بسمه تعالی

کشت ارگانیک گیاهان دارویی، از حرف تا عمل!

محمّدتقی عبادی

منبع: مجله تخصصی باغدار، شماره ۶۱ – مردادماه ۱۳۹۱ – صفحات ۲۳ و ۲۴

 

دانلود مقاله

گیاهان دارویی به عنوان بخشی از محصولات کشاورزی هر کشور که بطور مستقیم با سلامت افراد آن جامعه ارتباط دارند، دارای حساسیت بالایی در چرخه تولید تا فرآوری می باشند. همانطور که می دانیم کیفیت محصول اولیه، کیفیت فرآورده نهایی را تضمین می کند و با توجه به مطالب ذکر شده، تولید گیاهان دارویی عاری از باقیمانده ی سموم علف کش، آفت کش و فاقد آلودگی های ناشی از مصرف بی رویه کودهای شیمیایی یکی از اولویت های بخش کشاورزی هر کشوری می باشند.

در این راستا تلاش های زیادی شده است، بطور مثال فعالیت شرکت های صادرکننده گواهینامه ارگانیک همچون بی سی اس – آلمان (BCS)، بیواینسپکتا – سوئیس (bio-inspecta) و … تنظیم دستورالعمل روش های کشاورزی سودمند (Good Agricultural Practices: GAP) و تبیلغات گسترده رسانه ای ولی این همه تلاش تابحال چقدر به ثمر نشسته است؟ آیا مدیران سازمان های مرتبط با این موضوع می توانند تضمین کنند که محصول تولیدی در واحدهای مدعی رعایت استانداردهای ارگانیک، واقعا ارگانیک است؟

پاسخ بنده از طرف آنها منفی می باشد! در توضیح این پاسخ ام فقط یک جمله می گویم تا موضوع روشن گردد: ((آیا جایگزین سموم دفع آفات و علف های هرز را به کشاورزان معرفی کرده اید تا هنگام بروز هر حادثه ای بتوانند از آنها استفاده کنند؟)) مثلا کرم ریشه خوار ترخون در استان فارس را چگونه ریشه کن کنند؟ بنده خودم در آن منطقه بوده ام و نحوه کنترل !! این آفت خانمان سوز را با مصرف مقادیر بالای سموم مشاهده کرده ام!

با این مقدمه مشخص گردید که مقصود نویسنده در این مقاله چیست؟ لزوم توجه به راهکارهای عملی و جایگزین های کارآمد سموم دفع آفت و علف کش ها. تا این طرف ماجرا درست نشود، نمی توان از کشاورزان انتظار معجزه و تولید محصول عاری از هرگونه باقیمانده سموم داشت.

برخی می گویند سخت نگیرید! مصرف بهینه سموم و کودهای شیمیایی را معادل ارگانیک در نظر بگیرید ولی شرکت های ارائه کننده گواهینامه ارگانیک این حالت را نمی پذیرند و جالب است که در برخی از موارد هم خودشان راهکار جایگزینی برای سموم ندارند. البته منافع اقتصادی این شرکت ها سبب شده است که به روش های سنتی یا پیشرفته کشاورزی توجه دوباره ای بنمایند و راهکارهای مطابق با طبیعت را پیدا کنند.

و اما مسئولین کشاورزی ایران لازم است که در این مسیر به گذشته ی کشاورزی این میهن چندهزار ساله مان نگاهی بیاندازند و برخی از فضیلت های فراموش شده را احیا نمایند! مثلا چرا کسی نمی آید کتاب “ارشاد الزراعه” (مولف: قاسم بن یوسف ابونصری هروی، قرن دهم هجری) را کالبد شکافی نماید و راهکارهای ایرانیان قدیم را در کنترل آفات و … با استفاده از ترکیبات طبیعی را با دید علمی بررسی کند (البته این کتاب توسط آقای محمد مشیری بازنویسی شده و در دانشگاه تهران منتشر گردیده است). از این طیف کتب با ارزش بسیار داریم و تا وقتیکه همچون قانون ابن سینا در دانشگاه های اروپا تدریس نشوند، ما به اهمیت شان پی نخواهیم برد!

سخن بسیار است و فرصت و مجال ما کم، و بنابراین با ابیاتی از لسان الغیب، حافظ شیرازی این متن را خانمه می دهم:

سال ها دل طلب جام جم از ما می کرد

آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می کرد

بیدلی در همه احوال، خدا با او بود

او نمی دیدش و از دور خدایا می کرد