مقایسه کودهای شیمیایی و کودهای آلی، یکی از مباحث مطرح شده در صنعت کشاورزی حال حاضر است. فراهم کردن مواد مغذی برای گیاهان یکی از ارکان اصلی کشاورزی است که از طریق مصرف انواع کودها صورت می پذیرد. اما سوال اصلی برای کشاورزان و سایر کاربران این است که کدام کود برای گیاهان بهتر است؟ آیا کودهای شیمیایی برای گیاهان مناسب تر هستند یا کودهای آلی؟

برای پاسخ گویی به این سوالات، در ادامه مقاله با ما همراه باشید تا با کود، انواع کود، معایب و مزایای کودهای شیمیایی و کودهای آلی و در نهایت، مقایسه کودهای آلی و کودهای َشیمیایی آشنا شویم و این موارد را مورد بررسی قرار دهیم.

معرفی کود و انواع آن

کود به مواد آلی و یا معدنی گفته می شود که برای بهبود خاک و برطرف کردن نیاز گیاهان مورد استفاده قرار می گیرد. این دسته از مواد، منابع مغذی برای گیاهان به شمار می روند و استفاده از آن ها، می تواند سبب بهبود ساختار خاک و افزایش رشد و عملکرد گیاهان شود و در نهایت، باعث می شود تا کیفیت و کمیت محصولات گیاهان افزایش یابد.

به طور کلی، کودها به دو دسته طبقه بندی می شوند:

• کودهای آلی
• کودهای شیمیایی

کود آلی چیست و چه مزایا و معایبی دارد؟

کود های آلی که به آن ها کودهای طبیعی و یا ارگانیک نیز گفته می شود؛ کودهایی بر پایه منابع گیاهی یا حیوانی می باشند که عموما از تجزیه گیاهان، فضولات حیوانی و مواد معدنی تولید می شوند. نمونه هایی از کودهای آلی شامل کمپوست، کود حیوانی، پودر استخوان و جلبک دریایی است که سرشار از مواد مغذی ضروری مانند پتاسیم، فسفر، نیتروژن و… برای گیاهان می باشند.

تمرکز اصلی کودهای آلی بر روی ساختار خاک است. زمانی که کودهای آلی در خاک قرار می گیرند؛ ساختار خاک را تغییر می دهند و موجب جذب بهتر عناصر مغذی موجود درخاک برای گیاهان می شوند. از این طریق، باعث بهبود رشد گیاهان و عملکرد آن ها می شوند. برای بررسی بهتر کودهای آلی، به مزایا و معایب آن می پردازیم:

مزایای کودهای آلی

• کودهای آلی می توانند ساختار خاک را بهبود دهند و موجب افزایش اکسیژن در خاک و حاصلخیزی خاک شوند.
• ترکیبات کودهای آلی زیست تخریب پذیر هستند و استفاده طولانی مدت از آن ها، به محیط زیست آسیب وارد نمی کند.
• استفاده از کودهای آلی منجر به افزایش فعالیت باکتری های مفید و میکروارگانیسم های ضروری در خاک می شود.
• مواد مغذی موجود در کودهای آلی به آرامی آزاد می شوند و این موضوع، احتمال سوختگی ریشه گیاه را به صفر می رساند.
• ترکیبات کودهای آلی منجر به احتباس مولکول های آب در خاک می شود و نیاز به آبیاری را کاهش می دهد.

معایب کودهای آلی

• تجزیه مواد مغذی موجود در کودهای آلی، به آرامی صورت می گیرد و این موضوع دسترسی گیاهان را به مواد مغذی، به تاخیر می اندازد.
• هزینه های خرید کودهای آلی بسیار زیاد است و استفاده از آن ها، موجب افزایش هزینه های کشاورزی خواهد شد.
• کودهای آلی به میزان متناسب و متعادل از مواد مغذی برخوردار نیستند و استفاده از آن ها، ممکن است تعادل خاک را مختل کند.

کود شیمیایی چیست و چه مزایا و معایبی دارد؟

کودهای شیمیایی که به عنوان کودهای غیرارگانیک و یا معدنی نیز شناخته می شوند؛ کودهایی بر پایه منابع مصنوعی هستند که ساخته دست بشر می باشند. این کودها یا به طور کامل از مواد مصنوعی تولید شده اند و یا جزئی از آن ها، بر پایه مواد مصنوعی است. این کودها به طور مستقیم مواد مغذی را در اختیار گیاهان قرار می دهند. همچنین حاوی مقادیر بالایی از عناصر فسفر، نیتروژن، پتاسیم، کلسیم و … هستند که به شکل تخصصی و یا ترکیبی تولید می شوند.

کودهای شیمیایی محلول در آب هستند که این موضوع، موجب افزایش دسترسی گیاهان به مواد مغذی می شود. نمونه هایی از کودهای شیمیایی پر فروش شامل کود مونو آمونیوم فسفات، مونو پتاسیم فسفات و کود سولفات منگنز است و شما برای خرید انواع کود های شیمیایی میتوانید به وب سایت کیمیا تجارت تات مراجعه کنید و خرید انواع کودهای شیمیایی را بدون واسطه از وارد کننده با بالاترین کیفیت انجام دهید. برای آشنایی بیشتر با کودهای شیمیایی، به مزایا و معایب آن می پردازیم:

مزایای کودهای شیمیایی

• اکثر کودهای شیمیایی حلالیت بالایی در آب و خاک دارند و این موضوع، دسترسی سریع گیاهان به مواد مغذی را تضمین می کند.
• هزینه خرید کودهای شیمیایی مقرون به صرفه است و استفاده از آن ها، موجب کاهش هزینه های کشاورزی خواهد شد.
• کودهای شیمیایی با فرمول های تخصصی و یا ترکیبی تولید می شوند و این مورد، باعث می شود تا با نیاز گیاهان مطابقت داشته باشند.
• استفاده از کودهای شیمیایی حتی در مقادیر کم، راندمان بالایی دارد و موجب افزایش رشد و عملکرد گیاهان می شود.
• طریقه مصرف، حمل و نگهداری کودهای شیمیایی به آسانی امکان پذیر است و اکثر کاربران می توانند از آن ها استفاده کنند.

معایب کودهای شیمیایی

• اغلب کودهای شیمیایی زیست تخریب پذیر نمی باشند و استفاده مداوم از آن ها، منجر به آلوده شدن آب های زیرزمینی و سطحی می شود.
• استفاده مکرر و بیش از حد از کودهای شیمیایی، ساختار خاک را مختل می کند و به مواد آلی و میکروب های مفید خاک آسیب می رساند.
• کوهای شیمیایی به دلیل انحلال پذیری بالایی که دارند؛ ممکن است قبل از جذب گیاهان، در اثر باران و یا آبیاری شسته شوند.

تفاوت کودهای آلی و کودهای شیمیایی

پس از معرفی کودهای آلی، کودهای شیمیایی و مزایا و معایب آن ها، تفاوت های آن هارا بررسی می کنیم. انتخاب بین کودهای آلی و کودهای شیمیایی به عوامل مختلفی مانند زمان، نوع خاک، هزینه و محیط بستگی دارد. در این قسمت، برای راهنمایی بیشتر کاربران در خصوص انتخاب کودهای آلی و کودهای شیمیایی، به بررسی تفاوت های آن ها می پردازیم:

دسترسی محتوای مغذی برای گیاهان

کودهای شیمیایی حاوی مقادیر مشخص و اندازه گیری شده از عناصر ضروری هستند که به سرعت، در اختیار گیاهان قرار می گیرند و سرعت جذب آن ها برای گیاهان، بالا است. در مقابل، مقدار مواد مغذی در کودهای آلی مشخص و اندازه گیری شده نمی باشد و مواد مغذی موجود در ترکیبات آن ها، به آرامی تجزیه می شوند. این موضوع سبب کاهش دسترسی گیاهان به مواد مغذی موجود در کودهای آلی می شود.

کارکرد کودها در ساختار خاک

کودهای آلی تاثیرات مثبتی بر روی ساختار خاک می گذارند و ساختار میکروبی، ظرفیت نگهداری آب و تهویه خاک را بهبود می بخشند. در واقع کودهای آلی ابتدا برروی ساختار خاک، سپس برروی رشد گیاه تاثیر می گذارند. در مقابل، کودهای شیمیایی موجب تجمع نمک در خاک می شوند و این موضوع، PH خاک و کیفیت خاک را تحت تاثیر قرار می دهد. تمرکز اصلی کودهای شیمیایی ابتدا برروی رشد گیاه، سپس برروی ساختار خاک است.

میزان دسترسی و هزینه های کشاورزی

کودهای شیمیایی در دسترس تر هستند و خرید آن ها برای کاربران بسیار ساده می باشد. همچنین هزینه تهیه کودهای شیمیایی بسیار مقرون به صرفه است و این موضوع، موجب برتری کودهای شیمیایی نسبت به کودهای آلی می شود. در حالی که، کودهای آلی هزینه های بالاتری دارند و دسترسی کاربران به این نوع کودها، محدود تر است. همچنین طریقه مصرف کودهای شیمیایی به مراتب آسان تر از کودهای آلی می باشد.

تاثیرات زیست محیطی

کودهای آلی قابل بازیافت هستند و استفاده از آن ها، به اکوسیستم های خاکی و آبی آسیب نمی رساند. در مقابل کودهای شیمیایی زیست تخریب پذیر نمی باشند و مصرف بیش از حد، نه تنها ساختار خاک را مختل می کند؛ بلکه در صورت ورود به آب های سطحی و زیر زمینی، به اکوسیستم های آبی آسیب می رساند. البته اگر استفاده از کودهای شیمیایی طبق دستورالعمل ها باشد؛ می توان تا حدی از تاثیرات زیست محیطی آن جلوگیری کرد.

سازگاری با نوع کشت

کودهای آلی برای کشاورزی ارگانیک مناسب است. این نوع کود ها اغلب برای مزارع پایدار، کشت های گلخانه ای و مصارف خانگی یک گزینه مناسب هستند. در حالی که کودهای شیمیایی اغلب برای محصولات مهم کشاورزی مناسب می باشند. در واقع زمانی که کشاورزان به بازده بیشتری نیاز دارند و هدف آن ها، تولید محصولات غذایی می باشد، استفاده از کود شیمیایی انتخاب بهتری است.

زمان مناسب برای استفاده

از آنجایی که رهاسازی عناصر مغذی در کودهای شیمیایی به سرعت انجام می گیرد؛ استفاده از کودهای شیمیایی باید زمان بندی دقیقی داشته باشد تا حداکثر تاثیر را داشته باشند. استفاده از کودهای آلی نیاز به زمان بندی دقیق ندارد. رهاسازی عناصر مغذی این کودها به آرامی انجام می گیرد و به همین دلیل، می توانید در زمان های مختلف از آن ها استفاده کنید.

نکات کلیدی برای انتخاب کود مناسب

نوع گیاه: حتما نوع گیاه و نیاز های آن را بررسی کنید. برخی از گیاهان به مواد مغذی خاصی نیاز دارند و در این صورت، کودهای شیمیایی انتخاب مناسب تری هستند.

نوع خاک: ساختار خاک و سطح ph خاک را مورد بررسی قرار دهید و در صورت کمبود مواد مغذی در خاک، از کودهای آلی استفاده کنید.

هزینه: اگر به دنبال کاهش هزینه های کشاورزی هستید؛ کودهای شیمیایی گزینه های مناسب تری هستند و در غیر این صورت، می توانید از کودهای آلی استفاده کنید.

زمان: اگر گیاهان فورا به منابع مغذی نیاز دارند، کودهای شیمیایی کارآمد هستند. در غیر این صورت و برای رفع نیاز عمومی گیاهان، می توانید از کودهای آلی استفاده کنید.

ترکیب کودهای آلی و کودهای شیمیایی

بهترین انتخاب برای بهره وری بیشتر، استفاده همزمان از کودهای آلی و کودهای شیمیایی است. ترکیب کردن این دو نوع کود، می تواند همزمان هم ساختار خاک را بهبود بخشد و هم نیاز گیاهان را برطرف کند. برای این امر بهتر است برنامه ریزی دقیقی داشته باشید و زمان مناسبی را برای کوددهی انتخاب کنید. همچنین آزمایش کردن خاک نیز از اصول پایه می باشد. پس از بررسی کردن نوع خاک و نیاز گیاهان، می توانید نوع مناسبی از کودهای آلی و کودهای شیمیایی برای ترکیب کردن انتخاب کنید، تا حداکثر نتایج را از کشاورزی دریافت کنید.