مصاحبه اختصاصی سایت شبکه خبری گیاهان دارویی با دکتر فراز مجاب

تهیه و تنظیم : مهندس میترا زمانی

فراز مجاب

 

دکتر فراز مجاب ، دبیر شبکه ملی پژوهش و فناوری گیاهان دارویی ، یکی از افرد کلیدی و تاثیرگذار در صنعت و چرخه گیاهان دارویی است. او در گفتگو با خبرنگار شبکه خبری گیاهان دارویی در ارتباط با برگزاری کنگره ملی گیاهان دارویی  و اهداف این کنگره به این نکته بسیار مهم اشاره کرد که  شبکه ملی پژوهش و فناوری گیاهان دارویی به این علت بوجود آمده است که یک ارتباط مشترکی  بین اعضای شبکه و افراد علاقمند به گیاهان دارویی ایجاد کند و ما  پیشنهاد کردیم  هر ارگانی میخواهد مستقلا همایشی در زمینه گیاهان دارویی برگزار کند با شبکه ملی گیاهان دارویی همکاری کند.

مصاحبه اختصاصی ما با ایشان را مطالعه کنید .

*ابتدا کمی در مورد برگزاری کنگره ملی گیاهان دارویی توضیح دهید و به بیان این نکته بپردازید که اهداف مد نظر برای چنین حرکت بزرگی چه بوده و چقدر محقق شده؟

کنگره ملی گیاهان دارویی که هر سال در یکی از شهرها و دانشگاه ها برگزار می شود اهداف زیاد و مختلفی دارد.کلا  وقتی کنگره ای برگزار می شود پژوهشگران مقاله های پژوهشی خودشان را در یک دوره زمانی در معرض دید و نظر و همفکری داوران و هم رشته های خود قرار می دهند. محققان مایلند وقتی تحقیقی انجام می دهند همفکران خود را در جریان پژوهش خود قرار بدهند و به همین خاطر است که  برگزاری همایش ها و کنگره ها اهمیت پیدا می کند.

در مورد کنگره ملی گیاهان دارویی هم ، این امر برقرار است و پژوهش های رشته های مختلف علمی  مرتبط با گیاهان دارویی نظیر دارویی، بیولوژی ، دامپزشکی ، صنعت و… مورد نظر و داوری همفکران و هم رشته ها قرار می گیرد تا پژوهشگران با کارهای یکدیگر آشنا شده و از فعالیت های تحقیقی تکراری نیز جلوگیری شود. به این ترتیب افراد با زمینه های مختلف فکری ، تحصیلی و شغلی مختلف ضمن آشنایی از زمینه های فکری یکدیگر، می توانند دست به فعالیتهای علمی بهتر و حتی مشترک بزنند. این یکی از بزرگترین دستاوردهای یک همایش موفق است که در همه جای دنیا نیز به دنبال حصول آن هستند.

*چه افرادی نخستین بار برگزاری این کنگره را پیشنهاد دادند؟

نخستین بار حدود ۷ سال پیش در شورای وقت شبکه برگزاری چنین کنگره ای مطرح شد و جمع به این نتیجه رسیدند تا کنگره ملی گیاهان دارویی به طور سالیانه برگزار شود و اکنون شش سال به خوبی این کنگره برگزار شده است.

* نظر شما در رابطه با همایش های زیادی که در طول سال در زمینه گیاهان دارویی برگزار میشود چیست؟ چه راهی برای مدیریت و ارتقا این نوع همایش و کنگره ها وجود دارد؟

همایش های زیادی در زمینه گیاهان دارویی در طول سال برگزار می شود اما به نظر می رسد اگر یک یا دو کنگره بزرگ در طول سال در این زمینه برگزار شود کافی و مناسب تر باشد. بنده در سخنرانی اختتامیه خود در کنگره اخیر گیاهان دارویی  که در تهران یرگزار شد عنوان کردم که شبکه ملی پژوهش و فناوری گیاهان دارویی به این علت بوجود آمده است که یک ارتباط مشترکی  بین اعضای شبکه و افراد علاقمند به گیاهان دارویی ایجاد کند و  پیشنهاد کردیم هر ارگانی می خواهد مستقلا همایشی در زمینه گیاهان دارویی برگزار کند با شبکه ملی پژوهش و فناوری گیاهان دارویی همکاری داشته باشد.

همانطور که در دنیا شاهدیم دو کشور از دو قاره با یکدیگر همکاری می کنند و یک کنگره سالانه بزرگ برگزار می کنند؛ ما هم مایلیم در داخل کشور موسسات یا دانشگاهها یا انجمن ها با هم همکاری داشته باشند و بجای چندین همایش مستقل یک همایش بزرگ داشته باشند.

شبکه علاقمند است که این مساله را عملی کند. در واقع  افرادی که قصد برگزاری همایش گیاهان دارویی درطول سال را دارند    می توانند همایش خود را درقالب  کنگره سالانه شبکه در شهر شان برگزار کنند و یا یک قسمتی از هزینه و ساختار کنگره شبکه را متقبل شوند و به اسم خود برگزار کنند تا از دوباره کاری ها جلوگیری و در کاهش هزینه ها قدمی اساسی برداشته شود.

وقتی همایش های متعددی برگزار شود اشکالی که بوجود می آید این است که  مقالات بسیار متنوع و گسترده می شود. در صورتی که اگر یک همایش بزرگ یا یک کنگره برگزار شود مقالات قوی تری دریافت می شود و مقالات ضعیفتر رد می شوند این  در حالی است که  وقتی همایش ها متعدد باشند مقالات ضعیف را هم از سر اجبار می پذیرند. ما بسیار علاقمندیم که در شکل گیری یک کنگره یا یک همایش بزرگ بوسیله همکاری افراد با شبکه بطور وزین و جذاب علمی در ارتباط با گیاهان دارویی  در سطح کشور را صورت دهیم. با توجه به اینکه باید در راستای اقتصاد مقاومتی گام برداریم برگزاری یک همایش بزرگ و پربار علمی در کشور موجب صرفه جویی در بسیاری از هزینه ها می شود.

* بعد از گذشت شش دوره از برگزاری کنگره ملی گیاهان دارویی, استقبال شرکت کنندگان به چه صورت بوده است؟

ما توانسته ایم کنگره ملی گیاهان دارویی را طی شش دوره به خوبی برگزار کنیم و شاهد استقبال خوبی هم بوده ایم.  در این کنگره مقالات بسیاری دریافت می کنیم و تنها مقالات بهتر انتخاب می شوند. بهرحال شبکه یک ارگان بزرگ است و بسیاری از انجمن ها ، دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی  عضو آن هستند و این باعث شده که مورد توجه و اعتماد  اعضا و شرکت کنند گان  قرار بگیرد .

* این کنگره چقدر می تواند به بهبود وضعیت اشتغال در زمینه گیاهان دارویی کمک کند؟ و چه راهی برای ارتباط بیشتر جامعه دانشجویی کشور با چنین کنگره هایی در ذهن دارید؟

همانطور که گفتم هدف از برگزاری کنگره این است که محققان و افراد آخرین پژوهش های خود در زمینه گیاهان دارویی را در معرض دید قرار دهند و هدف کنگره  ایجاد اشتغال نیست. البته این احتمال وجود دارد که در یک همایش گاهی ارتباطات شغلی هم ایجاد شود. افرادی هستند که همکاری هایی را در زمینه های مختلف با هم شروع می کنند یا  برخی موسسات نیاز به افراد آزاد برای پژوهش دارند و ممکن است این چنین  افرادی جذب کار شوند.

در واقع این مورد جز اهداف فرعی کنگره به حساب می آید. هدف اصلی ارائه آخرین یافته ها و تحقیقات در زمینه گیاهان دارویی است. در همایش ها پژوهشگران باید شرکت کنند.  فرقی نمی کند که دانشجویان یا اساتید،  کارمندان یا کارشناسان شاغل در مراکز پژوهشی یا افراد آزاد باشند. البته بسیاری از شرکت کنندگان کنگره را دانشجویان تشکیل می دهند. چرا که دانشجویان نه تنها دارای فرصت کافی و شور و اشتیاق لازم برای پژوهش هستند بلکه این کنگره هعا  امکان آشنایی با سایر هم فکران و هم رشته ها را برایشان فراهم می کند و حتی ممکن است در آینده  این افراد در موسسه ای با هم همکار شوند.

* حامیان این کنگره ملی گیاهان دارویی عمدتا چه کسانی هستند؟

حامیان کنگره کسانی هستند که به صورت فکری، مالی و یا مدیریتی با شبکه همکاری می کنند. ارگان اصلی برای برپایی کنگره خود شبکه  هست که بودجه کمی را از وزرات علوم دریافت می کند. سایر مراکز مثل ستاد فناوری و توسعه  گیاهان دارویی و طب سنتی ایرانی  و پژوهشکده گیاهان دارویی شهید بهشتی به همایش کمک می کنند.

همکاری ها تنها مالی نیست حامیان ممکن است کمک هایی در زمینه مدیریتی ، فکری یا برقراری ارتباطات با ارگانهای برگزار کننده را شامل شود. تعدا زیادی از ارگانهای صنعتی و شرکت های تجاری ،  موسسات و انجمن ها با ما مشارکت داشته اند و سال به سال هم به تعداد آنها خوشبختانه اضافه می شود. اینکه نام تک تک آنها را اینجا عنوان نمی کنم به این علت است که نگرانم نام چند شرکت از قلم بیفتد و باعث دلخوری شود.

همانطور که گفتم برخی از این مشارکتها غیر مالی است مثل دانشکده داروسازی شهید بهشتی که متقبل  شده تا خلاصه مقالات کنگره را بصورت ضمیمه در  مجله دانشکده به اسم   IJPR چاپ کند. به این ترتیب این شکل همکاری ها هم وجود دارد و ما از همه موسسات و مراکزی که علاقمند به همکاری با ما  در زمینه گیاهان دارویی هستند استقبال می کنیم و  ما آرم و لوگوی آن سازمان و موسسه را در کنگره اعلام و رسما از همکاری  آنها  تشکر می کنیم.

*چرا دوره هفتم در دانشگاه شیراز برگزار میشود؟

یک قرار نانوشته برای کنگره وجود دارد که کنگره در شهر هاو دانشگاههای مختلف برگزار شود مثلا یک بار در تهران یکبار در شیرازو….. این موجب می شود که محققینی که در شهرستانها هستند با خیال راحت و مشارکت بیشتر در کنگره حضور داشته باشند. شهر شیراز که برای دوره هفتم برگزاری کنگره انتخاب شده ، منبعی از گیاهان دارویی بوده،  در واقع مراتع استان فارس مملو از گل و گیاهان دارویی معروف است. از قدیم هم شیراز یک شهر دانشگاهی و دارای دانشگاههای معتبر بوده است، از جهت دیگر شیراز شهر مشاهیر و شعرا  و شهری توریستی است. با توجه به اینکه تاریخ برگزاری کنگره ما در اردیبهشت ماه است با تصویب نظر شورای شبکه ، شیراز میزبان دوره هفتم این کنگره خواهد بود. ممکن است ما درسال های آینده در  دیگر شهرهای بزرگ کشور نظیر اهواز، تبریز و…  نیز این کنگره را  با توجه به دعوت و استقبال شهرها برگزار کنیم. در سال های گذشته این کنگره در مشهد، اصفهان  و جزیره کیش برگزار شده است.