معرفی

  • معرفی کتاب گیاهان دارویی

    سالیان متمادی است که از انقلاب ساخت داروهای سنتزی می گذرد؛ اما پس از یک قرن فاصله گرفتن بشر با این گیاهان، هنوز آشتی و صلح درخوری با آنان صورت نگرفته است. چرا؟ چون اثر بخشی آنان نیازمند گذر زمان، صبر و شکیبایی بیماران است. صبر و حوصله ای که در جوامع کنونی بشر جای خود را به مداوای سریع و قاطع با داروهای شیمیایی داده است. بدون اینکه حتی ملاحظه ای در مورد عوارض جانبی ماندگار آن ها صورت گیرد. علم هربالیسم (گیاه درمانی) علمی است که به مطالعه ی گیاهشناسی و کاربردهای درمانی گیاهان می پردازد؛ زیرا آن ها پایه و اساس معالجه ی انسان ها در طول تاریخ بشریت بوده اند. هربالیست نیز کسی است که گیاه درمانی رایج را با رعایت اصول هربالیسم انجام می دهد. در فصل اول این کتاب، نویسنده به شرح مختصری از سرگذشت و چگونگی آشنایی خود با گیاهان دارویی و خواص شفابخشی آن ها می پردازد. در این فصل شرحی کلی در مورد تفاوت های داروهای گیاهی و سنتزی، عوارض جانبی داروها، اصول حفاظت از خاک، طراحی باغ گیاهان دارویی و همچنین مطالبی در مورد زمان مناسب جهت برداشت و نحوه ی خشک کردن گیاهان دارویی آورده شده است. فصل دوم نیز مهمترین فصل کتاب است که پایه و مقدمه ای برای دو فصل بعدی محسوب می شود؛ زیرا در این فصل نویسنده در مورد نحوه ی ساخت فرآورده های پایه ای گیاهان دارویی و کاربرد هر یک از آنان در فرآیندهای درمانی توضیح جامعی ارائه داده است. این فرآورده ها شامل دمنوش، جوشانده، روغن، قرص، تنتور، شربت، مرهم، ضماد، شویه، کمپرس، اسپری و پمادهای گیاهی می باشند، که هر کدام از آن ها کاربرد و دوز مصرفی خاصی برای درمان بیماری های حاد و مزمن دارند. فصل سوم کتاب به شرح و معرفی نه گیاه دارویی نام آشنا که قطعاً در هر منزلی وجود دارد، پرداخته است. این فصل به طور کاملی نحوه ی پرورش خانگی گیاهان دارویی، خواص، ترکیبات فیتوشیمیایی، اندام های مورد استفاده، زمان برداشت و دستورالعمل های ساخت فرآورده های دارویی طبیعی را بررسی کرده است.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور گرجستان

    گرجستان کشوری است در منطقه قفقاز (مرز بین اروپا و آسیا)، با مساحت ۶۹۷۰۰ کیلومتر مربع و جمعیت آن در حدود ۴ میلیون نفر می باشد. فلور گیاهی گرجستان در حدود ۴۵۰۰ گونه گیاهی دارد که تقریبا ۲۰۰۰ گونه دارای خصوصیات دارویی و معطر هستند و اهمیت اقتصادی دارند. جنگل‌ها، مهم‌ترین ذخایر گیاهی گرجستان را دارا هستند. در این کشور صنعت کشاورزی حدود یک سوم از درآمد کل را شامل می‌شود. محصولاتی مانند انگور، مرکبات، چای، تنباکو، انواع غلات و چغندرقند از محصولات صادراتی قدرتمند در کشور گرجستان است. گرجستان طب سنتی کهن و مشهوری دارد که به قرن چهارم بر می گردد و اتکا کردن به گیاهان برای تامین دارو ریشه عمیقی در جامعه دارد. انجمن طب سنتی گرجستان، برای عمومی کردن این طب در کشور اقدامات زیادی انجام داده است. آنها روی داروهایی کار می کنند که از گیاهان دارویی بدست می آیند و در حال حاضر این داروها به مقدار کمی تولید می شوند. اولین جلد کتاب گنجینه های دارویی گرجستان اخیراً منتشر شده است. صنعت تولید دارویی گرجستان کوچک است و تقریبا تمام محصولات دارویی وارد می شوند. بزرگترین حجم محصولات دارویی از کشورهای روسیه و اوکراین وارد می شوند و مابقی از کشورهای بلغارستان، آلمان، مجارستان، هند و اسلونی وارد می شوند. عدم حفاظت از منابع طبیعی و کشت های سازمان یافته و تجاری، نبود پژوهش، عدم آموزش مردم محلی، نبود بازارهای توسعه یافته، عدم همکاری بین سازمان های مسئول بر روی گیاهان دارویی، عدم کنترل دولت، واردات غیرقانونی محصولات دارویی در مقیاس بزرگ برخی از مشکلات توسعه تجاری در بخش گیاهان دارویی و معطر این کشور می باشند.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور فیلیپین

    فیلیپین کشوری است در جنوب شرقی آسیا که متشکل از ۷۶۴۱ جزیره می‌باشد که به صورت کلی به سه بخش جغرافیایی تقسیم شده که از شمال به جنوب عبارتند از لوزون، ویسایا و میندانائو. مساحت این کشور به اضافه آب‌ های درون سرزمینی ۳۰۰ هزار کیلومتر مربع است و در حدود ۱۱۰ میلیون نفر جمعیت دارد.
    آب و هوای فیلیپین گرمسیری با رطوبت زیاد است و در طول سال همواره با طوفان و باران‌های موسمی روبرو است و به دلیل همین باران‌های سیل آسا، تقریباً ۷۰ درصد این جزایر را جنگل‌های سرسبز استوایی فرا گرفته ‌است. فیلیپین در حدود ۱۳۵۰۰ گونه گیاهی دارد که حدود ۱۵۰۰ گونه آن دارای کاربردهای دارویی هستند. در این کشور گیاهان گل‌ صابونی، علف لیمو و وتیور استعداد بسیاری برای بهره برداری های تجاری دارند. به طور معمول گیاهان دارویی از جنگل ها برای اهداف تجاری و توسط جوامع روستایی جمع آوری می شوند.
    کشت گیاهان دارویی و معطر در فیلیپین قدمتی قبل از زمان استعمار اسپانیایی ها دارد. کتاب گیاهان دارویی در فیلیپین توسط دکتر پارود در سال ۱۸۹۲ نوشته شده و در سال ۱۹۷۸ تجدید چاپ شده و ۸۵۰ نوع گیاه دارویی در آن ذکر شده است. پژوهش در طب گیاهی فیلیپین به سرعت در حال گسترش است. دانشگاه UPLB فیلیپین، اقداماتی را در جهت یک سری از سمینارهایی برای تعیین وضعیت پژوهش و فناوری گیاهان دارویی و ارزیابی فرصت های کسب و کار آغاز کرده است. این سری از سمینارها با هدف شناسایی فناوری، تولید، فراوری و بازاریابی گیاهان دارویی معطر و شناسایی گونه های اولویت دار انجام می شود.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور ترکمنستان

    در ترکمنستان حدود ۷۰۶۴ گونه گیاهی وجود دارد که ۳۱۴۰ گونه آن دارای ارزش اقتصادی هستند. فلور گیاهی این کشور دارای ۳۹۳ گونه انحصاری بوده و ۲۸ گونه نیز در معرض انقراض هستند و در کتاب قرمز ترکمنستان در سال ۱۹۹۹ آورده شده اند. حدود ۳۱۱ گونه دارویی و ۱۳۱ گونه معطر در ترکمنستان شناسایی شده است. بسیاری از گونه های ارزشمند دارویی و معطر در مناطق کوهستانی ترکمنستان یافت می شود. تنوع زیستی گونه های گیاهی ترکمنستان نقش مهمی در اقتصاد این کشور به خصوص برای توسعه صنایع دارویی، عطر و مواد غذایی دارد. پژوهش و تحقیق در زمینه گیاهان دارویی و معطر و ارزیابی علمی و اقتصادی آنها در این کشور بسیار محدود است و در حال حاضر اطلاعات زیادی در دسترس نیست. وزارت بهداشت و درمان ترکمنستان با مشارکت یک شرکت هندی، کارخانه ای را احداث کرده است که در آن عصاره­ گیری از گیاهان و تولید داروهای گیاهی انجام می شود.

    حدود ۴۰ درصد از داروهای مورد استفاده در ترکمنستان از مواد گیاهی مشتق شده است. ترکمنستان صادرکننده دو محصول عمده است؛ شیرین بیان و سنا. در سال های اخیر حدود ۵۰ گونه از گیاهان بومی در این کشور کشت شده اند و تولید شیرین بیان و سنا در حال توسعه می باشد.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر در کشور ازبکستان

    در ازبکستان حدود ۴۰۰۰ گونه گیاهی وجود دارد و حدود ۴۰۰ گونه آن برای استحصال روغن مورد استفاده قرار می گیرد. در منطقه ای از ازبکستان گیاهان دارویی در مزارع با مقیاس صنعتی کشت می شود از جمله این گیاهان؛ همیشه بهار، بابونه رومی، گونه هایی از نعناع،‌ نسترن کوهی و سنبل الطیب هستند. داروهای گیاهی بیشتر در مناطق روستایی مورد استفاده قرار می گیرد که در آن مناطق، خدمات بهداشتی به راحتی در دسترس عموم نیست. همچنین استفاده از طب سنتی و گیاهان دارویی به دلیل کمتر بودن مضرات آن بیشتر از داروهای مدرن در این کشور مورد استفاده قرار می گیرد و لذا در سال ۱۹۹۷ آیین نامه استفاده از داروهای گیاهی تنظیم شد. این قانون با همان قوانین و مقررات استفاده از داروهای معمولی اجرا می شود. حدود ۴۰۰ گونه جدید گیاهی از جمله زینتی، چوبی، درختان میوه و دارویی شناسایی و معرفی شده اند. برنامه هایی برای تولید ۶۲ نوع ترکیب از گیاهان دارویی توسط کمیته علوم و فنون موسسه تحقیقات آکادمی وزارت بهداشت ازبکستان و سازمان های دیگر انجام شده است. مهمترین مشکلات گیاهان دارویی و معطر در کشور ازبکستان، در معرض خطر انقراض قرار گرفتن آن ها به دلیل چرای بی رویه دام، برداشت بیش از اندازه، عدم کشت، عدم حفاظت و تحقیقات ناکافی در این زمینه است. کشور ازبکستان دارای پتانسیل بسیار زیادی برای بهره برداری تجاری از گیاهان دارویی و معطر می باشد.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی در کشور هند

    در هند حدود ۱۵ تا ۲۰ هزار گونه گیاهی گزارش شده که ارزش دارویی دارد و بومی این کشور می باشند. حدود ۷۰ درصد از گیاهان دارویی و معطر در هند در مناطق گرمسیری می رویند. همچنین کمتر از ۳۰ درصد از گونه های گیاهان دارویی و معطر در مناطق معتدل و کوهستانی و ارتفاعات بالاتر وجود دارند. حدود ۹۰ درصد از گیاهان دارویی که مورد استفاده در صنایع هستند از گیاهان خودرو (وحشی) جمع آوری می شوند. بیش از ۷۰ درصد از گونه های گیاهی که در هند برداشت می شوند شامل قطعات ریشه، پوست، چوب، ساقه و گل گیاه مورد نظر هستند که این عمل باعث تخریب جنگل ها و در معرض خطر و تهدید قرار گرفتن گونه های گیاهی در حین برداشت می شود.
    هند یکی از تولید کنندگان برتر اسانس های گیاهی در جهان است. عمده ترین اسانس های تولیدشده در این کشور عبارتند از: اسانس صندل، علف لیمو، اکالیپتوس و نعناع. کشور هند یکی از صادرکنندگان مهم مواد اولیه به شش کشور توسعه یافته جهان نظیر فرانسه، آلمان، ژاپن، سوئیس، انگلستان و ایالت متحده می باشد.
    هندوستان یکی از بیشترین تعداد دانشکده های طب سنتی را به خود اختصاص داده است. در هندوستان پزشکان فارغ التحصیل طب سنتی که از آن با عنوان طب یونانی یاد می شود، همچون دیگر پزشکان مطب دارند و داروهای گیاهی برای بیماران خود تجویز می کنند.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی در کشور پاکستان

    در پاکستان حدود ۶۰۰۰ گونه گیاهی گلدار، ۲۰۰۰ گیاه دارویی و ۴۰۰ گیاه مورد استفاده در طب سنتی وجود دارد. بیش از ۸۵ درصد از نیاز گیاهان دارویی این کشور از منابع طبیعی و جنگل ها تامین می شود. بسیاری از گونه های گیاهی به دلیل برداشت های بیش از حد و روش های جمع آوری نامناسب در خطر انقراض قرار دارند. گیاهانی مانند رازیانه، زیره، گشنیز، اسطوخودوس، رزماری و نعنا به طور گسترده جهت مصارف داخلی و صادرات تولید می شوند. اما هیچ آمار رسمی از مقادیر تولید و‌ مصرف آن­ها در دست نیست. حیدرآباد مرکز اصلی تولید گلبرگ گل رز با حدود ۸۰ درصد کل تولید در پاکستان می باشد. در این کشور موسسات همدرد و قرشی مهمترین مراکز تحقیق و توسعه در زمینه گیاهان دارویی می باشند.
    در پاکستان استفاده از داروهای گیاهی رایج بوده و سیاست کشور در مورد طب سنتی در حال توسعه است. قوانین و مقررات آن در سال ۱۹۶۵ ایجاد شدند و در سال های ۱۹۷۰ و ۲۰۰۲ اصلاح شده­اند. در پاکستان، کمیته ملی طب و دولت، به هر طبیب و یا پزشک یونانی شایسته با گذراندن دوره ۴ ساله، مدرک فاضل الطب و الجراحت اعطا می کند. در حال حاضر حدود ۵۳۰۰۰ پزشک یونانی دوره دیده در نواحی شهری و روستایی مشغول به کار هستند و حدود ۳۶۰ بهداری و درمانگاه آماده خدمت رسانی به عموم می باشند.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی در کشور اندونزی

    کشور اندونزی از ۱۷ هزار جزیره تشکیل شده است و بزرگترین مجمع الجزایر جهان است و با جمعیت بیش از ۲۶۰ میلیون نفر، چهارمین کشور پرجمعیت دنیا می باشد. این کشور در امتداد هزاران جزیره میان آسیا و استرالیا گسترده شده است. مساحت کل کشور ۱۸۲۶۴۴۰ کیلومتر مربع است. حدود ۶۰ درصد از مساحت کل کشور تحت پوشش جنگل هایی با تنوع زیاد از گونه های گیاهی هستند که ۱۰ درصد از جنگل های استوایی جهان در آن جای  گرفته اند.این کشور پس از برزیل دومین کشوری است که بزرگترین تنوع گیاهی را در خود جای داده است به طوری که ۹۰ درصد از گونه های گیاهی آسیا در این کشور وجود دارد.

    بخش اعظم گیاهان دارویی به کار رفته در طب سنتی اندونزی، از جنگل ها جمع آوری می شوند و فقط تعداد معدودی از آنها کشت می شوند. در اندونزی هم تجارت داروهای گیاهی و هم گیاهان دارویی به صورت خام بطور قابل توجهی در حال توسعه است.

    با توجه به وجود تنوع گیاهان معطر، اندونزی از جمله بزرگ ترین کشورهای صادر کننده روغن و ادویه جات است و روغن میخک، ‌سنبل الطیب و نعناع هندی صادر می کند.

  • نگاهی کوتاه بر وضعیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی در کشور ترکیه

    ترکیه بدلیل مجاورت با دریاها، حدود ۲۰ درترکیه با جمعیت ۸۲ میلیون نفر و وسعت آن ۷۸۳ هزار کیلومتر مربع، کشوری کوهستانی و نسبتاً پرباران بوده و شکل این کشور مانند یک مستطیل است که از سوی شرق و غرب امتداد یافته‌است بطوریکه با دریاهای سیاه، مرمره، اژه و مدیترانه ارتباط دارد.
    بدلیل مجاورت با دریاها، حدود ۲۰ درصد از این کشور با جنگل های غنی از تنوع گیاهی از جمله گیاهان دارویی و معطر پوشیده شده است. حدود ۹۵۰۰ گونه گیاه گلدار در ترکیه وجود دارند که ۳۰۰۰ عدد آنها بومی اند. استفاده از گیاهان به عنوان دارو و جوشانده و عطر، بخشی از فرهنگ و سنت شهرهای کهن از جمله استانبول، قیصری، گازاناتپ، دیارباکی، مالتیا، سیواس و ارزروم هستند. برگ بو، مرزنجوش، رازیانه، زیره سبز، گشنیز، بابونه، آویشن و سماق از گیاهان دارویی مهم در ترکیه می باشند.صد از این کشور با جنگل های غنی از تنوع گیاهی از جمله گیاهان دارویی و معطر پوشیده شده است. حدود ۹۵۰۰ گونه گیاه گلدار در ترکیه وجود دارند که ۳۰۰۰ عدد آنها بومی اند.
    در زمینه تولید داروهای گیاهی، وزارت بهداشت ترکیه در سال ۱۹۸۵ کمیته ثبت ملی داروهای گیاهی را ایجاد نموده است و دانشگاه های این کشور با ارتباطات بین المللی بخصوص با دانشگاه های برتر ژاپن، در حال انجام پژوهش بر روی گیاهان دارویی می باشند.

  • کتاب درختان و درختچه‌های دارویی (تولید، بهره‌برداری و فرآوری)

    کتاب درختان و درختچه های دارویی توسط مهندس هوشنگ یادگاری، دکتر محمدتقی عبادی و دکتر نسترن جلیلیان در سال ۱۳۹۷ منتشر شده است. در این کتاب سعی شده است مطالب کامل و جامع در مورد درختان و درختچه های دارویی با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی ایران شرح داده شود که با توجه به گستردگی مطالب آن از جمله: گیاه‌شناسی، نیازهای اکولوژیک، پراکنش جغرافیایی، کاشت، داشت، برداشت و بهره برداری، فرآوری، مواد مؤثره و کاربردهای دارویی می‌تواند مورد استفاده اقشار مختلف کشورمان قرار گیرد. برخی از این درختان و درختچه ها عبارتند از:
    آمله
    برگ‌بو
    به‌لیمو
    پنج‌انگشت
    تمر هندی
    جَم
    جوز هندی
    حنا
    خرنوب
    سماق
    سنای هندی
    سه پستان
    عود
    هلیله