Glycyrrhiza glabra شیرین بیان

شیرین بیان با نام علمی (Glycyrrhiza glabra L) یکی از قدیمی ترین گیاهان دارویی است. بیش از ۴ هزار سال پیش بومیان درّه ها و دشت های بین النهرین، آسیای صغیر و جنوب آسیا ریشه ی شیرین بیان را به پیشگاه فرمانروایان خود به نشانه ی عرض عبودیّت تقدیم می کردند. در کتیبه های به جا مانده از اقوام آشوری و پاپیروس های مصری به نام شیرین بیان اشاره شده است. فراعنه ی مصر با خواص شیرین بیان آشنایی داشتند و ریشه ی این گیاه را با آب می آمیختند تا نوشیدنی گوارایی به نام «مای سوس» (Mai-sus) به دست آورند. هم اکنون نیز از این نوشیدنی در میان مردم مصر استفاده می شود.

«دیوسکورید» حکیم یونانی در قرن اول میلادی در کتاب خود شیرین بیان را برای صاف کردن صدا و نرم کردن مزاج توصیه کرده است. «ابوعلی سینا» نیز در کتاب خود خواص درمانی شیرین بیان را برشمرده است.

«گلیسیریزا گلابرا» (Glycyrrhiza glabra L) یک نام یونانی است و از دو واژه ی «گلیکیس» به معنی شیرین و «ریزا» به معنی ریشه مشتق شده است. «گلابرا» به معنی صاف و بدون کرک است که اشاره به بدون کرک بودن میوه این گیاه دارد.

از ریشه شیرین بیان در اکثر فارماکوپه ها به عنوان دارو یاد شده است. از مواد مؤثره این گیاه در صنایع داروسازی، نوشابه سازی، شیرینی سازی و دخانیات استفاده می شود.

مواد مؤثره شیرین بیان مدّر و ملیّن است و به واسطه وجود برخی فلاونوئید ها اثر مفیدی در معالجه زخم اثنی عشر و بیماری های معدی دارد. از این مواد برای درمان بیماری های مربوط به ریه مانند برونشیت نیز استفاده می شود.

شیرین بیان در سطوح وسیعی در کشورهای انگلیس، بلژیک، فرانسه، آلمان، ایتالیا، یونان و ترکیه کشت می شود.

 

منبع:

امیدبیگی، رضا. ۱۳۹۲. تولید و فرآوری گیاهان دارویی. جلد سوم. انتشارات به نشر (انتشارات آستان قدس رضوی). صفحات ۲۷۵-۲۶۷.