بررسی آناتومیکی و مورفولوژیکی گیاه دارویی مریم گلی لوله ای (Salvia macrosiphon)

بخشی خانیکی غلامرضا*,مقسمی الهام

* گروه زیست شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

.

مقدمه و هدف: مریم گلی لوله ای (Salvia macrosiphon) از گونه های مهم جنس سالویا بوده که متعلق به تیره نعناع (Lamiaceae) می باشد. در ایران ۵۷ گونه از این جنس در مناطق مختلف رویش دارند. هدف از این پژوهش بررسی ویژگی های آناتومیکی و مورفولوژیکی گیاه دارویی مریم گلی لوله ای می باشد.
روش تحقیق: نمونه هایی از گونه فوق در سال ۱۳۸۶ از ارتفاعات منطقه زواریجان و دودانگه شهرستان بروجرد جمع آوری شدند و از بخش های مختلف گیاه مذکور قطعاتی جدا و درون ظروف شیشه ای که محتوی محلول های پایدار کننده (F.A.A) بودند ریخته و از آن ها برای مطالعات آناتومیکی و مورفولوژیکی توسط میکروسکوپ نوری استفاده گردید.
نتایج و بحث: با توجه به بررسی های آناتومیکی انجام شده بر روی مریم گلی لوله ای که اکثر خصوصیات آن ها مشابه سایر گونه های سالویای موجود در ایران می باشند. در بررسی های ساقه گونه مورد نظر، در سطح خارجی اپی درم کوتیکول مشاهده شد. در بخش میانی دم برگ تعداد دستجات آوندی متفاوتی دیده شد که سه دسته آوند چوب و آبکش بزرگ در وسط و دو دسته در طرفین دیده شد. این تحقیق نشان داد که در چهار گوشه ساقه زیر اپی درم لایه هایی از بافت کلانشیم حفره ای قرار دارد که تعداد لایه های آن در گیاه مورد مطالعه شامل ۳ تا ۴ ردیف است. برش های عرضی دم برگ نشان داد که زیر اپی درم بیرونی و درونی آن ها بافت کلانشیم وجود دارد. هم چنین مشاهده شد که هر دو سلول پارانشیمی دارای تعداد زیادی کلروپلاست می باشند. در این گونه چند نوع کرک مختلف با منشا اپی درمی در روی برگ ها دیده شد که شامل کرک های غیر ترشحی و کرک های ترشحی بودند که هر دو نوع این کرک ها دارای یک ردیف سلول با اندازه متفاوت بودند و سلول تحتانی درشت تر بوده و به اپی درم مربوط می باشد.
توصیه کاربردی/صنعتی: کاربرد اسانس گونه های مختلف مریم گلی در فرآورده های دارویی، غذایی و بهداشتی و فعالیت بیولوژیکی آن بستگی تام به ترکیب های شیمیایی موجود در اسانس دارد؛ لذا با توجه به اهمیت اسانس گونه های مختلف این گیاه توصیه می شود تا تحقیقات گسترده ای بر روی همه گونه های سالویای ایرانی انجام شود.

کلید واژه: مریم گلی لوله ای، مورفولوژی، آناتومی

 

برای دانلود فایل کلیک کنید