نقش بسته بندی در بازاریابی و صادرات گیاهان دارویی

.

عبدالحمید بیرانوند[۱] ، ماریا دارابی[۲]

کارشناس ارشد اقتصاد کشاورزی، مدرس دانشگاه آزاد و پیام نور

Hamid.beiranvand@gmail.com

 

.

چکیده

نفت، تنها ثروت ملی کشور ایران نیست که در تمام محاسبات اقتصادی  مناسبات سیاسی، نگران به پایان رسیدن آن باشیم. تنوع اقلیم و آب و هوا، یکی دیگر از مواهب بی دریغ الهی است که کشورمان از آن بهره مند گردیده است. می توان علاوه بر نفت، ثروت های دیگری را در گستره وسیع منابع طبیعی کشور را شناخت و حتی آن را ملی کرد. گیاهان دارویی یکی از منابع بسیار ارزشمند و اقتصاد پسند کشور است که در صورت شناخت علمی، کشت، توسعه و بهره برداری صحیح می توانند نقش مهمی در سلامت جامعه، اشتغال زایی، توسعه صادرات غیر نفتی و در نهایت توسعه پایدار ایفا کنند. با وجود قدمت گیاهان دارویی در فرهنگ غنی ایران، امروزه به دلیل بهره برداری غیر اصولی و بدون برنامه ریزی از این گیاهان، محصولات گیاهان دارویی ایران از لحاظ کیفیت، توان رقابت با محصولات دیگر کشورها را نداشته و کشور ایراننتوانسته سهم چندانی از بازار جهانی تجارت گیاهان دارویی را به خود اختصاص دهد. دنیای امروز، دنیای رقابت است و کلید ورود به بازار رقابتی جهانی و ماندن در آن، بازاریابی است و هر کشور برای سود بردن از منابع و ثروت های قابل تجارت خود باید اصول بازاریابی را رعایت کند. عملیات بازاریابی، شامل انبارداری، حمل و نقل، درجه بندی، بسته بندی و تبدیل می باشد. در پژوهش حاضر، از بین عوامل مؤثر بر بازاریابی صحیح و سود آور محصولات گیاهان دارویی، عامل بسته بندی و تأثیر آن در بازاریابی و توسعه صادرات گیاهان دارویی مورد بررسی قرارمی گیرد. عاملی که اگر به طور اصولی مورد توجه مسئولین مربوط قرار گیرد، می تواند به راستی تحولی در تجارت گیاهان دارویی کشور و ارز آوری آنها ایجاد کند. روش به کار رفته در این مقاله، روش کتابخانه ای می باشد.
واژگان کلیدی: بازاریابی، صادرات، بسته بندی، داروهای گیاهی، تجارت

مقدمه

جهان امروز، جهان تولید، صادرات، ارزش افزوده و جهان برترین های اقتصادی است. حتی سیاست را توانمندان اقتصادی رقم می زنند. متکی بودن اقتصاد ایران به درآمد های نفتی و تأثیر پذیری در آمدها از مسایل سیاسی و اقتصادی سبب آسیب پذیری اقتصاد کشور شده است. یکی از راههای مقابله با این چالش توسعه تولیداتی است که ضمن بهبود وضع اقتصاد داخلی، سبب افزایش صادرات غیر نفتی می شود. در کنار سایر تولیداتی که این چنین رویکرد اقتصادی دارند، محصولات جنگلی، مرتعی و گیاهان دارویی می توانند علاوه بر تحقق این مهم، تأثیر بسزایی در ارتقای سطح بهداشت، سلامت و رفاه کشور داشته باشد. با روی آوردن دنیا به استفاده از فرآورده های گیاهی چه در صنعت داروسازی و چه در صنایع غذایی و آرایشی- بهداشتی و با توجه به تنوع آب و هوایی کشور که سبب تنوع و غنای گیاهان دارویی در سراسر ایران شده است، لزوم تحقیقات همه جانبه و بهره برداری صحیح از این گیاهان برای ما که با داشتن شخصیت هایی چون ابو علی سینا، از پیشگامان این علم بوده ایم بسیار ضروری است.

سهم تجارت جهانی از فروش محصولات گیاهان دارویی حدود ۱۲۴ میلیارد دلار بوده است که سهم کشور ما حدود ۶۰ میلیون دلار می باشد و این یعنی کمتر از نیم درصد کل تجارت جهانی. با توجه به بررسی ها و تحقیقات بعمل آمده، به نظر می آید مشکل اصلی در حال حاضر در تولید نبوده و باید در بازار این محصولات مشکل را جستجو کرد. در خصوص تقاضای جهانی چنان که نتایج مطالعات نشان می دهد به دلیل عدم توجه به مسائل مربوط به بازاریابی از جمله اهمال در بخش بسته بندی، صادرات این گیاهان فقط به صورت فله ای در ایران با سود بسیار اندک انجام می شود و در کشورهای دیگر محصولات ایران بسته بندی شده و با نام همان کشور، مثلاً امارات با قیمت بالاتری به بازارهای جهانی عرضه می شود.

* تاریخچه استفاده از گیاهان دارویی در ایران و جهان

استفاده از گیاهان دارویی به منظور درمان، با تاریخ زندگی انسان همزمان بوده است. انسان در تمام دوران تاریخ چاره ای جز توسل به گیاهان نداشت. اگر چه در نیم قرن گذشته، استفاده از داروهای شیمیایی و سنتزی به شدت رواج یافت ولی به سرعت، آثار زیان بار آنها بر زندگی انسان، سبب گرایش مجدد به گیاهان دارویی گردید و این نکته که توسل به گیاهان دارویی همواره در طول تاریخ یکی از روش های مؤثر درمان بوده است به خوبی روشن است.

تاریخ طب در کشور ما مربوط به دوره آریایی می باشد و اوستا (۶۵۰۰ ق.م) اولین کتابی است که از گیاهان دارویی سخن گفته است. به نقل از اوستا، اولین پزشک ایرانی تریته پسر گرشاسب پهلوان بود که از کاربرد گیاهان دارویی و عصاره آنها اطلاع داشته و مقام او در طب، نظیر مقام ایمهوتپ (۳۵۰۰ ق.م) در مصر باستان، انقلبیوس در یونان و آسکولاینوس در روم (سه رب النوع درمان) بوده است. قدیمی ترین گیاه دارویی در طول تاریخ، هوم، گیاه مقدس زرتشت بوده است. در کتابهای پهلی، هوم را سرور همه ی گیاهان و استفاده از آن را باعث عمر جاویدان می دانند. گیاهان دارویی، رستنی هایی با تاریخچه جالب توجه و ممتاز هستند. با جستجو و دقت در منابع دینی، تاریخی و ادبی، اسامی گیاهان دارویی، وجوه تسمیه و حوادث مرتبط با این گیاهان به وفور به چشم می خورد.

* پتانسیل اقتصادی گیاهان دارویی

طبق برآوردهای صورت گرقته در سالهای اخیر، ارزش بازارهای جهانی داروهای گیاهی که شامل گیاهان دارویی و فرآورده های آنهاست همواره با رشد قابل توجهی رو به افزایش بوده است. با توجه به اینکه بخش اعظم بازار گیاهان دارویی دنیا، به تولید و عرضه فرآورده های ثانویه مشتق از این گیاهان مربوط می شود، لذا محصولات ثانویه معمولاً از ارزش افزوده بسیار بالایی برخوردارند. بطوری که ارزش فروش برخی از این ترکیبات مانند شیکونین، دیجیتوکسین (Digitoxin) و عطرهایی همچون روغن جاسمین (jasmin)، از چند دلار تا چند هزار دلار به ازای هر کیلو گرم تغییر می کند. همچنین قیمت هر گرم از داروهای ضد سرطان گیاهی مانند وین بلاستین (Vinblastin)، وین کریستین (Vincristin)، اجمالیسین (Ajmalicine) و تاکسول (Taxol) به چند هزار دلار می رسد. تاکسول، یکی از ترکیبات دارویی است که از پوستدرخت سرخدار بدست می آید و در درمان سرطان های سنه و تخمدان مورد استفاده قرار می گیرد. طبق گزارش اعلام شده از سوی سازمان هلال احمر ایران، میزان ارز تخصیص یافته برای خرید هر گرم تاکسول تا ۵/۲ میلیون تومان نیز رسیده است. از آنجا که رشد درخت سرخدار به کندی صورت می گیرد و منابع دسترسی به این گیاه محدود بوده و برای درمان یک بیمار سرطانی، حدود ۲۸ کیلو گرم از پوست این درخت لازم است (مقدار مذکور معادل پوست سه درخت یکصد ساله است)، لذا تولید این دارو به روش استخراج از پوست درخت مقرون به صرفه نیست. به همین دلیل در حال حاضر، این محصول را با استفاده از روش کشت سلولی در شرایط آزمایشگاهی تولید می نمایند. با این روش تولید یک گرم از داروی تاکسول حدود ۲۵۰ دلار هزینه دارد، در حالیکه با قیمتی حدود ۲۰۰۰ دلار به بازار عرضه می شود. بر اساس آمارهای موجد، ارزش بازارهای جهانی داروهای مشتق از گیاهان در سال ۲۰۰۲، با رشد ۲/۶ درصدی نسبت به سال پیش از آن به ۷/۱۳ میلیارد دلار بالغ گردید. این مقدار در سال ۲۰۰۷ به رقمی معادل ۸/۱۸ میلیارد دلار رسید.با این حال انتظار می رود ارزش این بازار تا سال ۲۰۵۰ به رقمی معادل ۵ تریلیون دلار افزایش یابد.

با توجه به آمار ذکر شده از پتانسیل بالای اقتصادی گیاهان دارویی در ارز آوری و کسب درآمد، می توان بازسازی شرایط مزرعه و پرورش گیاهان دارویی مورد تقاضای بازارهای داخلی و جهانی و در واقع با استفاده هدفمند از سرزمین های کم بهره کشورمان جهت تولید گیاهان دارویی و فرآوری مواد مؤثر آن، نه تنها به احیای این مناطق پرداخت بلکه می توان بازار کار مناسبی برای جوانان جویای کار فراهم کرده و در نهایت درآمد کشور را افزایش داد و به این روش زمینه را برای تسریع در پروسه توسعه یافتگی کشور مهیا کرد.

* وضعیت تجارت گیاهان دارویی

ارزش دارویی، تقاضای بازار و سطح فرآوری از مهمترین شاخص های سنجش اقتصادی یک گیاه، به گزارش سازمان خوار و بار جهانی می باشد. کشور ایران با داشتن شرایط اقلیمی و تنوع گیاهی به مراتب بهتر از اروپا در حال حاضر تنها ۶۰ میلیون دلار از تجارت جهانی گیاهان دارویی را به خود اختصاص داده است که بخش عمده ای از این مبلغ مربوط به صادرات زعفران و زیره سبز است. با توجه به سهم ۱۲۴ میلیارد دلاری تجارت جهانی از فروش گیاهان دارویی، سهم ایران کمتر از نیم درصد کل تجارت جهانی است.

علاوه بر زعفران و زیره سبز، مهمترین گیاهان دارویی صادراتی ایران در سال های اخیر، آویشن، بادرنجبویه، بابونه، اسفرزه، بومادران، گل ختمی، زوفا، مریم گلی، کتیرا، آنغوزه، شیرین بیان، تلخ بیان، مورد، برگ کنار، سقز، علف گاو زبان، گل ساعتی، باریجه، موسیر، حنا، گز علفی و … بوده که به کشورهای آلمان، آمریکا، انگلستان، فرانسه، مجارستان، پاکستان، هند، چین، ترکیه، بحرین، کویت، قطر، کانادا، سوئیس، سوئد، لبنان، ایتالیا و امارات صادر شده است. این در حالی است که بسیاری از مواد اولیه گیاهی مورد نیاز در صنعت تولید داروهای گیاهی کشور از خارج وارد می شود. ارزش کل صادرات گیاهان دارویی در سال ۱۳۸۶ به میزان ۸۵ میلیون دلار رسید. بیشترین ارزش میزان واردات گیاهان دارویی مربوط به اسانس ها می باشد. البته بسیاری از اسانس های وارداتی نیز سنتزی می باشند. این اسانس ها در صنایع آرایشی، بهداشتی و صنعتی کاربرد دارد.

* بازاریابی گیاهان دارویی

گیاهان دارویی به عنوان یکی از مواهب الهی است و چنانچه برنامه‏ریزی اصولی در شیوه تولید و بازاریابی آن صورت پذیرد، می‏تواند علاوه بر درمان بیماریها، سبب ایجاد اشتغال مولد، جلوگیری از تخریب جنگلها و مراتع و حفظ محیط زیست گردد. همانگونه که از آمار مربوط به بهره برداری و جایگاه ایران در تجارت گیاهان دارویی بر می آید، کشور ما نتوانسته آنطور که شایسته استعدادهای منحصر به فرد اقلیم غنی و ممتازش است، از این فرصت طلایی استفاده کند و از فواید اقتصادی این گیاهان بهره ببرد. با توجه به بررسی ها و تحقیقات بعمل آمده، به نظر می رسد مشکل اصلی در حال حاضر تولید نبوده و مشکل را باید در بازار این محصولات جستجو کرد. از عمده‏ترین مشکلات موجود بر سر راه رشد و توسعه گیاهان دارویی، بازاریابی محصولات آن می‏باشد. بازاریابی صحیح سبب می‏شود ‏تا محصولات بر اساس نیاز مصرف‏کنندگان تولید و به نحو بهداشتی و مورد پسند در اختیار آنان قرار گیرد. به دلیل ویژگیهای خاص گیاهان دارویی چون فسادپذیری، تولید فصلی و حجیم بودن، بازاریابی محصولات آن از حساسیت بالایی برخوردار است. عملیات بازاریابی شامل انبارداری، حمل و نقل، درجه‏بندی، بسته‏بندی و تبدیل می‏باشد.

در پژوهش حاضر، سعی شده نقش بسته بندی به عنوان یکی از ابزار اصلی در امر بازاریابی مورد بررسی قرار گرفته و لزوم تأکید بر این مهم در قالب صنعت بسته بندی برای داشتن بازاری وپویا و سود آور در زمینه گیاهان دارویی بیش از پیش نمایان گردد.

* تأثیر بسته بندی بر رفتار مصرف کننده

بسته بندی، فعالیت های مربوط به طراحی و ایجاد جعبه یا لفاف برای یک کالا را در بر می گیرد. در حوزه بازاریابی، بسته بندی یک روش جذاب جهت انتقال پیام در رابطه با محصول مشتریان می باشد. همچنین این امکان را فراهم می سازند که محصولات مختلف به صورت واحد و منسجم محافظت شوند. بسته بندی محصولات، نوعی علم، هنر و تکنولوژی حمایت از محصولات در مفابل آلودگی و خطرات ناشی از حمل و نقل و ذخیره مناسب محصولات است. از بسته بندی می توان بعنوان فروشنده ساکت یاد کرد زیرا بسته بندی جذاب می تواند مشتری را جذب نموده  و وی را به خرید ترغیب نماید. بنابر این لازم است که تلاشهای زیادی در جهت افزایش کارایی بسته بندی ها صورت گیرد و همانطور که امروزه مشاهده می شود باید رسانه های قدیمی، مسیر فعالیت خود را به سوی تبلیغات در هنگام خرید سوق دهند. چهار عنصر بسته بندی اصولاً بر تصمیم گیری خرید مصرف کننده تأثیر می گذارند که می توان آنها را به دو گروه مجزا تقسیم بندی کرد.

الف) عناصر بصری شامل تصاویر و اندازه و شکل بسته هاست که بیشتر بر روی تصمیم گیری تأثیر می گذارند.

ب) عناصر اطلاعاتی مربوط به ارائه اطلاعات و تکنولوژی های استفاده شده در بسته بندی ها است که احتمال زیادی می رود که از جنبه شناختی حائز اهمیت باشد.

ما باید توجه داشته باشیم که در محیط های آشفته ی امروزی که شرکت ها در آن مشغول فعالیت می باشند، این گونه عاقلانه به نظر می رسد که بسته بندی یک فرآیند ثابت تلقی نشود بلکه باید یک فرآیند پویا در زمینه طراحی محصولات مختلف تلقی شود. بدین ترتیب بر مبنای یک شاخص مناسب می توان گفت که هر گونه تغییر توسط بازارهای خرید و فروش را می توان بر پایه فرصت ها و تهدید های جدید در زمینه سازماندهی، بازاریابی و حوزه های فنی پیش بینی کرد.

بدین ترتیب مدیران به درک این موضوع پرداخته اند که بسته بندی می تواند به صورت دقیق باعث تمایز کالاهای مصرفی نسبتاً مشابه شود و در نهایت بقای تعدادی از مارک هادر بازار و عرضه کالاهای مختلف باعث شده است که خریداران در همان زمان خرید، با استفاده از عناصر مستقیم به تمایز کالاهای مختلف بپردازند. نتایج مشترک بیانگر این موضوع هستند که درک کافی در رابطه با تکنولوژی بسته بندی نقش مهمی را در تمایل مصرف کننده در زمینه خرید محصولات خاص ایفا می کند.

* اهمیت بسته بندی گیاهان دارویی و نقش آن در توسعه صادرات

سابقه استفاده از گیاهان دارویی در ایران به سالهای بسیار دور باز می گردد به طوری که می توان از آن جمله به کتاب شفا از ابن سینا اشاره کرد که نشان دهنده وجود این فرهنگ نزد مردم ایران بوده است. متاسفانه در کشور ما علی رغم دیرینه بودن، این علم پیشرفت چندانی نداشته است و در خصوص تقاضای جهانی چنان که نتایج مطالعات نشان می دهد به دلیل عدم توجه در بخش بسته بندی، صادرات این گیاهان فقط به صورت فله ای در ایان با سود بسیار اندک انجام می شود و در کشورهای دیگر بسته بندی شده و با نام همان کشور، مثلاً کشور امارات با قیمت بالاتری در بازارهای جهانی عرضه می شود. این یعنی تکرار تراژدی غمناک صادرات نفت خام کشور با قیمت پایین و در مقابل واردات بسیار گران محصولات مشتق شده و فرآوری شده از نفت از کشورهایی مثل چین که حتی قطره ای از منابع نفتی را نیز در اختیار ندارند. این یعنی کاهش پی در پی خالص صادرات در کشور، افت درآمد ملی و دورتر شدن از پروسه توسعه یافتگی نسبت به دیگر کشورهای جهان که ثروتی به نام نفت، اقتصادشان را حمایت نمی کند.

به دلیل نبود اطلاعات کافی و توجه نکردن به بخش تولید و عرضه در زمینه تجارت گیاهان دارویی، هیچ اقدام خاص و تبلیغی صورت نمی گیرد. چون این گیاهان به دلیل نداشتن استانداردهای لازم جهت تجارت، سود زیادی به دنبال ندارد بنابراین تبلیغی هم در مورد استفاده آنها نمی شود. امروزه به دلیل عدم مدیریت صحیح در بسته بندی گیاهان دارویی، محصولات ایران با محصولات تولیدی سایر کشورها از نظر کیفیت و بسته بندی تفاوت فاحشی دارد و باید برای کاهش این تفاوت ها، تلاش جدی صورت پذیرد. در حال حاضر و با ساختارهای دولتی- صنفی کنونی، امکان مدیریت بخش بسته بندی در کشور وجود ندارد.

بسته بندی در ایران هنوز در حد یک موج است و با آنکه ضرورت آن کم و بیش در میان مدیران و عامه مردم جا افتاده، اما استراتژی مشخص و هدفمند برای آن تعیین نشده است که بخشی از آن را می توان ناشی از بالا بودن هزینه های بسته بندی دانست. بخش بسته بندی نیازمند توسعه ای است که به کاهش هزینه های بسته بندی منجر شود.

بسیاری از گونه های گیاهان دارویی با گذشت زمان و همچنین در معرض نور، خواص دارویی خود را از دست می دهند و این امر سبب افت کیفیت این گیاهان می گردد. در ایران به دلیل عرضه سنتی این داروها در عطاری ها و به دلیل اینکه این گیاهان در معرض انواع باکتری ها، قارچ ها و مسمویت های دارویی می باشند، نمی توانند بعنوان داروهای اصلی و حتی فرعی، در لیست نسخه تجویزی پزشکان جایی داشته باشند و در واقع به دلیل عدم وجود بسته بندی متناسب با نوع هر گیاه، در میان پزشکان ایرانی، اعتمادی به سلامت این نوع داروهای گیاهی وجود ندارد. همچنین عدم بسته بندی متناسب با هر گیاه در طول فرآیند توزیع و حمل و نقل و صادرات گیاهان دارویی باعث کاهش کیفیت گیاهان دارویی ایران در مقایسه با تولیدات سایر کشورها می گردد و همین امر از دست دادن بازارهای سود آور و پویای جهانی را برای کشورمان به همراه دارد.

با توجه به مطالبی که قبلاً در مرد ارزش افزوده بالای تولید گیاهان دارویی گفته شد، در گام اول می توان با آموزش عامه مردم و ترویج فرهنگ استفاده از گیاهان دارویی به جای داروهای شیمیایی و سنتزی، هم در میان مردم و هم در جامعه پزشکان و همچنین آشنا کردن بیشتر پزشکان با داروهای گیاهی و خواص درمانی آنها، برای بخش خصوصی این انگیزه را ایجاد کرد تا وارد بازار تولید و توزیع گیاهان دارویی در کشور گردد. چرا که تجربه نشان داده است که ورود بخش خصوصی در فعالیت های اقتصادی به معنی بهینگی در تولید و استفاده از منابع و افزایش بهره وری تولید و همچنین میل کردن بازار به سمت رقابت بیشتر و افزایش کیفیت محصول و در نهایت رشد رفاه در بین جامعه می باشد.

از آنجا که در مقایسه با درآمدهای ناشی از فعالیت در بخش تولید و توزیع صادرات گیاهان دارویی، هزینه های بسته بندی برای شرکت های تولیدی بالا می باشد، پس از آماده کردن بستر مناسب جهت ایجاد انگیزه در بخش خصوصی به روش هایی که بیان شد، می توان درآمدهای حاصل از کاشت، داشت و برداشت، توزیع و صادرات گیاهان دارویی را افزایش داد و به شکلی که انگیزه برای بخش خصوصی در اهتمام به امر بسته بندی برای کسب سود بیشتر و داشتن محصولی با کیفیت ذاتی و ظاهری بالاتر که بتواند در بازارهای داخلی  و همچنین بازارهای جهانی به رقابت پرداخته و سهم بیشتری از بازار را به خود اختصاص دهد.

رعایت استانداردهای مناسب جهانی جهت بسته بندی، یکی از نکات اساسی تجارت و صادرات کالاهاست که در مورد گیاهان دارویی هم باید رعایت شود. با ایجاد بسترهای مناسب در زمینه جلوگیری از هدر رفتن این ثروت ملی، صادرات گیاهان دارویی با کیفیت و بر اساس تقاضای جهانی صورت خواهد گرفت و با رعایت استانداردهای کیفی می توان سود بالایی به لحاظ اقتصادی از تجارت گیاهان دارویی بدست آورد. از این گذشته، می توان زمینه های مساعد جهت رقابت سالم جهانی در تجارت گیاهان دارویی را فراهم آورد.

رقابت سالم در گرو فعال سازی بخش خصوصی به صورتی که بیان شد، کاهش تصدی دولت بر بخش های تولیدی، توزیع و مصرف و تعدیل و اصلاح سیاست های ارزی و سهمیه ای می باشد و رشد صادرات، مستلزم ایجاد شرکت های تخصصی صادرات، توسعه سیستم های بازرگانی، ایجاد شرایط مناسب حمل و نقل، پایانه ها و انتقال دانش فنی روز به تولید کننده هاست.

* راهکارها و پیشنهادات

جهت دستیابی به اهداف کوتاه، میان و بلند مدت موجود در سند چشم انداز بیست ساله ایران می توان راهکارهای زیر را ارائه نمود:

الف) در بخش تولید

– سازماندهی تعاونی های تولیدی جهت تولید گیاهان دارویی بازار پسند و مطابق با استاندادهایکیفیت جهانی.

– تشویق و ایجاد انگیزه در تولید کنندگان بخش خصوصی جهت سرمایه گذاری در امر تولید گیاهان دارویی به شکل رقابتی.

– کاهش تصدی دولت بر بخش های تولیدی، توزیع و مصرف و اصلاح سیاست ها.

– بکارگیری تکنولوژی روز دنیا در تهیه داروهای گیاهی با قیمت تمام شده پایین تر جهت دستیابی به سهم بالاتر از بازار.

– استفاده از متخصصان امر تولید گیاهان دارویی جهت تولید و فرآوری صنعتی گیاهان دارویی برای داشتن محصولی با کیفیت.

– تشویق بخش خصوصی به سرمایه گذاری در بخش بسته بندی گیاهان دارویی برای افزایش توان رقابت کشور در بازارهای جهانی.

– تدوین قوانین لازم جهت الزام بازرگانان گیاهان دارویی در اهتمام در بسته بندی مناسب محصولات خود با بکارگیری متخصصان امر بسته بندی.

– وارد کردن دانش بسته بندی روز دنیا از کشورهای موفق در این زمینه به کشور جهت تقویت صنعت بسته بندی.

ب) در بخش توزیع

– ایجاد شرکت های تخصصی صادرات گیاهان دارویی.

– توسعه سیستم های بازرگانی متناسب با تجارت سود آور گیاهان دارویی.

– ایجاد شرایط مناسب حمل و نقل و پایانه ها.

– تهیه شناسنامه های علمی برای اقلام گیاهی جهت شناساندن خواص دارویی هر گیاه و گسترش تقاضا.

ج) در بخش مصرف

– ترویج فرهنگ استفاده از داروهای گیاهی به جای داروهای شیمیایی و سنتزی از طریق رسانه ها، مدارس و مراکز فرهنگی.

– تقویت بنیه علمی پزشکان طب سنتی و همچنین اهتمام آموزش عالی در شناساندن گیاهان دارویی و خواص دارویی آنها به جامعه پزشکان.

* نتیجه گیری

به دلیل نبود بسته بندی مناسب گیاهان دارویی که در روند تولید و کشت و تجارت آنها تأثیر بسزایی دارد، سهم ایران از تجارت گیاهان دارویی جهان بسیار اندک است. از این رو نباید به گیاهان دارویی تنها به لحاظ بهداشت و درمان نگریست بلکه این بخش از لحاظ اقتصادی نیز از جایگاه میژه ای برخوردار است. به طور کلی آنچه که مشخص است با بر طرف کردن مشکلات بسته بندی این گیاهان و ارائه راهکارهای مناسب جهت بسته بندی و رعایت استانداردهای جهانی می توان به عرصه رقابت در بازارهای جهانی وارد شد و بسیاری از چالش های تجارت و حتی تبلیغات در عرضه گیاهان دارویی با ارائه این محصولات بصورت بسته بندی شده قابل حل می باشد. تجارت موفق این گیاهان چه در داخل کشور و چه در مرزهای خارجی، مستلزم داشتن بسته بندی متناسب با نوع گیاه می باشد. در واقع اگر قرار است گیاهان دارویی بعنوان دارو استفاده شوند، باید موارد بهداشتی آن بعنوان مصرف انسانی در نظر گرفته شود.

 

.