نقد کتاب

فلور ایران، مجموعه مصور گیاهان و گلهای ایران

دکتر علی اصغر معصومی

 

پزشکان، داروسازان، دریانوردان، تاجران، نظامیان، گیاهشناسان و حتی جوانان علاقه مند به شناخت مشرق زمین، گیاهان، پرندگان، حشرات، آثار تاریخی و صنایع دستی از کشورهای خاورمیانه را جمع آوری کرده و به اروپا و آمریکا انتقال دادند و به تدریج موزه های علوم طبیعی، تاریخی و مردم شناسی شکل گرفتند. اولین مسافرت به خاورمیانه با این هدف توسط کامپفر ( ۱۶۸۵ – ۱۶۸۳ )، سپس گمیلین پزشک (۱۷۷۰-۱۷۷۴ ) و پالاس ( ۱۸۰۲ ) انجام شد. بعدا پای افراد مختلفی از سالهای ۱۸۳۰ تا ۱۹۷۵ میلادی به مشرق زمین باز شده و موزه های متعددی راه اندازی یا تکمیل شدند.

گیاهشناس ثروتمند سوئیسی، ادموند بواسیه، قصر پدری خود را به موزه گیاهان شرق اختصاص داد. نامبرده در سالهای ۱۸۴۳-۱۸۸۸ پس از انتشار “تشخیص گیاهان جدید شرق” “فلور مشرق زمین” (۱۸۶۷-۱۸۸۸) را که مشتمل بر ۵ جلد و یک متمم بود به زبان لاتین تدوین کرد. این فلور علاوه بر همه کشور ایران ، بخشهایی از سایر کشورها و مناطق شرق اروپا مثل یونان، بالکان، ترکیه، کریمه، قفقاز، مصر، کشورهای عربی، افغانستان، پاکستان و آسیای میانه را نیز شامل میشد.

کارل هاینز رشینگر که رئیس موزه تاریخ طبیعی وین بود پس از بازنشستگی با دعوت ۱۱۰ نفر از گیاهشناسان متخصص اروپا، روسیه و آمریکا در سال ۱۹۶۳ تصمیم به تألیف «فلور ایرانیکا» گرفت که ۱۸۰ جلد آن تا سال ۲۰۱۳ چاپ شده و فقط یک جلد پایانی باقیمانده است. نامبرده در سال ۱۹۹۹ درگذشت اما کار انتشار فلور ایرانیکا به همت همسرش و همکاری دیگر گیاهشناسان به سرانجام رسید.

در یک تصمیم برنامه ریزی شده، گیاهشناسان اروپایی، اندکی بعد از شروع کار و چاپ فلور ایرانیکا، جمع آوری گیاهان و چاپ فلور ترکیه (۱۹۸۸ – ۱۹۶۵) و عراق (۲۰۱۵ – ۱۹۶۶) را در دستور کار قرار دادند.

در ایران، احمد پارسا، استاد فقید دانشگاه تهران، از سال ۱۳۲۱ تا ۱۳۳۲ با اضافه کردن گونه های توصیف شده از سالهای ۱۸۸۸ تا ۱۹۴۰ ، فلور مشرق زمین را از زبان لاتین به زبان فرانسه ترجمه کرد که توسط وزارت آموزش و پرورش به زیور چاپ آراسته شد. سالها بعد، گل گلاب، زاهدی و همچنین احمد پارسا واژه نامه های گیاهی، نامهای فارسی و محلی گیاهان را منتشر کردند. احمد پارسا ( ۱۹۶۵) فلور جدید خود را در ۱۳ جلد به زبان انگلیسی به رشته تحریر درآورد که فقط دو جلد آن در وزارت علوم به چاپ رسیده است.

صادق مبین، استاد فقید دانشگاه تهران از سال ۱۳۵۴ با جمع آوری گیاهان، نسبت به چاپ رستنی های ایران همت گماشت و چهار جلد آن منتشر شد اما کار ناتمام باقی ماند. احمد قهرمان، استاد فقید دانشگاه تهران هم از سال ۱۳۵۹ با جمع آوری گیاهان، نسبت به تهیه فلور رنگی ایران تلاش خود را آغاز کرد و کار خود را تا چاپ جلد ۲۶ ادامه داد. دو جلد اول و دوم توسط سازمان حفاظت محیط زیست و مجلدات ۳ تا ۲۶ به همت مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور به زیور چاپ آراسته شدند. اینک به همت دکتر فریده عطار، استاد دانشگاه تهران و دکتر بهنام حمزه، عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، جلد ۲۷ و ۲۸ به وسیله همان ناشر به چاپ رسیده و کار تا ۸۰ جلد ادامه خواهد داشت.

پس از ارزیابی و مباحثات طولانی در بخش تحقیقات گیاهشناسی، سرانجام طرح نگارش فلور ایران (مجموعه گیاهان یک منطقه یا کشور) توسط مصطفی اسدی در سال ۱۳۶۷ تهیه و با پیش بینی دبیرخانه فلور، این طرح در مؤسسه مورد بررسی و تصویب قرار گرفت. سرانجام در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، به طور مشروط به مدت ۵ سال تصویب و کار نگارش آغاز شد و سپس با تصویب قطعی، کار، شتاب خود را یافت و به مرحله اجرا درآمد. در این طرح علاوه بر دبیرخانه فلور، از همه گیاهشناسان کشور برای همکاری دعوت به عمل آمد. اینک پس از ۲۸ سال، ۸۵ جلد آن منتشر شده است.

.

دانلود فایل کامل مقاله

دانلود

فلور ایران

فلور ایران


کلیدواژه ها : , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,