برنامه ملی تولید بهینه (الگوی کشت) محصولات کشاورزی – سال زراعی ۱۴۰۴–۱۴۰۵
(جلد چهارم: گیاهان دارویی کشور)
.
عنوان: الگوی کشت گیاهان دارویی کشور (جلد چهارم از برنامه ملی تولید بهینه محصولات کشاورزی) سال انتشار: مهر ۱۴۰۴ دوره زراعی: ۱۴۰۴–۱۴۰۵ ناشر: سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی – وزارت جهاد کشاورزی محل اجرا: سراسر کشور (۳۱ استان + یک منطقه ویژه) تهیه و تدوین: کمیته تدوین الگوی کشت ملی با مشارکت معاونتهای زراعت، باغبانی، آب و خاک، امور اقتصادی، و مؤسسات تحقیقاتی مرتبط .
این گزارش، جلد چهارم از مجموعه «برنامه ملی تولید بهینه (الگوی کشت) محصولات کشاورزی» است و به تبیین الگوی کشت گیاهان دارویی در سال زراعی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ میپردازد. هدف اصلی این سند، برنامهریزی علمی و ملی برای توسعه پایدار تولید گیاهان دارویی با رویکرد حفظ منابع آب و خاک، ارتقای بهرهوری و تحقق امنیت غذایی کشور است.
در فصل نخست، ضمن اشاره به مبانی قانونی الگوی کشت (از جمله بند «ب» تبصره ۸ قانون بودجه ۱۴۰۱ و مصوبات شورای عالی آب)، مفهوم الگوی کشت بهعنوان نظامی هدفمند برای تعیین نوع، مکان و مقدار تولید محصولات کشاورزی تعریف شده است. الگوی کشت، ابزاری کلیدی برای توازن تولید، حفاظت از محیطزیست و تحقق اقتدار غذایی کشور معرفی میشود.
فصل دوم، مروری بر اقدامات انجامشده از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ دارد؛ از جمله ایجاد دبیرخانه ملی و استانی، تدوین بانک اطلاعات جامع محصولات کشاورزی، تشکیل کمیتههای تخصصی، اجرای طرحهای آزمایشی، و طراحی سامانههای هوشمند نظارت و پایش مانند «ستاک». همچنین ارزیابیهای انجامشده نشان میدهد که میزان تحقق اهداف الگوی کشت در سال نخست حدود ۸۲ درصد بوده است.
در فصل سوم، روششناسی علمی برنامه شامل تحلیل اقلیم، منابع آب، خاک، و فناوری تولید گیاهان دارویی تشریح شده است. این بخش بر استفاده از دادههای اقلیمی، نقشههای کشاورزی و پهنهبندی مناطق مستعد کشت تأکید دارد. در فصل چهارم، وضعیت تولید و فناوریهای مدیریتی بیش از ۴۰ گونه دارویی مانند زعفران، گل محمدی، آنغوزه، بابونه، بادرنجبویه، مرزه، نعنا، آویشن، کاسنی، خارمریم و سرخارگل بررسی و نیاز آبی، عملکرد، و ضریب فنی هر یک تعیین شده است.
در ادامه، به موضوعاتی مانند کاهش ضایعات، افزایش بهرهوری آب، توسعه صنایع فرآوری، آموزش و ترویج دانش بومی، و طراحی سامانههای تحلیلی (از جمله مدلسازی مکانی و سامانه تدوین الگو) پرداخته میشود. در فصلهای پایانی نیز برنامه الگوی کشت ملی و استانی گیاهان دارویی بهصورت تفصیلی و پهنهبندیشده ارائه شده است.
این سند با هدف ایجاد توازن بین پایداری زیستمحیطی، امنیت غذایی و توسعه اقتصادی تنظیم شده و اجرای آن نیازمند هماهنگی همهجانبه میان استانداران، سازمانهای استانی، مراکز تحقیقاتی و بخش خصوصی است. در نهایت، الگوی کشت گیاهان دارویی بهعنوان بخشی از «نقشه اقتدار غذایی کشور» معرفی میشود که تحقق آن به بهرهگیری از فناوری، دانش بومی و مشارکت ملی وابسته است.
