از ۸ هزار گونه گیاهی در کشور بیش از ۲۲۰ گونه گیاهی دارویی در استان اردبیل شناسایی شده است ، در ضمن شرایط آب و هوایی و توپوگرافی استان اردبیل طوری می باشد که امکان سازگاری بسیاری از گونه های دارای اهمیت اقتصادی در این استان وجود دارد.
اسبقیان عضو شورای عالی نظام پزشکی کشور با اشاره به کاربرد گیاهان اسانس دار در سه گروه عمده صنایع داروسازی، صنایع لوازم بهداشتی و آرایشی و صنایع غذایی می گوید: امروزه گیاهان دارویی اسانس دار مورد توجه بیشتری قرار گرفته چرا که مواد موثره دارویی بسیاری از گیاهان دارویی در واقع در ترکیبات اسانسی آنها می باشد.
رییس جامعه اسلامی احیای گیاه درمانی ایران مرکز اردبیل، می افزاید: در استان اردبیل با توجه به این نکته که بیش از ۶۰ گونه گیاه اسانسدار شناسایی شده است ، جهت شروع فاز اول طرح استاندارد سازی گیاهان دارویی به کارگروه گیاهان دارویی استانداری اردبیل به صورت مکتوب ارائه نموده ایم که امیدواریم مورد حمایت مسئولین عالی استان قرار گیرد و در نتیجه سبب شناساندن منطقه اردبیل از نظر تنوع گیاهان دارویی و جذب سرمایه گذاران و متخصصین جهت ایجاد کارخانجات تولید و بسته بندی گیاهان دارویی و داروهای گیاهی و فرآورده های جنبی برای عرضه در این بازار پر سود شود.
این محقق و داروساز با بیان اینکه استانداردسازی گیاهان دارویی و نوع بسته بندی در مقدار مصرف داخلی و صادرات یعنی رونق اقتصادی این محصول تاثیر بسزایی خواهد داشت ابراز داشت: طرح استانداردسازی گیاهان دارویی تا به امروز در کشور انجام نشده ولی این کار را میتوان در قالب طرح های تحقیقاتی و تشکیل گروه های تحقیقاتی علاقه مند برای گیاهان دارویی مختلف و بخصوص پرمصرف در بازار داخلی و جهانی انجام داد.
اسبقیان همچنین معتقد است: ایجاد مراکز درمانی با محصولات طبیعی موجب جذب توریسم داخلی و خارجی و فراهم نمودن موقعیت اشتغالزایی و رفع مشکل بیکاری جوانان منطقه میشود.
یک محقق و داروساز نیز شناسنامه‌دار شدن گیاهان دارویی استان اردبیل را ضروری می داند و می گوید: یکی از ضعف‌های بخش کشاورزی نبود صنایع تبدیلی و صادر نشدن کد‌های مشخص برای بیش از ۵۰۰ هزار محصول متنوع در بخش گیاهان دارویی است که این امر در تولید و فرآوری مانع ایجاد کرده است.
علی باقری خاطرنشان می کند : در استان اردبیل با وجود ظرفیت‌های بسیار مناسب اقدام اساسی از سوی دانشگاه علوم پزشکی و مرکز تحقیقات کشاورزی برای شناسایی معرفی و تولید گیاهان دارویی انجام نشده است.
این محقق و تولیدکننده گیاهان دارویی احداث شهرک گیاهان دارویی را از دیگر ضروریات دانسته ، فراهم شدن امکان تولید بذر و نشا در استان را به فال نیک گرفت و ابراز داشت: ما با تولید گیاهان دارویی قادر هستیم آن را به شرکت‌های داخلی و خارجی بفروشیم و در این زمینه ورود بخش خصوصی می‌تواند موانع را برطرف کند.
داداش وند تولید کننده گیاهان دارویی در استان نیز با اشاره به مستعد بودن اردبیل برای کشت انواع گیاهان دارویی عدم ثبات بازار را از دیگر موانع توسعه کشت و تولید گیاهان دارویی می داند و می گوید: با این همه توانایی در حال حاضر کمتر از ۱۰ هکتار از مناطق مستعد استان زیر کشت گیاهان دارویی است که در صورت ثبات بازار و اطمینان تولید کننده به بیش از ۵۰۰ هکتار قابل افزایش است.
دکتر شفقت استاد دانشگاه و محقق گیاهان دارویی هم با بیان این که دو سال است برای شناسنامه دار کردن گیاهان دارویی استان اقدام کرده ایم افزود : اگر وضع بر همین منوال باشد با مراکز تحقیقاتی خارج از استان کار خواهم کرد.
این شیمی دان نداشتن متولی و نبود نگاه تخصصی را مشکل اساسی شناسنامه دار کردن گیاهان دارویی استان می داند وبا بیان این مطلب که این کار هزینه هنگفتی نیز نمی خواهد می گوید: استانداری باید برای این مقوله مسئول تعیین کند چراکه با مراجعه به جهاد کشاورزی مسئولان این نهاد ابراز داشتند در حوزه وظایف ما نیست، علوم پزشکی نیز همچنین ، بنابراین تا زمانی که مسئولیت ها مشخص نباشد بحث اساسی پژوهش و تحقیقات گیاهان دارویی حل نخواهد شد.
شفقت یک اتفاق را دلیل اقدام برای شناسنامه دار کردن گیاهان دارویی عنوان کرد و افزود: چند سال پیش گیاه دارویی بادرنجبویه را از یک عطاری تهیه کرده و دم کردم، (این گیاه طعم و بوی لیمو می دهد)اما مزه تلخی داشت یعنی سمی شده ، حتماً به چندین مشتری دیگر نیز فروخته شده است و آنان نیز به سبب بی اطلاعی مصرف کرده اند، لذا به ذهنم آمد که اگر این گیاهان شناسنامه دار شوند دیگر چنین مشکلی پیش نمی آید.
یک تولیدکننده گیاهان دارویی در اردبیل با یادآوری این‌که بزرگ‌ترین مشکل در توسعه گیاهان دارویی نبود ثبات در بازار فروش است، گفت: کشت ۷۰ گونه گیاه دارویی با پراکنش خاص در استان یک ظرفیتی مناسب بوده که نیازمند حضور سرمایه‌گذاران در بخش فرآوری، بسته‌بندی و صادرات است.
هوشنگ آقاعلیان ضرورت معرفی قابلیت‌های اراضی کشاورزی و عرصه‌های طبیعی را یادآور شد و افزود: برخی از تولیدکنندگان نگران نبود ثبات بازار خرید و فروش هستند که باید نگرانی‌ها در این زمینه برطرف شود.
وی تصریح کرد:‌ با حل مشکل تولید و خشک کردن گیاهان دارویی تولید شده به روش مدرن می‌توانیم این محصولات را مناسب و استاندارد بسته‌بندی کرده و روانه بازار مصرف کنیم.
نیکخواه مدیر مرکز تحقیقات گیاهان دارویی جهاد کشاورزی استان اردبیل وجود کاغذ بازی اداری و نادیده گرفته شدن قابلیت‌های بخش خصوصی را از دیگر مشکلات توسعه کشت گیاهان دارویی در استان ذکر کرد و افزود:با شناسنامه دار کردن گیاهان دارویی ، قابلیت و عناصر موجود این گیاهان مشخص شده و مشتریان با وقوف بر این مسئله با توجه به نیازشان سفارش خرید می دهند و بدین گونه روز به روز بر مشتریان بالقوه و جهانی افزوده می شود.
این کارشناس حوزه گیاهان دارویی استان با تاکید بر حمایت از کشت گیاهان دارویی و با بیان اینکه برداشت گیاهان خودروی آسیب جدی به منابع طبیعی وارد می کند و باعث نابودی برخی گونه ها نیز می شود گفت: طی چند سفری که برخی کشورهای اروپایی داشتم با متولیان امر گیاهان دارویی که صحبت کردم متوجه شدم آنها علاقه خاصی به تهیه گیاهان دارویی ارگانیک و وحشی دارند، و بسیار متعجب شدند که در کشورما به راحتی از مراتع و طبیعت گیاهان دارویی بدون هیچ گونه ممانعتی برداشت می شود و ابراز داشتند که ما همچین کاری نمی کنیم چرا که نمی خواهیم با دست خود محیط زیستمان را نابود کنیم.
بی شک توجه به کیفیت کالاها، اساس تجارت جهانی را تشکیل می دهد و در واقع شاه کلید ورود مقتدر آن به بازارهای جهانی است. بنابراین با مشخص شدن و تعیین استانداردهای لازم در مورد گیاهان دارویی شناسایی شده در استان و کشور چالش ها و مشکلات موجود در سر راه صادرات و مصرف فرآورده های گیاهی در زمینه های مختلف مخصوصاً طب برطرف خواهد شد.