قارچ دارویی شی تاکه

Lentinus edudis

 

بسیاری از مردم با شنیدن لغت قارچ فقط یک نوع آن را تصور می کنند ( قارچ پرورشی تکمه ای سفید ) در صورتی که سایر واریته های قارچ در بازارهای کشورهای دیگر دیده می شود مثل شی تاکه که یک قارچ نسبتاً تیره رنگ از رده قارچ تکمه ای است.

شی تاکه زندگی خود را با شبکه ای نامرئی از تارهای عنکبوتی شکل کم رنگ که درون چوب های سخت مرده مثل بلوط، شاه بلوط و یا درخت شی که شی تاکه نامش را از آن گرفته است آغاز می کند. تارها به داخل چوب نفوذ کرده و آن را به بافت قارچ تبدیل می کنند. زمانی که چوب به اندازه کافی تخریب شد میوه قارچ تولید می شود. یکی از محیط هایی که این نوع قارچ رشد می کند روی خاک اره است که مهمترین محاسن تولید شی تاکه روی این محیط عرضه محصول در تمامی دوره سال است. مضاف بر اینکه افزایش محصول را به همراه داشته و دوره پرورش را کوتاه می کند این محاسن همچنین معایبی را به دنبال دارد از جمله اینکه سرمایه گذاری زیادی برای تولید کارگاه های مجهز که باید با محیط های کاملاً استریل کار کنند لازم است.

 

در اینجا به دو روش تولیدی پرداخته می شود:

۱-      پرورش روی چوب: برای پرورش، چوب ها را معمولاً در پاییز از درختان جدا کرده و پس از ۱۵ تا ۳۰ روز با اسپان شی تاکه تلقیح می کنند. درختانی که در پاییز بریده می شوند می توانند در فصل زمستان نگهداری شوند و بلافاصله قبل از تلقیح می توان آنها را به طول یک متر برید. شاخه هایی که در تابستان بریده می شوند به دلیل آسان جدا شدن پوست و همچنین به دلیل مقدار قند کم در آنها در این زمان برای پرورش قارچ مناسب نیستند و همچنین به دلیل جدا شدن راحت پوست آلودگی در مقابل ارگانیزم های رقیب افزایش می یابد که باعث کاهش محصول می شود. شاخه ها را از امتداد طول به دو نیمه تقسیم کرده و سپس مایه زنی را انجام می دهند. اسپان را معمولاً به صورت قطعات باریک چوب و یا به صورت خاک اره استفاده می کنند. قطعات حاوی چوب اسپان را به داخل سوراخ ها به وسیله یک چکش محکم کرده و با واکس گرم آن را می پوشانند تا از خشک شدن اسپان جلوگیری به عمل آید. بعد از این مرحله، مرحله پنجه دوانی است که بین ۶ تا ۱۸ ماه طول می کشد و بستگی به نوع چوب، اندازه چوب، نوع اسپان، میزان رطوبت و دمای محیط دارد. پس از پنجه زنی، کنده ها را به محل پرورش درجای مناسبی قرار می دهند. اغلب تولید کنندگان بهار و پاییز را ترجیح می دهند زیرا شرایط محیطی برای تولید بیشتر در این فصول مهیاست. ولی از طرف دیگر قیمت قارچ دراین فصل پایین است. تولید کنندگان همچنین می توانند از گلخانه ها برای پرورش این قارچ اقدام نمایند. معمولاً قیمت محصول خارج از فصل در زمستان بیشتر از سایر فصول است.

 

۲-تولید روی بسترهای جدید

خاک اره معروفترین ماده اولیه محیط کشت برای بستر این قارچ محسوب می شود. ولی افزودنی های دیگر مثل کاه چوب بلال اضافه می شود. از افزودنی های اصلی مثل سبوس گندم، سبوس برنج، ارزن، ذرت و چاودار نیز همیشه به مخلوط اضافه می شود. زمانی که نسبت های مختلف مواد افزودنی تهیه شدند آنها را با هم مخلوط کرده و با آب رطوبت آن را به ۶۰ درصد می رسانیم. این مواد را در داخل کیسه های مقاوم به گرما و از جنس پولیپروپیلن که دارای منافظ میکروسکپی برای تنفس است می ریزند بعد داخل اتو کلاو قرار می دهند تا استریل شود بعد مایه زنی را انجام داده و پنجه دوانی به مدت ۱۸ تا۲۳ روز طول می کشد. دما باید ۲۱ درجه باشد پس از این مرحله کیسه ها را شکاف داده و پس از تکمیل پنجه دوانی بستر را از کیسه بیرون می آورند و در یک نقطه مناسبی جهت قهوه ای شدن به مدت ۴ هفته دیگر نگهداری می کنند. دما در این مرحله باید ۱۹ درجه باشد و کم کم این بلوک های فشرده شده را در قفسه ها قرار می دهند و به تدریج قارچ شی تاکه بزرگ می شود و حدود ۷ تا ۱۱ روز بعد قارچ آماده برداشت است.

 

منبع: آموزش ویدئویی و فارسی کشت انواع قارچ های خوراکی دکمه ای و صدفی مهندس کوثری

 


کلیدواژه ها :