسول نرم سوپرمینت: با توجه به طعم تند قطره سوپرمینت این کپسول مدتی است که تولید شده و بیماران راحت تر این دارو را مصرف می کنند. مقدار مصرف ان روزی ۳بار بعد از هر وعده غذایی یک عدد می باشد و تمام خواص قطره سوپرمینت را دارد.

کپسول سوییسی “کلپرمین”: یکی از بهترین انواع داروهای تهیه شده از اسانس نعنا می باشد.معمولا در مواردی که نفخ به انواع داروها مقاوم باشد استفاده از کلپرمین مشکلات را برطرف می کند .

تفاوت استفاده این کپسول با بقیه محصولات حاوی اسانس نعنا این است که با توجه به پوشش ضخیم این کپسول باید آن را یک ساعت قبل از غدا با مقدار کمی از آب میل کرد تا موقع خوردن غدا اثرات ضد نفخ آن دیده شود.

نکته مهم درباره کلپرمین این است که هرگز این پوسته ضخیم کپسول نباید شکسته شود زیرا یکباره اسانس بسیار غلیظ نعنا وارد معده می شود و خود باعث تحریک جداره آن می شود.

ترکیبات نعنا معمولا عوارض خاصی ندارند مگر کسانی که به نعنا حساسیت دارند و با خوردن آن دچار سوزش پوست و کهیر می شوند.ولی در بعضی موارد احتیاط و منع مصرف دارد.معمولا در افرادی که انسداد مجاری کیسه صفرا دارند یا بیماری حاد و شدید کبد دارند ممنوع است.در ریفلاکس مری –معدی هم نباید از ان استفاده کرد.

افرادی که سوزش سر معده شدید دارند و افرادی که دچار سنگ کیسه صفرا هستند نیز بهتر است با احتیاط از آن استفاده کنند .در بارداری و شیردهی هم عوارض خاصی گزارش نشده است.

دکتر زهره قاسمی

منبع: دنیای صنعت