توسعه زنجیره ارزش گیاهان دارویی به عنوان پیشران در اقتصاد مقاومتی

مهندس علی ابراهیمی ورکیانی

مشاور ستاد و دبیر کارگروه توسعه فناوری و کارآفرینی ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی

.

به نقل از مستند ویژه سومین جشنواره گیاهان دارویی، فرآورده های طبیعی و طب سنتی ایران – ۱۵ تا ۱۸ شهریورماه ۱۳۹۵ (به کوشش تیم پژوهشی شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی)

دانلود Download(توجه: متن کامل این مقاله در فایل مستند موجود می باشد. با کلیک نمودن بر روی گزینه بالا می توانید آن را دانلود نمایید.)

.

مقدمه:

کشور جمهوری اسلامی ایران با وجود بهره ‏مندی از مواهب خدادادی و ظرفیت ‏ها و پتانسیل‏ های فراوان طبیعی، مادی و معنوی و به ویژه منابع انسانی و از طرفی موقعیت ویژه ژئوپُلتیکی و ژئواکونومی، همواره با چالش‏ها و مشکلات فراوانی به خصوص در محیط اقتصادی مواجه می‏باشد. از طرفی وابستگی به درآمد نفتی که موجب تفکر واردات‏ گرایی و رسوخ رویکرد وابستگی شده است امکان به منصه ظهور رساندن سایر پتانسیل‏ های بالقوه را به حاشیه رانده و از طرفی این رویکرد خط پایان توسعه یافتگی مصرفی که مصرف گرائی است را برای مردم این سرزمین به ارمغان آورده است به طوری که در زمینه مصرف هر کالایی کشور ایران صاحب رتبه‏ های ممتاز می‏باشد. اما این مدل اقتصادی در درون خود مشکلات مزمن و زخم کهنه‏ ای را ایجاد نموده است که نمونه آن تورم، رکود، بیکاری، رکود تورمی، کاهش ارزش پول ملی، فاصله با عدالت و شکل ‏گیری طبقات جدیدی است. ملاحظه این نکته که اقتصاد ایران با عدالت و مردم محوری فاصله دارد و اقتصادی وابسته است و دارای رشد پایدار، پویا، مستمر، غیرقابل رقابت و انعطاف‏ است نیازمند به تفکر و اتخاذ رویکردی راهبردی داشت که بتواند بر مشکلات و چالش‏ ها فائق آمده و مسیر این قطار در حال حرکت را تغییر دهد. در چنین شرایطی رهبری نظام با حُسن تدبیر و درایتی که داشته و دارند، ورود پیدا کردند و فضایی جدید پیش روی سیاست‏گذاران و کارگزاران نظام قرار دادند.

چگونگی ورود به مقوله اقتصاد مقاومتی و دیدگاه های مقام معظم رهبری:

شرایط محیطی به ویژه شرایط اقتصادی کشور و تجربه مستمر و آشنایی کامل مقام معظم رهبری نسبت به موضوعات مختلف و تجارب و اندوخته‏ها و پایش امور و شناخت دقیق و عمیق و عالمانه معظم‏له و به ویژه شرایط سختی که بر ایران اسلامی در قالب تحریم تحمیل شد، موجب گردید از سال ۱۳۸۶ موضوعات اقتصادی را مورد توجه قرار داده و در سال ۱۳۸۹ برای اولین بار موضوع و مقوله اقتصاد مقاومتی را مطرح نمایند.

در دو سال پیاپی و در مرداد ۹۰ و ۹۱ نسبت به این موضوع تاکید کردند که هدف دشمن فشار اقتصادی و تمرکز بر اقتصاد و لطمه بر رشد ملی، اشتغال و اختلال در رفاه ملی و جدایی مردم از نظام است. لذا نیاز به تحول کاملاً محسوس شد و می‏بایست در این خصوص تفکر نمود.

اقتصاد مقاومتی تفکر و رویکرد جدیدی است که به دنبال استقلال و توانمندسازی و اقتدار است، اقتصادی که نظام را در مسیر تعالی و استقلال قرار دهد. اقتصادی که رشد پویا و مستمر را فراهم آورد، با قدرت سازی و ظرفیت‏سازی توان رقابت را افزایش دهد و عدالت اجتماعی را به ارمغان آورد.

از این به بعد اقتصاد مقاومتی به مرور به ادبیات غالب تبدیل شده و پس از حدود سه سال بحث و بررسی پیرامون آن در بهمن‏ماه ۱۳۹۲ و وفق اصل یکصد و ده قانون اساسی تحت عنوان سیاست‏های کلی نظام و طی فرآیند تعریف شده در ۲۴ محور ابلاغ گردیده است. در واقع این سیاست‏ها گامی نو و بدیع و همراستا با الگوی اسلامی– ایرانی پیشرفت کشور تعیین شده است و بر­آمده از فرهنگی انقلابی و اسلامی، مسیر حرکت کشور را نشان می‏دهد. اجرای این سیاست‏ها نیازمند برنامه و عزم ملی ‏است، هدف این سیاست تامین رشد پویا و بهبود شاخص‏های مقاومت اقتصادی و دستیابی به اهداف سند چشم‏انداز تعیین شد.

مردمی کردن اقتصاد و تکیه بر مردم جهت کاهش وابستگی به نفت جزو الزامات اقتصاد مقاومتی است، بخش خصوصی را باید توانمند کرد، باید کمک کرد قوای سه‏گانه کمک کنند مردم وارد میدان اقتصاد شوند. تولید ملی حمایت شود. با رشد تولید، یک کشور در دنیا اقتدار حقیقی و آبروی بین‏المللی پیدا می‏کند.

اقتصاد مقاومتی و گیاهان دارویی و طب سنتی:

اقتصاد مقاومتی به مفهوم استمرار روند رو به رشد اقتصادی، کاهش آسیب‏ پذیری و اختلال، استفاده از همه‏ ی ظرفیت‏ های دولتی و مردمی، افکار و اندیشه‏ ها می‏باشد. در این خصوص توجه ویژه به حوزه‏ هایی که می‏توانند کاربرد داشته باشند حائز اهمیت فراوان است و از جمله این حوزه‏ ها گیاهان دارویی و طب سنتی به صورت زنجیره ارزش می باشد که به عنوان پیشران در اقتصاد مقاومتی مطرح است. تولید گیاهان دارویی خود به منزله به کارگیری و فعال‏سازی ظرفیت‏های نهفته در کشور و استفاده از توان سرزمینی می باشد. استفاده از گیاهان دارویی به عنوان اولین نسخه تجویزی در طب سنتی، استفاده آن به صورت گسترده در بهداشت و سلامت و افزایش ایمنی و درمان، استفاده از گیاهان دارویی در صنایع بهداشتی ‏و آرایشی، صنایع متنوع غذایی، رنگ‏های طبیعی، سموم آلی گیاهی، تهیه داروهای دام، طیور، آبزیان و زنبورعسل، در تولید علوفه، در کنترل فرسایش و رسوب و همچنین نقشی که گیاهان دارویی در تناوب زراعی و اصلاح نباتات و همچنین حاصلخیزی خاک و حفظ آب دارند، قابل توجه است و از این منظر نقش پیشرانی آن هم حائز اهمیت می باشد.

گیاهان دارویی در جهان و ایران:

امروزه در جهان رویکرد به استفاده از گیاهان دارویی و فرآورده‏های طبیعی در صنایع دارویی و غذا بیش از پیش گسترش یافته است و ظرفیت‏های فوق‏العاده‏ای در گیاهان دارویی با وجود ۸۰۰۰ گونه شناخته شده گیاهی که ۲۵۰۰ گونه دارای خواص دارویی هستند و از طرفی وجود میراث مکتوب و شفاهی طب سنتی با هزاران نسخه کتاب و وجود اطباء سنتی با تجویز گیاهان دارویی، ناظر بر اهمیت و ضرورت توجه به گیاهان دارویی و طب سنتی در اقتصاد مقاومتی است و بر مبنای اصول و ارکان اقتصاد مقاومتی در این حوزه امکان مردمی کردن اقتصاد و تکیه بر مردم و کمک به بخش خصوصی و استفاده از توان آنها وجود دارد و ظرفیت دانش بنیان نمون فرآیند تولید و زنجیره ارزش در گیاهان دارویی و طب سنتی کاملاً وجود دارد.

ضرورت برگزاری جشنواره و نمایشگاه در راستای اقتصاد مقاومتی:

همواره یکی از چالش‏های عمده بخش کشاورزی، مقوله اقتصادی و درآمد کم کشاورزان است. این مشکل با استفاده مناسب از ظرفیت‏ها و استفاد هوشمندانه و آگاهانه از فرصت‏هایی که در گیاهان دارویی وجود دارد، مرتفع خواهد شد و در صورت غفلت از این ظرفیت، چالش‏ها به قوت خود باقی خواهد ماند. برگزاری جشنواره و نمایشگاه، فضای مناسبی را برای حضور مردم و بخش خصوصی و شرکت های دانش بنیان و کارآفرین که مدنظر اقتصاد مقاومتی است، فراهم خواهد ساخت و فضای فناوری و نوآوری و دستاوردها در این حوزه را به جامعه تخصصی و سرمایه‏گذاران معرفی می کند. با ایجاد زمینه و فضای مناسب برای حضور سرمایه دانشی می‏تواند به توانمندسازی و توان افزایی منابع انسانی بیانجامد و اقتدار و توان اقتصادی کشور را افزایش دهد.

امید است دستآوردهای این جشنواره و نمایشگاه ملی بتواند ضمن شناسایی همه جانبه فرصت‏ها و ارایه راهکارهای تبدیل تهدید به فرصت‏های طلایی، فضایی مناسب را پیش روی سیاست‏گذاران، کارگزاران و تصمیم‏گیران نظام قرار دهد. این جشنواره در شرایط زمانی خاصی برگزار می‏شود در سالی که مقام معظم‏ رهبری این سال را «اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل» نام گذاری کرده است و از جمله مشخصه‏های اقتصاد مقاومتی، دانش‏بنیان بودن و مردم‏ محوری و عدالت بنیان بودن آن است.

… (متن کامل این مقاله در مستند ویژه سومین جشنواره و نمایشگاه گیاهان دارویی، فرآورده های طبیعی و طب سنتی ایران منتشر شده است که فایل کامل آن را می توانید از اینجا دانلود نمایید).

 

.


اردوهای گیاهشناسی، کلاس طب سنتی، آموزش گیاهان دارویی در: ((آموزشگاه جوانه سبز))