طب سنتی و عطاریها جزئی جدا نشدنی از زندگی مردم کرمان هستند بطوری که در هر کوی و برزن شهر کرمان یک دکان عطاری با عطر و بومی خاص گیاهان دارویی وجود دارد و یکی از هنرهای زنان کرمانی استفاده از طب سنتی است.

به گزارش مهر، شهر کرمان از دیر باز به شهر عطاریها شهره بوده است بطوریکه در هر محله شهر کرمان از قدیم چندین عطاری وجود داشته است و عطارباشیهایی که مردم برای درمان دردهایشان به آنان اعتماد داشتند و البته با پیشرفت جامعه و محله‌های جدید این سنت پا برجا مانده و هنوز مردم با همان عطاریها و عطارباشی‌ها روزگار می‌گذرانند.در بازار بزرگ شهر کرمان نیز که بزرگترین راسته بازار جهان است نیز راسته ای وجود دارد به نام راسته عطاریها که هر زمان به این مکان سر بزنید مملو از جمعیت است و مردمی که دنبال گیاهان مورد نظرشان هستند و یا افرادی که گیاهان را از دشت و بیابان جمع کردنده اند و برای فروش به عطاریها به بازار آورده اند.در خانه هر کرمانی نیز بسته ای پارچه ای وجود دارد که زنان کرمانی در آن کیسه‌های کوچک دارند که نام هر گیاه و خاصیت گیاه را بر روی ان هک کرده اند این بسته که”مفشو” نام دارد جز جدانشدنی جهیزیه دختران کرمانی شده است.

 

سرمایه ای که به باد می‌رود

البته همان طور که گیاهان در خانواده‌های کرمانی نفوذ کرده است تجارتی ریشه دار در خصوص این گیاهان نیز شکل گرفته و این داروهای سنتی مردم کرمان توسط عشایر و یا افرادی که شغلشان جمع آوری گیاهان دارویی است جمع آوری می‌شوند و سود قابل توجهی را نیز شامل می‌شود اما به دلیل اینکه ساماندهی مناسبی در این بخش وجود ندارد سود جویان نیز مثل همیشه مترصد رسیدن به منافع خود هستند و به همین دلیل هر از چند گاهی اخباری در خصوص کشف کامیونهای حامل گیاهان قاچاق دارویی در کرمان که به استانهای دیگر قاچاق می‌شوند شنیده می‌شود. استان کرمان ۳۰۰ نوع گیاه دارویی دارد که برخی از این اقلام خاص استان کرمان هستند طی سالهای اخیر برخی شرکتهای دارویی در استان کرمان با جمع آوری و بسته بندی و فراوری این گیاهان زمینه صادرات را نیز فراهم کرده اند و تنها در یک مورد شرکتی خصوصی گیاهان دارویی را به ۲۵ کشورجهان صادر می‌کند. ارزش گیاهان دارویی کرمان شاید با عنوان یک مثال بیشتر دیده شود و آن اینکه در سال جاری تا کنون ۳۰ تن”آنغوزه” از استان کرمان برداشت شده که ارزش این گیاه که در دشتها و کوههای کرمان رشد می‌کند و نیازی به هیچ گونه سم و کود و نهاده تولیدی ندارد یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان براورد شده است که بخش عمده ای از آن به خارج از کشور صادر می‌شود.

 

عدم وجود ساز و کار مشخص از صنعتی سودآور

همانند انغوزه در استان کرمان گیاهان مثال زدنی دیگری نیز وجود دارد که می‌توان به زیره اشاره کرد بطوریکه زیره کرمان در صدر سوغات استان قرار گرفته و سالیانه میلیاردها تومان درآمد دارد که بخشی از این گیاه خودرو نیز صادر می‌شود اما هر چند حرکتهای رو به رشدی در صنعت گیاهان دارویی استان کرمان مشاهده می‌شود متاسفانه هیچ ساز و کار مشخص و تدوین شده ای در این خصوص وجود ندارد. محمد دهقانی یکی از افرادی است که در خصوص جمع اوری گیاهان دارویی در کرمان از گذشته فعال بوده و هم اکنون در یکی از عطاریهای کرمان فعالیت دارد این مرد کهنسال کرمانی به مهر می‌گوید: از ابتدای عمرم تا کنون نه من و نه خانواده ام از داروی شیمیایی استفاده نکرده ایم و تنها با استفاده از گیاهان دارویی که از طبیعت جمع آوری می‌کنیم امراض خود را درمان می‌کنیم.

 

لزوم افزایش آگاهیهای مردم

وی افزود: خداوند تمام امکانات مورد نیاز ما را در قالب همین گیاهان و علم طب سنتی در اختیار ما قرار داده است و اگر مردم در خصوص استفاده از این گیاهان آگاهی داشته باشند و به درستی از آن استفاده کنند می‌توانند زندگی بدون مریضی را بگذارنند. دهقانی ادامه داد: با این وجود استفاده از این گیاهان نیز احتیاطهایی را دارد که باید مورد توجه قرار گیرد مثلا اینکه استفاده از برخی از این گیاهان در کنار یکدیگر می‌تواند خود باعث ایجاد بیماری شود.وی گفت: استفاده بیش از حد از گیاه نیز حتی می‌تواند مرگ آور باشد و در این خصوص نباید به صورت سر خود عمل شود و حتما باید از کتابهای مرجع و یا عطاریها پرس و جو شود.دهقانی ادامه داد: همراه سایر اعضای خانواده ام کارمان جمع آوری گیاهان دارویی و عرضه ان به مردم است و این کاری است که سالهاست پدران ما هم دنبال کرده اند.وی گفت: استان کرمان چهار فصل است یعنی اینکه در هر زمان از سال می‌توانیم چهار فصل را در گوشه ای از استان ببینیم در اوج تابستان نیز برخی مناطق کرمان آنچنان سرد است که برای انسان طاقت فرسا می‌شود و در زمستان نیز گرما را می‌توان در برخی مناطق استان دید.دهقانی گفت: همین مسئله شرایطی را به وجود آورده که همه نوع گیاه دارویی در استان کرمان وجود دارد و ندیده ام که برای تهیه گیاهی مجبور شویم از خارج از استان وارد کنیم مگر اینکه به دلیل خشکسالی و مسئله ای طبیعی با مشکل مواجه شده باشیم.وی گفت: کرمان مجموع گیاهان تمام امراض را دارد و تنها باید ساز و کاری برای توسعه این حرفه در نظر گرفته شود که من تا کنون ندیده ام و همه چیز از کارگران جمع آوری کننده گیاهان تا عطاریها به وسیله مردم عادی دنبال می‌شود.

 

خشکسالی تهدید جدی طب سنتی

وی در خصوص خشکسالی هم گفت: هیچ سالی را مثل سالهای اخیر ندیده ام چون گیاهان دارویی خودشان به صورت خودرو در دشت و بیابان رشد و نمو می‌کنند مثلا از فلان ارتفاع و فلان دشت تنها یک گیاه خاص برای درمان یک بیماری خاص می‌روید اما وقتی باران نبارد تکثیر گیاه نیز با مشکل مواجه می‌شود که در برخی موارد چنین شده است.دهقانی گفت: خوشبختانه تخم این گیاهان در زمین وجود دارد و پس از بارندگی بار دیگر شاهد رشد گیاه هستیم به همین دلیل منسوخ نمی‌شوند اما برخی افراد سود جود هستند که در هنگام جمع اوری گیاه حتی دانه ای برای رشد در سال آینده نمی‌گذارند که باید واقعا نگران این اوضاع بود.