بررسی کلی گیاه دارویی سه پستان و آشنایی با خواص دارویی و ترکیبات شیمیایی و نحوه مصرف و…..  




سه پستان


نام فارسی : سپستان ، سه پستان


نام علمی : Cordia myxa


نام عمومی : Lasura , Assyrian pulm


نام عربی : دبق ( Dabq )


نام های انگلیسی : Assyrian pulm , Cordia


نام فرانسوی : Sebestier


نام آلمانی :  Sebestenbaum


نام خانواده : Boraginaceae (گل گاو زبان )


گیاه شناسی :


سه پستان درختی است که ارتفاع آن تا ۱۲ متر می رسد. اندام هوایی گیاه ، به جز
برگ ها ، پوشیده از کرک های خشن است. برگ ها دارای دمبرگ دراز و اکثرا” بیضی
شکل هستند که گاه به نوک نازکی ختم می شوند و به صورت متناوب بر روی شاخه قرار می
گیرند . گل ها قیفی شکل ، سفید رنگ و یا مایل به کرم می باشند  که به صورت مجتمع گرزن با فاصله روی محوری قرار
می گیرند . میوه ها به صورت شفت بوده و پس از رسیدن کامل کروی شکل ، به اندازه
گیلاس و به رنگ زرد می شوند : اما وقتی به طول کامل می رسند ، رنگ آنها به سیاهی
می گراید . این میوه ها مزه ای شیرین وطعمی موسیلاژی دارند و حاوی یک یا دو دانه
هستند.


این گیاه از شرق مدیترانه تا شرق هندوستان به طور بومی گسترش دارد : ولی به
نقاط دیگر ، از جمله نواحی استوایی آفریقا ، آسیا و استرالیا نیز کشیده شده و در
سال های اخیر در آمریکا هم کشت شده است.


سه پستان در نواحی گرم ایران ، از جمله سواحل و جزایر خلیج فارس ، بندر عباس ،
لار ، بعضی نقاط خوزستان و نواحی مختلف سیستان و بلوچستان رویش دارد.


ترکیبات مهم :


برگ و میوه سه پستان حاوی آلکالوئیدهای پیرالوزیدین ، کومارین ها ، سا پونین
ها ، ترپن ها و استرول ها است . میوه که ۷۰ درصد آن را قسمت گوشتی تشکیل می دهد ،
حاوی ۶ درصد آب ، ۳۵ درصد پروتئین ، ۳۷ درصد چربی و ۱۸ درصد کربوهیدرات هاست . دانه
های میوه ۳۲ درصد آب و ۴۶ درصد چربی دارند. مواد مهم روغن دانه ها شامل اسید های
اولئیک ، لینولئیک ، بهنیک ، آراشیدیک ، استئاریک و پالمیتیک می باشند.


عصاره های اتردوپترولی والکلی سه پستان خاصیت ضد درد ، ضد التهاب و ضد آرتریت
را در رات ( موش آزمایشگاهی ) نشان داده است. از این عصاره ها ترکیبات فنلی و
فلاونوئیدی جدا و شناسایی  شده است .


دارو شناختی و اثرات مهم :


میوه رسیده سه پستان حاوی مقدار زیادی از ویتامین هاست : به همین دلیل عقیده
بر این بوده که برای تقویت و رشد مو مفید است . میوه ، برگ وریشه این گیاه به
درمان سرما خوردگی ، سرفه ، گلودرد ومشکلات سوء هاضمه کمک می کند . از میوه رسیده
آن که حاوی موسیلاژ غلیظی است ، جهت زخم گلو ، درمان و تسکین درد های قفسه
سینه  ، درد های روماتیسمی و به عنوان ضد
کرم استفاده می شود . در تانزانیا از میوه آن برای دفع کرم های گرد استفاده می
کنند. در مالی از برگ آن جهت بهبود زخم ها و در هندوستان به عنوان سبزی استفاده می
گردد. در بورکینافاسو خاکستر شاخه های جوان را برای تهیه سوپ مورد مصرف قرار می
دهند. در بعضی مناطق آفریقایی خیسانده برگ گیاه به صورت خوراکی برای درمان
تریپازونومیازیس و به صورت موضعی برای گزش پشه تسه تسه به کار می رود.


در مخزن الادویه راجع به سه پستان چنین آمده است :


سپستان میوه درختی است و دو نوع می باشد : یکی بزرگ به قدر آلو و دیگری کوچک
تر و هر دو نوع در خوشه می باشد و در زمان رسیدن زردرنگ و وقتی خشک می شود ، سیاه
رنگ می گردد. بهترینش بالیده ، رسیده و تازه آن است. در نواحی حاره و در بنادر
فارس به وفور می روید. طبیعت آن معتدل است و به تری می گراید. فرو بردن آب آن در
دهان و یا پخته آن جهت صاف کردن سینه و التهاب و زخم های گلو و حلق  وخشونت صوت و سرفه و گرفتگی آواز نافع است .
همچنین برای رفع عطش و دفع کرم مفید می باشد . نکات قابل توجه :


۱-    پژوهش های جدید نشان می دهد که میوه سه پستان دارای خاصیت
آنتی اکسیدانی و حفاظت از کبد می باشد.


۲-    سه پستان چون موسیلاژ قابل توجهی دارد ، از قدیم با
تخم مرو ، به دانه و بارهنگ که آنها نیز دارای موسیلاژ می باشند ، به نام چهار
تخمه به عنوان ضد سرفه و جهت نرم کردن سینه مصرف سنتی داشته است .

۳-    میوه تازه و رسیده سه پستان کروی و تقریبا” زردرنگ
و حاوی موسیلاژ زیادی می باشد که پس از خشک شدن چروکیده ، قهوه ای رنگ و
تقریبا” مخروطی شکل شده و به همین صورت به بازار عرضه می شود. این میوه خشک
در مجاورت آب مجدداً رطوبت جذب کرده و به صورت حجیم و موسیلا‍ژی در می آید.


۴-    در پژوهش های جدید، خاصیت آنتی اکسیدانی قوی و حفاظت
از کبد گیاه به اثبات رسیده است.

مطالب مرتبط :

هل (Elettaria cardamomum)

خشخاش (Papaver Somniferum)

اسطوخودوس (Lavandula angustifolia)

کاسنی (Chicorium intybus)

جوزهندی (جوز بویا)(Myristica fragrans)

خار مریم (Silybum marianum)

پنج انگشت (Vitex agnus castus)

شاهدانه (Cannabis sativa)

گل مغربی (oenothera macrocarpa)

گل قاصد (taraxacum officinalis)

باباآدم (Arctium lappa)

بیدمشک (Salix aegyptiaca)

خاکشیر (Descurainia sophia)

جین سنگ کره ای(Korean ginseng)

آویشن (Thumus vulgaris . L)

آرتیشو (کنگر فرنگی)

یونجه (medicago sativa)

شنبلیله (Trigonella foenum – graecum)

پونه (Mentha pulegium)

حنا (Lawsonia inermis)

پرسیاوشان(Adiantum capillus – veneris )

سنا (Cassia angustifolia)

گل سرخارگل(Echinacea angustifolia)








طبقه بندی:
گیاه شناسی و خواص گیاهان دارویی
، 
گیاهان دارویی
، 

برچسب ها:
سه پستان،
Cordia myxa،
Lasura،
Assyrian pulm،
Cordia،
Boraginaceae،
گیاه شناسی،