بررسی کلی گیاه دارویی به لیمو و آشنایی با خواص دارویی و ترکیبات شیمیایی و نحوه مصرف و…..  

                                   به لیمو


نام فارسی:  به
لیمو


نام علمی:  Aloysia
citrodora


نام های عمومی:  Lemon
beebrush
 و  Lemon
verbena


نام انگلیسی:  Lemon
verbena


نام عربی: 
لُوَیزَهْ (
Luwayzah)


نام فرانسوی:  Verveine
odorante


نام آلمانی:  Citronenkraut


نام های مترادف:  Verbena
triphylla      Lippia citriodora     Lippia triphylla     Verbena citriodora


نام خانواده:   Verbenaceae (شاه پسند)


گیاه شناسی:


به لیمو درختچه ای است به ارتفاع متوسط ۳ متر که گاهی به
۷ متر هم می رسد. از مشخصات بارز آن بوی نافذ و مطبوع برگ هاست که شباهتی به لیمو
دارد. برگ ها دراز، نوک تیز، ساده، خشن و به رنگ سبز روشن هستند که به صورت فراهم
روی محور ساقه قرار می گیرند. گل ها کوچک به رنگ سفید یا مایل به بنفش می باشند که
در انتهای شاخه ها و مجموعاً به صورت هرمی حول محور شاخه ظاهر می شوند. میوه به
صورت شفت و دارای دو دانه است. قسمت مورد استفاده گیاه برگ هاست. این گیاه که به
آفتاب زیادی نیاز دارد، اکثراً در نواحی گرم و یا گرم و مرطوب رشد خوبی می کند و
بومی نواحی آرژانتین، پاراگوئه، برزیل،اروگوئه، بولیوی، پرو و چایل است؛ ولی به
علت استفاده فراوان، امروز در بیشتر نقاط دنیا کشت می شود . به لیمو در قرن هفدهم
به وسیله اسپانیایی ها به اروپا انتقال یافت و در ایران و اکثراً در نواحی شمالی
کشت می گردد.


تاریخچه:


به لیمو قرن هاست به صورت یک گیاه دارویی پر مصرف، به
عنوان ضد اسپاسم، ضد نفخ، ضد تب، مقوی معده و مسکن مورد مصرف است. همچنین از گل و
برگ های آن به عنوان چای و طعم دهنده و از اسانس برگ ها برای تهیه عطر و ادکلن به
مقدار زیادی استفاده می شود.


ترکیبات مهم:


مهم ترین ترکیبات به لیمو مربوط به رایحه برگ های آن است.این
مواد بسیار خوشبو هستند و مهم ترین آنها سیترال (به میزان ۳۰ تا ۳۵ درصد)، نرول و
ژرانیول می باشد. ترکیبات مهم دیگر شامل کارون، لیمونن، دی پنتن و متیل هپتانون
است.


دارو شناختی و اثرات مهم:


به لیمو هم مصرف خوراکی دارد و هم دارویی، از برگ های آن
در تهیه انواع سالادها، مرباها، کیک ها، غذاهای دریایی، طعم دهنده ماهی ها، دسرها
و انواع چای استفاده می کنند.


برگ ها همچنین مقوی معده، ضد تشنج، ضد درد، ضد نفخ و
اسپاسم، مسکن سردرد، تسکین خستگی ها و دردهای عصبی و رفع تپش قلب می باشند. برگ و
اسانس به لیمو دارای خاصیت خوب ضد قارچ کاندیدا آلبیکنس است. از دم کرده(چای) به
لیمو در طب سنتی ایران به عنوان آرام بخش، ضد تشنج، ادرارآور و رفع سرگیجه و تپش
قلب استفاده می شود.


در پژوهش های سال های اخیر مشخص شده که اسانس به لیمو
دارای خاصیت ضد میکروبی قوی است و روی میکروارگانیزم های اشرشیاکلی، میکوباکتریوم
توبر کولوزیس و استافیلوکوک اورئوس تاثیر خوبی دارد. همچنین ثابت شده که امولسیون
۲ درصد اسانس دارای خاصیت کشنده شته و کرم های ریز است.


موارد استفاده متفرقه:


برگ به لیمو در نقاط مختلف جهان به عنوان عطر و طعم دهنده
به ماهی، گوشت پرندگان، سبزیجات، غذاهای دریایی، سالادها، مرباها، کیک ها و دیگر مواد
غذایی مورد استفاده است. برگ به لیمو همچنین به صورت چای گیاهی و تهیه بستنی های
یخی مصرف می شود.


طریقه و میزان مصرف:


دم کرده: بر روی حدود ۳ گرم خرد شده یک لیوان آب در حال
جوش ریخته و به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی بخار آب قرار دهید؛ سپس صاف کرده و میل
کنید. این میزان را می توان روزی ۲ تا ۳ نوبت تکرار کرد.


عوارض جانبی:


در حد مصرف دارویی، عارضه جانبی ندارد.


مهم ترین اثرات گزارش شده:


ضد درد، ضد باکتری، ضد تب، ضد سرفه، محرک، معرق، مقوی
معده، ضد اسپاسم، ضد نفخ، هضم کننده، خلط آور، مسهل، مسکن و آرام بخش.


نکات قابل توجه:


۱-    از اسانس به لیمو در صنایع عطر و ادکلن به میزان قابل توجهی استفاده می
شود.


۲-    به لیمو گاهی به نام ورون(Verveine) در بازار دارویی و عطاری ها شناخته می شود.


۳-    گل های به لیمو ممکن است از بیرون سفید و از داخل آبی مایل به بنفش (روشن)
باشند. در بعضی از نواحی جهان گل ها به رنگ بنفش روشن هستند.


۴-    با توجه به اینکه میزان اسانس برگ ها بسیار کم است( حدود ۵/۰ درصد)، اسانس
این گیاه قیمت بالایی دارد.


۵-    در کتاب قانون ابن سینا و مخزن الادویه مطلبی درباره به لیمو وجود ندارد.






طبقه بندی:
گیاهان دارویی
، 
طب سنتی
، 
مقالات گیاهان دارویی
، 
گیاه شناسی و خواص گیاهان دارویی
، 

برچسب ها:
Aloysia citrodora،
به لیمو،
Lemon verbena،
Verbenaceae،
Verbena triphylla،
خواص دارویی،
ترکیبات شیمیایی،