مردم برخی سرزمین ها از خرگوشک (Verbascum phlomoides L) به عنوان ماده ای ضد سرفه استفاده می کرده اند. در اکثر فارماکوپه های معتبر از گل های این گیاه به عنوان دارو یاد شده است، گاهی برگ های این گیاه نیز مورد استفاده قرار می گیرد. مواد مؤثره موجود در گل های خرگوشک خلط آور و ضد سرفه است و برای مداوای برخی ناراحتی های ریوی مانند برونشیت و سیاه سرفه استفاده می شود.

گل های خرگوشک عسل دهنده است و سبب افزایش کیفیّت عسل نیز می شود.

این گیاه در سطوح وسیعی در کشورهای آلمان، روسیه، لهستان و مجارستان کشت می شود.

 

مشخصات گیاه

خرگوشک بوته ای استوار، یکساله یا دوساله است. گونه های متعلق به جنس ورباسکوم گیاهانی همه جایی هستند و در آسیا، شمال آفریقا، شمال آمریکا و اروپا در مناطق وسیعی می رویند. نه تنها گل های ورباسکوم فلوموئیدس، بلکه گل های گونه های دیگری مانند ورباسکوم تاپوسوس (Verbascum thapsus L) و ورباسکوم تاپسی فورم  (Verbascum thapsiform Schard) خاصیت دارویی داشته و همواره مورد استفاده قرار می گیرند.

گل های این گیاه به صورت خوشه ای بر روی ساقه های گل دهنده پدیدار می شوند. در هر نقطه روی این ساقه یک و گاهی سه تا پنج گل ظاهر می شوند. رنگ گل ها زرد و روشن، قسمت خارجی آن کرکدار و لایه ی داخلی آن صاف است.

گل ها از اوایل خرداد ماه پدیدار می شوند و گلدهی تا شهریور ادامه می یابد.

مواد مؤثره گل ها را مواد موسیلاژی (۳ درصد)، ترکیبات قندی (۱۰ تا ۱۱ درصد)، ساپونین (۷/۴ درصد)، کارتنوئید (بتاکارتن و کروسین) و فلاونوئیدها (هسپریدین، ورباسکوزید) تشکیل می دهند.

 

منبع:

امیدبیگی، رضا. ۱۳۹۲. تولید و فرآوری گیاهان دارویی. جلد سوم. انتشارات به نشر (انتشارات آستان قدس رضوی). صفحات ۱۷۶-۱۶۹.