سیستان و بلوچستان ظرفیت تولید سالانه حدود ۴۰ هزار تن گیاه دارویی را دارد؛ ظرفیتی که با توسعه صنایع فرآوری، ایجاد بازار فروش پایدار و حمایت از کشاورزان می‌تواند به رونق تولید، افزایش ارزش افزوده محصولات گیاهی و ایجاد اشتغال در استان کمک کند. برآوردها نشان می‌دهد این استان با برخورداری از بیش از هزار و ۲۰۰ گونه گیاهی، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه کشت و تولید گیاهان دارویی دارد.

ظرفیت بالای سیستان و بلوچستان در تولید گیاهان دارویی

سیستان و بلوچستان به دلیل وسعت جغرافیایی، تنوع اقلیمی و برخورداری از گونه‌های گیاهی متنوع، از مناطق مستعد تولید گیاهان دارویی در ایران به شمار می‌رود. توسعه هدفمند این بخش می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری در کشاورزی، صنایع تبدیلی و تولید فرآورده‌های گیاهی ایجاد کند.

با وجود این ظرفیت‌ها، بهره‌برداری اقتصادی از گیاهان دارویی تنها به افزایش سطح زیر کشت و برداشت محصول محدود نمی‌شود. ایجاد زیرساخت‌های فرآوری، بسته‌بندی، بازاریابی و فروش از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر توسعه این صنعت و افزایش درآمد تولیدکنندگان است.

بازار فروش؛ یکی از مهم‌ترین چالش‌های کشاورزان گیاهان دارویی

عمران نارویی، کشاورز فعال در حوزه کشت گیاهان دارویی، با اشاره به ظرفیت‌های کشاورزی سیستان و بلوچستان، حمایت از تولیدکنندگان و فراهم کردن بازار فروش مطمئن را از نیازهای اساسی این بخش دانست.

وی اظهار کرد: تنوع اقلیمی استان زمینه مناسبی برای توسعه کشت گیاهان دارویی فراهم کرده است، اما هزینه‌های تولید و اطمینان از فروش محصولات همچنان از دغدغه‌های مهم کشاورزان به شمار می‌رود.

به گفته این کشاورز، محصولاتی مانند حنا و چای ترش در بخش‌هایی از استان کشت می‌شوند و قابلیت عرضه به بازارهای گسترده‌تر را دارند. با این حال، نبود بازار فروش مناسب می‌تواند انگیزه کشاورزان برای افزایش سطح زیر کشت را کاهش دهد.

نارویی افزود: ایجاد ارتباط مستقیم میان کشاورزان و خریداران، فراهم کردن شرایط مناسب برای عرضه محصولات و توسعه صنایع فرآوری و بسته‌بندی می‌تواند به بهبود وضعیت اقتصادی تولیدکنندگان کمک کند.

وی همچنین بر اهمیت آموزش روش‌های نوین کشت، ارائه تسهیلات مناسب و حمایت از فعالان این حوزه تأکید کرد و این اقدامات را در افزایش تولید و توسعه کشت گیاهان دارویی مؤثر دانست.

تولید سالانه ۴۰ هزار تن گیاه دارویی در سیستان و بلوچستان

حسین جهان‌تیغی، کارشناس گیاهان دارویی جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان، با اشاره به ظرفیت‌های گیاه‌شناختی و کشاورزی استان گفت: بر اساس برآوردهای اعلام‌شده، سیستان و بلوچستان بیش از یک‌هزار و ۲۰۰ گونه گیاهی دارد که حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ گونه از آن‌ها دارای ارزش دارویی و صنعتی هستند.

وی افزود: حدود هفت هزار هکتار از اراضی استان به کشت گیاهان دارویی اختصاص دارد و تولید سالانه این بخش حدود ۴۰ هزار تن برآورد می‌شود.

به گفته این کارشناس، بخشی از گیاهان دارویی استان به‌صورت خودرو در عرصه‌های منابع طبیعی رشد می‌کنند و بخش دیگری نیز در اراضی کشاورزی کشت می‌شوند. سازمان جهاد کشاورزی نیز در زمینه آموزش و ترویج کشت این محصولات فعالیت دارد.

این آمار، ظرفیت قابل توجه استان را در زمینه تولید مواد اولیه گیاهی نشان می‌دهد؛ ظرفیتی که برای تبدیل شدن به یک مزیت اقتصادی پایدار، به مدیریت اصولی منابع، توسعه زنجیره ارزش و دسترسی به بازارهای مصرف نیاز دارد.

حنا؛ یکی از محصولات مهم گیاهان دارویی بلوچستان

جهان‌تیغی با اشاره به جایگاه سیستان و بلوچستان در تولید حنا اظهار کرد: حدود چهار هزار هکتار از اراضی استان به کشت حنا اختصاص دارد و سالانه بیش از ۱۸ هزار تن از این محصول تولید می‌شود.

بلوچستان از مناطق شناخته‌شده در زمینه کشت حنا به شمار می‌رود و توسعه فرآوری این محصول می‌تواند فرصت‌های بیشتری برای تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر فراهم کند.

علاوه بر حنا، چای ترش نیز از محصولات کشت‌شده در بخش‌هایی از استان است که می‌تواند در کنار دیگر گیاهان دارویی، به تنوع تولید و توسعه فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با محصولات گیاهی کمک کند.

شهرستان دلگان؛ یکی از مناطق مهم تولید گیاهان دارویی

کارشناس گیاهان دارویی جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان، شهرستان دلگان را از مناطق مهم تولید گیاهان دارویی در استان معرفی کرد و گفت بخش قابل توجهی از تولید این محصولات در این شهرستان انجام می‌شود.

برنامه‌ریزی برای توسعه کشت متناسب با شرایط اقلیمی، آموزش کشاورزان و فراهم کردن امکانات مورد نیاز تولید می‌تواند در تقویت جایگاه مناطق مستعد استان در زنجیره تولید گیاهان دارویی نقش داشته باشد.

به گفته جهان‌تیغی، آموزش و ترویج کشت، توزیع رایگان بذر و نهال و پیش‌بینی تسهیلات برای کشاورزان و فعالان بخش‌های صنعتی و بازرگانی، از جمله اقداماتی است که برای حمایت از این حوزه انجام می‌شود.

توسعه صنایع فرآوری گیاهان دارویی؛ راهکار افزایش ارزش افزوده

یکی از نیازهای اساسی صنعت گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان، توسعه صنایع فرآوری و ایجاد بازار فروش پایدار است. عرضه گیاهان دارویی به شکل خام، در بسیاری از موارد امکان بهره‌گیری از تمام ظرفیت اقتصادی آن‌ها را فراهم نمی‌کند.

جهان‌تیغی با تأکید بر اهمیت فرآوری محصولات گیاهی بیان کرد: پیش از گسترش کشت گیاهان دارویی، باید نیازهای بازار، امکان فرآوری و شرایط فروش محصولات مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا نبود صنایع مرتبط می‌تواند بازاریابی و عرضه این محصولات را با مشکل مواجه کند.

ایجاد واحدهای فرآوری می‌تواند زمینه تولید محصولاتی مانند اسانس، عصاره و دیگر فرآورده‌های گیاهی را فراهم کند. این محصولات در صورت برخورداری از کیفیت مناسب و بازار فروش، ظرفیت ایجاد ارزش افزوده بیشتر و گسترش فعالیت‌های صنعتی و تجاری را دارند.

وی همچنین با اشاره به کاربرد مواد مؤثره گیاهی در صنایع داروسازی تأکید کرد که ظرفیت گیاهان دارویی نباید تنها به مصرف سنتی و تهیه دمنوش‌ها محدود شود؛ بلکه این منابع گیاهی می‌توانند در صنایع مختلف، از جمله تولید فرآورده‌های دارویی و بهداشتی، مورد استفاده قرار گیرند.

چشم‌انداز توسعه صنعت گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان

سیستان و بلوچستان با برخورداری از تنوع گونه‌های گیاهی، حدود هفت هزار هکتار سطح زیر کشت گیاهان دارویی و ظرفیت تولید سالانه حدود ۴۰ هزار تن محصول، از توانمندی‌های مهمی برای توسعه این صنعت برخوردار است.

با این حال، افزایش تولید به‌تنهایی برای دستیابی به توسعه اقتصادی پایدار کافی نیست. ایجاد بازار فروش مطمئن، گسترش صنایع فرآوری و بسته‌بندی، تأمین تسهیلات، آموزش کشاورزان و تقویت ارتباط میان تولیدکنندگان و صنایع مصرف‌کننده باید به‌صورت هم‌زمان مورد توجه قرار گیرد.

در صورت فراهم شدن این زیرساخت‌ها، گیاهان دارویی، حنا و چای ترش می‌توانند نقش پررنگ‌تری در افزایش درآمد کشاورزان، توسعه صنایع تبدیلی و ایجاد فرصت‌های شغلی در مناطق مختلف سیستان و بلوچستان ایفا کنند.

منبع: پایگاه خبری تحلیلی عصرهامون