معرفی

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور میانمار

    میانمار با مساحتی در حدود ۶۷۶ هزار کیلومتر مربع و جمعیتی بیش از ۵۳ میلیون نفر در جنوب شرقی آسیا واقع شده است. پایتخت این کشور شهر نایپیداو است. کشاورزی همراه با جنگلداری از عمده فعالیت های امرار معاش مردم این کشور است.
    تاکنون حدود ۷۰۰۰ گونه ی گیاهی در میانمار شناسایی شده و تعداد ۱۰۷۱ گونه آن به عنوان گیاهان بومی ثبت شده اند. تقاضا برای گیاهان دارویی و مواد اولیه گیاهی در میانمار به طور چشمگیری افزایش پیدا کرده است. با این حال، در این کشور کشت گیاهان دارویی به صورت محدود انجام می گیرد و اکثر مردم این گیاهان را از جنگل ها جمع آوری می کنند.
    مردم روستایی میانمار از دوران باستان از داروهای سنتی استفاده می کردند. سیستم داروهای سنتی میانمار بر فلسفه بودایی و نظریه های آیورودا استوار است. طب سنتی و استفاده از گیاهان دارویی تنها سیستم مراقبت بهداشتی و درمانی از تمام طبقات جامعه تا به امروز بعد از ظهور داروها و درمانی های جدید در این کشور بوده است.
    دولت میانمار مصمم است که آنچه از دانش طب سنتی به آن ارث رسیده و در گذشته به آن توجهی نشده است را حفظ کند. همچنین برنامه های مختلف در ایجاد باغ های گیاهی برای حفاظت و کشت گیاهان دارویی اجرا شده است و نیز تحقیقاتی جهت ابداع داروهای جدید از این گیاهان انجام شده است.
    گیاهان دارویی و داروهای گیاهی تا حد زیادی از کشورهای همسایه از جمله بنگلادش، چین، هند و تایلند وارد این کشور می شود. این کشور صادراتی نیز به کشورهایی نظیر چین و تایلند دارد اما به دلیل غیرقانونی بودن آن ثبت نشده است.
    طب سنتی در میانمار برای مدت زمان طولانی بدون استاندارد و اقدامات کنترل کیفیت مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین عدم وجود فناوری های مناسب مانند جمع آوری، برداشت، خشک کردن، بسته بندی، ذخیره سازی، نبود استاندارهای کنترل کیفیت و ایمنی، نبود کارکنان ماهر و نبود تجهیزات لازم از جمله محدودیت های مهم این کشور برای توسعه این صنعت می باشد.

  • سریش یا علف چسب، گیاهی پرکاربرد در صنعت

    مدیر مرکز خدمات تخصصی گیاهان دارویی استراتژیک خراسان جنوبی گفت: از ریشه گیاه سریش، چسب استخراج می‌شود که در صنایع کفاشی، کبریت‌سازی، صحافی کتاب و رنگ استفاده می‌شود و علاوه بر آن مصارف دارویی نیز دارد.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور قطر

    قطر کشوری است که در جنوب غربی قاره آسیا در منطقه خاورمیانه و در شرق شبه‌ جزیره عربستان واقع شده‌است. پایتخت آن، دوحه است و این کشور مرز مشترک زمینی با عربستان سعودی، و مرز آبی با کشورهای ایران، کویت، عراق، عربستان، بحرین و امارات متحده عربی دارد.
    مساحت این کشور حدود ۱۱۵۸۶ کیلومتر مربع و با جمعیتی در حدود ۳ میلیون نفر می باشد. زمین های این کشور عمدتاً شنی و بیابانی است و عملاً هیچ جنگل و یا زمین های جنگلی در این کشور وجود ندارد.
    گیاهان موجود در قطر تنها شامل ۳۰۱ گونه می باشند. در این کشور جنگلی وجود ندارد اما برخی از گیاهان بومی و درختچه ها در صحراهای این کشور پراکنده هستند. برخی از گیاهان بومی از اهمیت سنتی برخوردارند و با شرایط محلی سازگار شده اند.
    در قطر گیاهان دارویی به طور سنتی برای نسل های بسیاری استفاده شده است و یک سنت رایج در این کشور می باشد. طب سنتی گیاهی در قطر قبل از اکتشاف نفت در میان مردم این کشور رایج تر بوده است. اما در حال حاضر طب مدرن مرجع اصلی مراقبت های بهداشتی برای اکثریت مردم است.
    دانشگاه قطر به انجام برخی تحقیقات در مورد خواص دارویی گیاهان محلی پرداخته است. محققی در مرکز تحقیقات کاربردی دانشگاه قطر، کتابی را تحت عنوان فیتوشیمی گونه های قطر منتشر کرده است. این کتاب به توصیف و شرح ۲۰۷ گونه از گیاهان قطر و کاربردهای بالقوه آن پرداخته است. بسیاری از گیاهان مورد استفاده در سیستم های طب سنتی عرب نیز در این کتاب گنجانده شده است.
    فقدان جنگل ها، عدم حمایت دولت در توسعه بخش های گیاهان دارویی و معطر، طب سنتی و تحقیقات علمی از جمله عوامل مهم در عدم توسعه کشت گیاهان دارویی و معطر در قطر است.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور مالدیو

    مالدیو کشوری است جزیره ای، واقع در جنوب غربی اقیانوس هند، که پایتخت آن ماله است و از نظر جمعیت و هم مساحت کوچک‌ترین کشور قاره آسیا است. اقتصاد این کشور وابستگی زیادی به گردشگری دارد. کشاورزی در این کشور به دلیل محدودیت دسترسی به زمین های قابل کشت نقش جزیی دارد.
    این کشور یکی از برترین مصرف کنندگان گیاهان دارویی است. طب سنتی در این کشور با عنوان Dhivehi Beys شناخته می شود و قرن ها از آن استفاده می شده است.
    در سال های اخیر تلاش شده که طب سنتی در طب مدرن ادغام شود. دولت “طرح سلامتی برای همه” را با همکاری سازمان WHO توسط موسسه علوم بهداشتی طب سنتی اجرا کرده است.
    در فلور گیاهی مالدیو ۵۰۰ گونه گیاه وجود دارد که ۷۰ گونه بومی اند و بیش از ۳۰۰ گونه در طب سنتی استفاده می شوند. گیاهانی مانند Abutilon indicum، Aerva lanata، Boerhaavia diffusa و spp Pedilanthus از مهمترین گیاهان دارویی بومی هستند که مستقیما توسط افراد از جنگل ها جمع آوری می شوند.
    آژانس توسعه سازمان ملل متحد حفاظت از گونه های دارویی و دانش بومی را در جزیره مرجانی مالدیو در سال ۲۰۰۰ انجام داده است.
    عواملی مانند از دست دادن زیستگاه های طبیعی و جنگلی به دلیل بهره وری از زمین برای مسکن و کشاورزی، از دست دادن دانش سنتی به دلیل عدم تمایل نسل های قدیمی برای به اشتراک گذاری دانش خود و عدم علاقه نسل جوان، فقدان نهادهای آموزشی، استفاده ناپایدار از منابع و عدم حمایت های دولتی برای توسعه کشت گیاهان دارویی و معطر از جمله محدودیت ها و مشکلات برای توسعه صنعت گیاهان دارویی در این کشور است.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور کویت

    کویت با مساحتی در حدود ۱۸ هزار کیلومتر مربع و جمعیتی در حدود ۵ میلیون نفر، کشوری کوچک در منطقه خاورمیانه است که در حاشیه خلیج فارس واقع شده است.
    مردم کویت تا اوایل قرن بیستم از طب مدرن استفاده نمی کردند. در سال ۱۹۰۴ بریتانیا برای رایج کردن طب مدرن در کویت، پزشکی را به عنوان سفیر خود منصوب کرد. اما قبل از این زمان مردم کویت بر طب سنتی که توسط پزشکان سنتی ارائه می شد اعتماد داشتند.
    در سال­ های اخیر، سیستم مراقبت بهداشتی و سلامت در کویت به طرز چشمگیری بهبود یافته است. در سال ۱۹۷۸ استفاده از گیاهان دارویی در بخش بهداشت و درمان به طور رسمی آغاز شد.
    پوشش گیاهی بومی کویت شامل درختچه های چوبی چندساله است که وابسته به بارش های زمستانی هستند. تپه های شن و ماسه، مرداب های نمک، دشت کویر و فلات کویر: چهار اکوسیستم و مشخصه طبیعت کویت را نشان می دهند. در تپه های شنی گیاهانی که یافت می شوند شامل: درمنه، رمس، اشنان و … هستند که از این گیاهان برای ساخت داروهای گیاهی استفاده می شود. گیاه گون برای درمان بیماری های کلیوی و سیاه دانه به طور سنتی برای درمان دیابت در کویت مورد استفاده قرار می گیرد.
    کتابی تحت عنوان گیاهان دارویی کویت به زبان عربی توسط بنیاد کویت برای پیشرفت علوم این کشور منتشر شده است. در سال ۱۹۸۴ سازمان اسلامی علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی (IOMS) برای انجام کارهای تحقیقاتی تاسیس شد. یکی از فعالیت های این سازمان پیدا کردن برنامه های عملی و درمان های پزشکی با استفاده از داروهای گیاهی است.
    کشور هند از جمله کشورهای مهم صادرکننده گیاهان دارویی و ادویه ها به کویت است که حدود ۵۰ درصد از واردات کشور کویت از این کشور می باشد و پس از آن پاکستان و ایران در مقام های دوم و سوم قرار دارند.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور تایلند

    کشور تایلند در جنوب شرقی آسیا واقع شده و به کشور هزار معبد معروف است. مساحت این کشور حدود ۵۱۳ هزار کیلومتر مربع می باشد و در حدود ۷۰ میلیون نفر جمعیت دارد.
    در این کشور همانند دیگر کشورهای منطقه آسیای جنوب شرقی، بارش باران ‌های فصلی باعث رویش جنگل‌های بارانی استوایی شده است.
    فلور گیاهی تایلند شامل حدود ۱۱۰۰۰ گونه گیاهی است. در این میان، حدود ۱۴۰۰ گیاه دارویی و معطر بومی وجود دارد که در داروهای پزشکی سنتی تایلند استفاده می شوند.
    طب سنتی تایلند در حدود ۸۵۰ سال قدمت دارد. در حال حاضر، خدمات پزشکی مدرن عمدتاً به بیمارستان ها و درمانگاه های شهری محدود می شوند و در مناطق روستایی هنوز انواع مختلف داروهای سنتی و روش های درمانی را بکار می گیرند که این عمل فلسفه در فرهنگ این کشور دارد و از سیستم طب سنتی هند و چین گرفته شده است. بیش از ۲۰۰۰ داروی گیاهی در تایلند ثبت شده است ولی تا سال ۲۰۰۵ میلادی مجموعاً ۱۶ داروی گیاهی در فهرست داروهای ملی این کشور وجود داشت.
    موسسه ملی داروهای سنتی تایلند در سال ۱۹۹۲ تأسیس شد. هدف اصلی این موسسه، تلفیق داروهای سنتی تایلند در خدمات بهداشت عمومی کشور بود. در سال ۱۹۸۷ با اصلاح یک حکم قانونی، وزارت بهداشت توانست پزشکان آیورودا (Ayurvedic doctors) را در نیروی کار پزشکی بیمارستان های دولتی و درمانگاه های خصوصی تلفیق کند.
    از مشکلات عمده در تحقیق و توسعه گیاهان دارویی و معطر در تایلند می توان فقدان تیم های چند رشته ای، افراد ماهر، منابع مالی کافی، فناوری های کشاورزی (کاشت، داشت، برداشت و فراوری) نام برد. همچنین در این کشور نیاز به توسعه صنعت داروهای گیاهی و تشویق کشت و حفاظت ازگونه های مهم گیاهان دارویی و معطر وجود دارد.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور بنگلادش

    بنگلادش کشوری است واقع در جنوب قاره آسیا و شرق هند که پایتخت آن داکا و جمعیت آن در حدود ۱۶۴ میلیون نفر است.
    در این کشور تعدادی از مناطق حفاظت شده وجود دارد که گیاهان دارویی و معطر با ارزش بسیار بالایی در آن تحت نظر وزارت جنگل داری نگهداری و محافظت می شود. بنگلادش همراه با هند، در زمینه گیاهان یکی از بزرگترین تنوع ژنتیکی را در آسیای جنوبی دارند. حدود ۵۰۰۰ گونه گیاهی در این کشور وجود دارد که ۵۰۰ گونه آن بسیار با ارزش هستند. بعضی از گیاهان دارویی و معطر که در بنگلادش شناسایی شده اند عبارتند از چریش، ریحان مقدس، راولفیا سرپنتینا و گیاه آرجونا.
    طب آیورودا و یونانی به طورگسترده ای در سیستم های پزشکی بنگلادش به کار گرفته می شود. سیستم هومیوپاتی نیز در بین مردمان این کشور بسیار محبوب است.
    در سال ۱۹۷۲ دولت بنگلادش پس از استقلال از پاکستان، به بازسازی سیستم آیورودا و سیستم یونانی روی آورد. از تلاش های وزارت بهداشت این کشور یک کتاب با عنوان گیاهان دارویی در درمان سلامت منتشر شده است که در آن به نحوه کشت، تجارت و معرفی ۵۰ گیاه دارویی معمول و مهم در بنگلادش پرداخته است. علاوه بر این دولت برای حمایت از این گیاهان به ساخت کلکسیون های زنده گیاهان دارویی (هربوراتوم) در تمام بیمارستان ها پرداخته است.
    وزارت بهداشت ایجاد کلکسیون زنده گیاهان دارویی در بیمارستان ها و درمانگاه ها را در سراسر کشور به عنوان بخشی از یک طرح گسترده ملی در سال ۲۰۰۳ آغاز کرد.
    این کشور به شدت وابسته به واردات مواد گیاهی است. کشت گیاهان دارویی بومی متوقف شده و در نتیجه حدود ۸۰ درصد از این محصولات توسط تولیدکنندگان داروهای سنتی به طور عمده از کشورهای همسایه به ویژه هند وارد می شود.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور تاجیکستان

    تاجیکستان کشوری کوهستانی و محصور در خشکی است که در آسیای میانه جای دارد. پایتخت و بزرگترین شهر این کشور، دوشنبه است و جمعیتی در حدود ۹.۵ میلیون نفر دارد. مساحت این کشور ۱۴۳۱۰۰ کیلومتر مربع می باشد.
    تاجیکستان گونه های بسیار متنوع و غنی در حدود ۴۵۰۰ گونه از گیاهان آوندی دارد. همچنین این کشور دارای ۶۴۰ گونه بومی است. تعداد زیادی از گونه های گیاهی به صورت محلی در دسترس هستند و در تهیه داروهای سنتی استفاده می شوند. در این کشور بیش از ۴۰۰ گونه از گیاهان دارویی گزارش شده است. جنگل های این کشور را عمدتا درختان سرو کوهی تشکیل می دهند که حدود ۴۰ درصد از کل پوشش جنگلی است.
    به دلیل در دسترس نبودن داروهای جدید و طب مدرن، مردم این کشور درمان های سنتی را بیشتر از طب مدرن انجام می دهند.

    به منظور حفظ گونه های ارزشمند، باغ گیاه شناسی توسط موسسه گیاهشناسی بیولوژیکال پامیر (Pamir Biological) در دانشگاه ملی این کشور تاسیس شده است.

    این کشور سرمایه گذاری مشترک با یک شرکت هندی در زمینه تولید داروهای گیاهی داشته است. در سالهای گذشته اکثر داروخانه های خصوصی کوچک، تجارت گیاهان دارویی و محصولات آنها را شروع کرده اند.

    از جمله عواملی که بر عدم بهره برداری تجاری این کشور در منابع گیاهان دارویی و معطر اثر دارند عبارتند از؛ عدم تلاش دولت در پژوهش های گیاهان دارویی، فقدان طرح مدون برای حفاظت و کشت گیاهان دارویی و معطر، جنگل زدایی سریع، عدم تلاش برای حفاظت از دانش بومی و سنتی، عدم کنترل بر بازاریابی داروها و نبود سرمایه های مالی از جمله دلایل اصلی برای بهره برداری حداقل از پتانسیل کامل این کشور در منابع گیاهان دارویی و معطر است.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور سنگاپور

    سنگاپور کشوری کوچک در انتهای شبه جزیره مالایا است که کوچک‌ترین کشور جنوب شرقی آسیا محسوب می گردد. جمهوری سنگاپور در جنوبی ترین نقطه مالزی واقع شده است که مساحتی در حدود ۷۲۵ کیلومتر مربع و جمعیتی بیش از ۵ میلیون نفر دارد.
    آب و هوای سنگاپور گرم و مرطوب است و میانگین بارش سالانه در آن به بیش از ۲۳۴۰ میلی‌متر می‌رسد. در سنگاپور منابع طبیعی بسیار کم هستند و تا ۷۳% گیاهان و حیوانات خود را در دو قرن گذشته از دست داده است. بیش از ۹۵% از ۵۴۰ کیلومتر مربع جنگل های گرمسیری سنگاپور در گذشته قطع شده­ اند. منابع طبیعی حدود ۳۳۴۷ هکتار می باشند و تحت مدیریت هیئت پارک های ملی هستند که در سال ۱۹۹۰ شکل گرفت.
    خدمات بهداشتی و درمانی در سنگاپور عمدتا بر اساس پزشکی مدرن است اما با این حال مردم این کشور از پزشکان طب سنتی هم استفاده می کنند. علاقه مردم به طب سنتی چینی (TCM) روز به روز بیشتر می شود و به ویژه در میان چینی ها طرفداران زیادی دارد. در سال ۲۰۰۰، یک هیئت توسعه اقتصادی سنگاپور، گروهی با اعضایی از موسسات تحقیقی و صنعتی تشکیل داد. در طرحی که به شورای تحقیقات پزشکی زیستی سنگاپور ارائه شد تا بازبینی شود، این گروه چند پیشنهاد ارائه کرد. این پیشنهادها شامل اختصاص سرمایه برای تحقیق و آموزش TCM و ایجاد یک طرح دانشگاهی برای ارتقای سطح آموزش TCM در کشور بود.
    انجمن توسعه تجارت گزارش داد که سنگاپور در سال ۱۹۹۳ حدود ۴۶ میلیون دلار واردات گیاهان دارویی داشته است. مصرف گیاهان در طول ۵ سال گذشته در میان مردم رو به افزایش گذاشته است. عمده واردات سنگاپور شامل دانه ها و میوه ها که در ساخت عطریات، لوازم آرایشی، داروها و حشره کش ها کاربرد دارند، می باشد.

  • معرفی کتاب گیاهان دارویی

    سالیان متمادی است که از انقلاب ساخت داروهای سنتزی می گذرد؛ اما پس از یک قرن فاصله گرفتن بشر با این گیاهان، هنوز آشتی و صلح درخوری با آنان صورت نگرفته است. چرا؟ چون اثر بخشی آنان نیازمند گذر زمان، صبر و شکیبایی بیماران است. صبر و حوصله ای که در جوامع کنونی بشر جای خود را به مداوای سریع و قاطع با داروهای شیمیایی داده است. بدون اینکه حتی ملاحظه ای در مورد عوارض جانبی ماندگار آن ها صورت گیرد. علم هربالیسم (گیاه درمانی) علمی است که به مطالعه ی گیاهشناسی و کاربردهای درمانی گیاهان می پردازد؛ زیرا آن ها پایه و اساس معالجه ی انسان ها در طول تاریخ بشریت بوده اند. هربالیست نیز کسی است که گیاه درمانی رایج را با رعایت اصول هربالیسم انجام می دهد. در فصل اول این کتاب، نویسنده به شرح مختصری از سرگذشت و چگونگی آشنایی خود با گیاهان دارویی و خواص شفابخشی آن ها می پردازد. در این فصل شرحی کلی در مورد تفاوت های داروهای گیاهی و سنتزی، عوارض جانبی داروها، اصول حفاظت از خاک، طراحی باغ گیاهان دارویی و همچنین مطالبی در مورد زمان مناسب جهت برداشت و نحوه ی خشک کردن گیاهان دارویی آورده شده است. فصل دوم نیز مهمترین فصل کتاب است که پایه و مقدمه ای برای دو فصل بعدی محسوب می شود؛ زیرا در این فصل نویسنده در مورد نحوه ی ساخت فرآورده های پایه ای گیاهان دارویی و کاربرد هر یک از آنان در فرآیندهای درمانی توضیح جامعی ارائه داده است. این فرآورده ها شامل دمنوش، جوشانده، روغن، قرص، تنتور، شربت، مرهم، ضماد، شویه، کمپرس، اسپری و پمادهای گیاهی می باشند، که هر کدام از آن ها کاربرد و دوز مصرفی خاصی برای درمان بیماری های حاد و مزمن دارند. فصل سوم کتاب به شرح و معرفی نه گیاه دارویی نام آشنا که قطعاً در هر منزلی وجود دارد، پرداخته است. این فصل به طور کاملی نحوه ی پرورش خانگی گیاهان دارویی، خواص، ترکیبات فیتوشیمیایی، اندام های مورد استفاده، زمان برداشت و دستورالعمل های ساخت فرآورده های دارویی طبیعی را بررسی کرده است.