گزنه Urtica dioica

گزنه Urtica dioica

اسم علمی: Urtica dioica, U. urens

اسم انگلیسی: Nettle

گزنه بخاطر ایجاد سوزش شدید در پوست، به عنوان یک گیاه بدنام در بین مردم شناخته می شود و نمونه ی خوبی از گیاهانی است که در عین اینکه یک علف هرز است، ارزش بالای دارویی و غذایی دارد. این گیاه به خاطر دارا بودن مقادیر بالایی آهن، کلسیم و سیلیس در برگ خود می تواند به عنوان یک ماده غذایی مقوی – به صورت چای یا سوپ- باشد که برای درمان کم خونی و مشکلات روماتیسمی مفید است. اثرات ضد آلرژی برگ این گیاه نیز به اثبات رسیده است.

کاربردهای درمانی

قسمت مورد استفاده: اندامهای هوایی، ریشه
اثرات مهم: ضد آلرژی(حساسیت)، ضد التهاب، ضد اسپاسم (ریشه)، پاک کننده ی خون، مدر، مقوی (برگ)

مشکلات آرتروزی و روماتیسمی: اولین کاربرد درمانی گزنه، برای درمان التهاب مفاصل است که به ویژه در بیماری هایی نظیر نقرس می تواند سودمند باشد. استفاده ی طولانی مدت از برگ گزنه برای علائم روماتیسمی و آرتروزی می تواند درد و التهاب را کاهش داده و منجر به ترمیم بافت های آسیب دیده شود. چای یا سوپ گزنه یک داروی بی خطر است که می توان آن را به مقادیر نسبتاً زیاد برای به حداکثر رساندن اثرات ضد التهابی آن به کار برد. در تحقیقی که در آلمان انجام شده است، بیماران توانسته اند با مصرف برگ گزنه، مصرف داروهای آسپرینی خود را به مقدار بسیار زیادی کاهش دهند.

تصور می شود که مقدار زیاد “هیستامین” و “سرتونین” در پرزهای سوزنی شکل برگ گزنه دلیل اصلی سوزش آور بودن آن است و ممکن است عمل شلاق زدن مفاصل متورم آرتروزی با برگ گزنه، به منظور درمان درد و سفتی این مفاصل، به این مواد مرتبط باشد. در یک آزمایش بالینی دوسوکور، بطور غیر منتظره ای اثرات مثبت این عمل (زدن شلاق مانند برگ و بوته گزنه بر روی مفاصل متورم و ملتهب آرتروزی) تأیید شد.

ناهنجاریهای پوستی: برگ گزنه یک داروی سم زدا است که در ترکیب با سایر گیاهان مثل همیشه بهار (Calendula officinalis) برای درمان همه ی مشکلات پوستی مثل اگزما، پسوریازیس و کهیر کاربرد دارد.

بزرگی غده پروستات: پس از انجام مطالعات بالینی متعدد، امروزه ریشه ی گزنه به عنوان یکی از اولین داروها در اروپا برای درمان مشکلات ناشی از بزرگی پروستات مثل جریان ضعیف ادرار، درد یا اشکال در دفع ادرار و تکرر ادراری شناخته می شود. ریشه ی گزنه را می توان به تنهایی به صورت تنطور یا به همراه نخل اره ای (Serenoa repens) استفاده کرد.

سایر کاربردها: مصرف خوراکی گزنه باعث جلوگیری از خونریزی زخم ها و خون دماغ می شود. این گیاه داروی ارزشمندی برای جلوگیری از خونریزی های سنگین قاعدگی و از دست دادن خون است و با توجه به مقدار بالای آهن، از کم خونی نیز جلوگیری می کند. برگ گزنه خاصیل آنتی آلرژن نیز دارد و می تواند در فرمولاسیون داروهای تب یونجه و آسم به عنوان یک جزء مفید مورد استفاده قرار گیرد. دمکرده ی برگ گزنه نیز برای شستشوی مو بسیار مناسب است.