به گزارش شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی به نقل از خبرگزاری ایرنا، منطقه سبزوار با آب هوای خشک و نیمه خشک، در کنار مزیت های سرزمینی و اولویت های اقتصادی آن، زمینه توسعه کشت گیاهان دارویی، به عنوان محصولاتی کم آب طلب و درآمدزا را دارد که در سالهای اخیر نیز به این سمت حرکت کرده است.

شهرستان‌های سبزوار، جوین، جغتای، خوشاب، داورزن و ششتمد در منطقه غرب خراسان رضوی، از قطب های تولید گیاهان دارویی در کشور محسوب می شوند که در پهنه ای بیش از ۵۰ هزار هکتار از عرصه‌های کشاورزی و طبیعی آن، گیاهان مختلفی از جمله گل محمدی، زیره سبز، زعفران، فلفل قرمز، کتیرا، کمای، آنغوزه، شیربادیون، مرزه، شوید، خاکشیر، کنجد، نعناع فلفلی و خارشتر کاشت و برداشت می شود.

با وجود مزایای فراوان توسعه کشت گیاهان دارویی در زمینه رونق اشتغال، توسعه صادرات غیرنفتی و ارزآوری برای کشور، بهره برداران گیاهان دارویی غرب خراسان رضوی با کمبود صنایع تبدیلی روبه رو هستند که خام فروشی تولیدات، سبب شده حاصل دسترنج آنها نصیب دلالان شود.

اقلیم کویری سبزوار موهبتی برای کشت گیاهان دارویی

رییس اداره تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی سبزوار به خبرنگار ایرنا گفت: سطح زیر کشت گیاهان دارویی در مناطق غربی خراسان رضوی ۵۳ هزار و ۵۰۰ هکتار است که گون، کتیرا، کمای، باریجه، زیره سبزوار، زعفران، فلفل و گل محمدی برخی از این محصولات هستند.

کاشت گیاهان دارویی در سبزوار، برداشت ثروت‌ از دل کویر

احمد رحیمی افزود: بطور میانگین سالانه ۲۰ هزار تن انواع گیاهان دارویی در ۵۰ واحد کارگاهی این منطقه تولید می شود که از این میزان ۱۰ هزار تن عرقیات گیاهی، ۳۰۰ تن بسته بندی ادویه و چاشنی، ۴۰۰ تن دمنوش، ۳۰۰ تن عصاره گیاهی و  ۲۰ تن افشره (اسانس) است.

وی اظهار داشت: طبیعت کویری سبزوار، اقلیم خاص و قابلیت کشت گیاهان دارویی در اراضی با ارتفاع بالا و شیب دار تا هزار و ۵۰۰ متر، سبب شده گیاهان دارویی این منطقه عطر، بو و کیفیت بیشتری داشته باشند که این موضوع کشت آن را به لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه کرده است.

رحیمی افزود: متابولیت‌های ثانوی گیاهان دارویی همچون فرآوری و عرقیات آن در اقلیم کویری سبزوار بیشتر است از این رو توسعه کشت گیاهان دارویی با اعطای تسهیلات یکی از اولویت های جهاد کشاورزی در این منطقه به شمار می رود.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به خشکسالی، حرکت به سمت توسعه کشت گیاهان دارویی کم آب طلب بر مبنای نیاز بازار در کنار توسعه کارگاههای فرآوری برای ایجاد ارزش افزوده بالا در منطقه سبزوار ضروری است.

رحیمی ادامه داد: پتانسیل های تولید گیاهان دارویی در کنار اقلیم مناسب، وجود کشاورزان توانمند و نیروی کار کافی، بازده اقتصادی بالا و ارزآوری، وجود بارانداز مناسب و منطقه آزاد، امکان جذب سرمایه های داخلی و خارجی، وجود صنایع جانبی در شهرستان و مراکز دانشگاهی و پژوهشی بسترهای لازم برای توسعه این گونه ها را در منطقه فراهم آورده است.

کمبود صنایع تبدیلی و فرآوری، چالش بزرگ گیاهان دارویی

یک تولید کننده گیاهان دارویی در سبزوار نیز گفت: کمبود صنایع تکمیلی، تبدیلی و بسته بندی بهداشتی از مهمترین مشکلات پیش روی کشاورزان فععال در حوزه تولید گیاهان دارویی در غرب خراسان رضوی است.

محمد دلیری با بیان اینکه فرآوری هر کیلوگرم گیاه دارویی ارزش افزوده آنرا به ۱۷ برابر می رساند، افزود: یکی از مشکلات تولید کنندگان گیاهان دارویی منطقه، خام فروشی است که باعث شده حاصل دسترنج کشاورزان به دلالان برسد.

وی اظهار داشت: گیاهان دارویی متنوعی با خواص دارویی در سبزوار تولید می شود که توسعه واحدهای فرآوری، بسته بندی، برندسازی و تبدیل آنها به  سوغات، برپایی بازارچه های محلی و دعوت از گردشگران برای بازدید از کشتزارهای زیبای این گونه ها، می تواند علاوه بر افزایش سهم درآمدی، اقتصاد این منطقه را شکوفا کند.

کاشت گیاهان دارویی در سبزوار، برداشت ثروت‌ از دل کویر

اختصاص ۴۰۰ میلیارد ریال برای فرآوری گیاهان دارویی سبزوار 

مدیر جهاد کشاورزی سبزوار با اشاره به اهمیت فرآوری گیاهان دارویی، گفت: از محل اعتبارات سفر رییس جمهور به خراسان رضوی، ۴۰۰ میلیارد ریال اعتبار به منظور توسعه کشت گیاهان دارویی و فرآوری این محصولات در این شهرستان اختصاص داده شده است.

علی اصغر امانیان افزود: سبزوار یکی از قطب های تولید گیاهان دارویی در شرق کشور است که توجه به توسعه صنایع برای فرآوری این محصولات، علاوه بر ایجاد ارزش افزوده و جلوگیری از خام‌فروشی، در شکوفایی اقتصاد شهرستان و افزایش اشتغال موثر خواهد بود.

دلگرمی کشاورزان از خرید توافقی گیاهان دارویی 

مدیر جهاد کشاورزی سبزوار گفت: در راستای حمایت از تولید کنندگان، گیاهان دارویی تولیدی کشاورزان منطقه با نرخ توافقی از سوی اداره تعاون روستایی سبزوار خریداری می شود.

امانیان افزود: در ۲ سال گذشته ۶۵ تن گیاه دارویی شامل نعنا فلفلی، گل محمدی و خارخاسک به نرخ توافقی از کشاورزان این شهرستان با ارزشی افزون بر ۱۶ میلیارد ریال خریداری شده است.

وی اضافه کرد: خرید توافقی گیاهان دارویی به منظور حذف واسطه ها و دلالان سودجو و حفظ تعادل قیمت در بازار به نفع کشاورزان و تولید کنندگان صورت گرفته است و شهرستان سبزوار در این حوزه رتبه نخست را در بین شرکتهای تعاونی کشاورزی گیاهان دارویی استان خراسان رضوی کسب کرده بود.

فراهم بودن بستر صادرات گیاهان دارویی از سبزوار 

مدیرعامل شرکت تعاونی مزرعه مروارید، که در زمینه فرآوری گیاهان دارویی در سبزار فعالیت دارد، گفت: فرآوری گیاهان دارویی ارزشی چند برابری را برای محصول نسبت به عرضه خام آن ایجاد می کند به طوری که با سورت کردن، شستشو و بسته بندی می توان سود حاصل از کالا را، با توجه به میزان و نوع تخصصی فرآوری، به ۲ تا چند برابر رساند.

هادی زرقانی افزود: برای نمونه استخراج ماده موثره زعفران به نام “کروسین” که خاصیت دارویی دارد یا افشره گل محمدی که قابلیت صادراتی دارد، ارزش افزوده محصول را تا چندین برابر بالا می برد.

کاشت گیاهان دارویی در سبزوار، برداشت ثروت‌ از دل کویر

وی اظهار داشت: گیاهان دارویی گل محمدی، نعناع فلفلی، فلفل قرمز، انیسون، رازیانه و کنجد در کنار گیاهان دارویی خودرو شامل اسپند، آنغوزه، خارشتر، کاسنی شاه‌تره، پنج انگشت و کتیرا از گیاهان خاص و مفید منطقه سبزوار است که قابلیت توسعه کشت و بهره برداری را دارد.

زرقانی افزود: زیره سبز مهمترین گیاه دارویی سبزوار، با طعم و عطر و اسانسی بالاست که بیشترین قابلیت صادرات را دارد چنانکه بیشترین صادرات گیاهان دارویی این شهرستان مربوط به زیره سبز است که سالانه بین ۵۰۰ تا هزار تن است.

وی با اشاره به راه اندازی تعاونی گل محمدی و گیاهان دارویی در سبزوار گفت: این تعاونی، امسال خرید حدود ۳۰ تن گل محمدی را انجام داده و آن را به صورت پر خشک صادراتی، گلاب و غیره فرآوری کرد.

زرقانی افزود: تامین نشای گیاهان دارویی، تامین نهال استاندارد و خرید گیاه دارویی شاه‌تره و ارسال آن به دیگر شهرستان ها از  جمله فعالیت های این شرکت تعاونی است.

وی ادامه داد: در واحدهای فرآوری کنونی، تولید عصاره مایع و خشک و ماده موثره های دارویی، تولید مارمالادهای گیاهان دارویی و محصولات آرایشی و بهداشتی مبتنی بر گیاهان دارویی در حال انجام است و صادرات گیاه زیره و نعناع و محصولات فرآوری شده آن به اروپا و کشورهای همسایه  در حال اجراست.

مدیرعامل شرکت تعاونی مزرعه مروارید با بیان اینکه این واحد فرآوری بطور مستقیم برای ۱۳۰ نفر ایجاد اشتغال کرده است، افزود: میزان توسعه گیاهان دارویی مستلزم ایجاد زیرساخت ها، آموزش و ایجاد ارتباطات برای صادرات محصولات است.

شهرستان سبزوار در ۲۳۰ کیلومتری غرب مشهد دارای ۳۵ هزار هکتار کشتزار، ۱۶ هزار هکتار عرصه باغی و حدود ۲۰ هزار بهره بردار بخش کشاورزی است.

این شهرستان قطب تولید محصولات زیره، پنبه، جو و گندم در خراسان رضوی است. سالانه ۲۰۶ هزار تن انواع محصولات کشاورزی به ارزش ۱۸ هزار و ۱۳۰ میلیارد ریال در سبزوار تولید می شود.