سیرموک: گنجینهای از طبیعت با خواص بینظیر
سیرموک ،سیر وحشی، والک
نام علمی: Allium ursinum L
نام انگلیسی: Board-leaved Garlic، wild Garlic
خانواده : Liliaceae
سیرموک یا سیر وحشی گیاهی است چندساله از راسته Asparagales و خانواده Alliaceae که از طریق بذر و پیاز تکثیر می یابد.ریشه ها به قسمت پیاز متصلند و تار مانند ورشته ای بوده، به پیاز قهوه ای رنگ متصل میشوند.
سیرموک، که با نامهای سیر وحشی، والک، سیر کوهی، پیاز خرسی، سیر جنگلی و سیر خرس نیز شناخته میشود، گیاهی چندساله و خودرو است که در مناطق کوهستانی ایران، بهویژه در رشتهکوههای البرز و زاگرس، در فصل بهار میروید. این گیاه با نام علمی Allium ursinum از خانواده سوسنیان (Liliaceae) بوده و به دلیل شباهت ظاهری و بوی مشابه پیاز، مورد توجه قرار گرفته است.
ساقه ها بلند، ایستاده، نرم و دارای بوی شبیه بوی پیاز، برگها کشیده و باریک و نرم و در قسمت پایه قرار میگیرند.گلها به صورت مجتمع در انتهای ساقه گل دهنده دیده میشوند.اجتماع گلها دایره ای شکل بوده و به رنگ صورتی می باشد. بذرها داخل کپسول تولید میشوند و هر کپسول محتوی۳-۶ بذر سیاه و گرد میباشد.بذرها دارای زوائد بال مانند در اطراف خود میباشند.
مشخصات گیاهشناسی سیرموک (والک):
برگها: بلند، نوکتیز و بیضیشکل با لبههای صاف (بدون دندانه) هستند. برگها از پایهی گیاه و پیاز رشد میکنند و بوی قوی سیر دارند.
گلها: کوچک، سفیدرنگ و دارای شش گلبرگ هستند که روی ساقهای نازک قرار گرفتهاند. حدود ۲۵ گل در هر خوشهی کروی تشکیل میشوند که روی یک ساقهی بدون برگ قرار دارد.
میوه/دانهها: سیر وحشی بیشتر از طریق پیازچهها و گاهی دانهها تکثیر میشود. دانهها ۲ تا ۳ میلیمتر طول دارند، از یک طرف کمی صاف هستند و رنگی سیاه دارند. پراکندگی آنها زمانی رخ میدهد که بخشهای هوایی گیاه خشک میشوند.
با چه گیاهانی ممکن است اشتباه گرفته شود: زمانی که گل ندارد، ممکن است با گل برف (lily-of-the-valley) اشتباه گرفته شود. با این حال، برگهای سیر وحشی از پایهی گیاه میرویند، در حالی که گل برف دو یا سه برگ روی ساقه دارد. در زمان گلدهی، تشخیص این دو گیاه آسانتر است؛ چون گل برف گلهایی زنگولهایشکل و سفید دارد. توجه داشته باشید که گل برف سمی است، بنابراین پیش از جمعآوری سیر وحشی در طبیعت، کاملاً مطمئن شوید
استفاده خوراکی
در شیراز و در استان فارس با استفاده از سیرموک نوعی پلو پخته می شود که شبیه سبزی پلو طبخ می شود.
خواص والک یا سیر کوهی ( سیرموک )
والک کوهی نوعی سبزی وحشی و خودرو است که در رشته کوه البرز و زاگرس و فقط در فصل بهار می روید. سرشار از کلسیم و انواع ویتامین های نافع بدن است.
با نام های سیرکوهی ، پیاز خرسی، سیر جنگلی، سیر خرس نیز از آن یاد می شود. والک بسیار ملایم تر و شیرین تر از سیر معمولی است و بیشتر مصرف دارویی دارد. بوی آن شبیه پیاز است.
قسمت مورد استفاده ی والک، گیاه جوان و به ندرت از گیاه خشک شده یا عصاره آن است.
ترکیبات شیمیایی والک:
والک حاوی ترکیباتی مانند اسانس فرار که حاوی ترکیبات گوگردی است، می باشد. والک را در فصل بهار می چینند و برای فصول دیگر به دو روش فریز کردن و یا خشک کردن نگهداری می کنند. در صورتی که بخواهید سبزی والک را خشک کنید، حتماً باید به روش خشک کردن در سایه عمل کنید.
خواص و اثرات دارویی والک (سیرموک):
- والک در موارد تصلب شرایین، اسهال، اتساع رودهای، آنفلوانزا، برونشیت، بیماری اسهال خونی از نوع آمیبی و سیاه سرفه به کار میرود.
خوردن آن تنفس را آسان و تنگی نفس را درمان میکند.
مداومت در خوردن والک سبب ریزش موی سفید و درآمدن موی سیاه به جای آن میشود. این خاصیت به علت داشتن فلز منگنز است که در آن زیاد بوده و عامل سیاهی موی بدن انسان میباشد.
والک با انبساط ملایم عروق خونی سبب کاهش فشار خون میشود.
سرشار از ویتامین C بوده و دارای لعاب و صمغ زیاد میباشد.
والک برای تصفیه خون بسیار مفید است و در ناراحتیهای هاضمه کمک میکند و خواص پیاز آن تا حدود زیادی شبیه سیر است.
مصرف گیاه والک باعث کاهش قند و پیشگیری از افزایش فشار خون در مبتلایان به دیابت میشود.
والک یا سیر کوهی برای کسانی که تنگی عروق دارند و همچنین برای سرگیجه بسیار مفید است.
این گیاه ضد عفونى کنندهی قوی است؛ به هضم غذا کمک میکند و ضد کرم معده و کرم کدو است.
اثر خوبی بر روی اعصاب دارد و از آن برای درمان نسیان، تقویت اعصاب و افراد فلج استفاده میکنند.
تسکیندهندهی درد روماتیسم، سیاتیک و نقرس میباشد.
ادرار را باز میکند و رنگ چهره را نیکو میسازد.
پادزهر سموم حیوانی و غذایی است.
مداومت در خوردن والک سبب ریزش موی سفید و درآمدن موی سیاه به جای آن میشود. این خاصیت به علت داشتن فلز منگنز است که در آن زیاد بوده و عامل سیاهی موی بدن انسان میباشد. از این نظر شباهت زیادی به سیر دارد.
به علت داشتن املاح زیاد، خون را قلیایی کرده و اسیدی بودن آن را از بین میبرد.
میوهی والک بسیار خنک و ضد رطوبت بدن است و راه ورود میکروبها را به عروق میبندد و از خونریزی و فساد خون جلوگیری کرده و رقت خون را درمان میکند.
ملین و اشتهاآور بوده و ادرار را زیاد میکند.
سیر کوهی برای کسانی که تنگی عروق دارند و همچنین برای سرگیجه بسیار مفید است.
مسکن صفرا و پاککننده صفرا از امعاء است.
بهترین درمان روماتیسم و تصلب شرائین است، برای کسانی که از درد معده رنج میبرند، میوهی خوبی است و از تحریکات جلدی جلوگیری مینماید.
شربت والک برای مبتلایان به تب و آبله مرغان و سرخک بسیار مفید است. غرغرهی جوشاندهی آن برای درمان درد گلو و آنژین سود فراوان دارد.
سکنجبین میوهی آن خنککننده بوده و برای رفع یرقان و التهاب صفرا و کبد سودبخش است.
اگر بر روی پوست مالیده شود باعث قرمزی پوست میشود.
به صورت موضعی برگهای لهشدهی آن را میتوان برای از بین بردن آبسه و کورک به کار برد.
مالیدن عصاره میوهی والک جهت زخمهای آبدار و چرکی نافع بوده، آنها را خشک میکند و گل آن نیز همین خاصیت را دارد.
ضماد برگ والک جهت زخمهای سرد و برآمدگی چشم از حدقه مفید است. عصارهی برگ و ساقهی آن که تازه چیده و کوبیده شده را با کمی صمغ مخلوط نمایید، جهت امراض چشم مخصوصاً جوش پلک و ریزش اشک، ناخنه و ورم پلک چشم مفید میباشد.
جویدن برگ والک جهت ورم لثه و رفع بیحسی آن مفید میباشد. جوشهای دهان را از بین میبرد و بوی بد دهان را برطرف مینماید.
نوشیدن آب برگ و ساقهی آن که تازه باشد با کمی صمغ عربی جهت تقویت معده و خونریزی معده و بند آمدن اسهال و معالجه بواسیر نافع است.
گل والک نیز اسهال را بند میآورد و ضماد برگ آن بر روی دکمه بواسیر خونی نافع است.
نوشیدن جوشاندهی ریشهی والک علاوه بر بند آمدن اسهال، سنگ کلیه و مثانه را خرد میکند
از برگ این گیاه تا می توانید استفاده کنید و چنان چه در اختیار ندارید از سیر معمولی چه از برگ و چه از پیاز آن میل نمایید. اثر گیاه تازه بهتر از پخته ی آن است. برگ آن را همراه با جعفری و پیازچه به صورت سبزی خوردن یا سالاد، سوپ، آش کوکوی بدون تخم مرغ می توانید تناول نمایید.
برای کسب اطلاعات تخصصی بیشتر درباره این گیاه می توانید به این لینک مراجعه کنید.
https://medplant.ir/?p=19645
