گیا‌هان دارویی از ارزش و اهمیت خاصی در تأمین بهداشت و سلامتی جوامع هم به لحاظ درمان و هم پیشگیری از بیماری ها برخوردار بوده و هستند. این بخش از منابع طبیعی قدمتی همپای بشر داشته و یکی از مهمترین منابع تأمین غذایی و دارویی بشر در طول نسل‌ها بود‌هاند.

از نقطه نظر تاریخی، گیا‌هان اهمیت فراوانی در توسعه جوامع داشته اند و تحقیقات وسیعی برای یافتن فرآورده‌‌ها و مواد طبیعی دارویی گیاهی در طول تاریخ انجام شده، اما نکته حائز اهمیت اینجاست که تنها کمتر از ۱۰% از مجموع ۲۵۰۰۰۰ گونه گیاهی جهان برای بیش از یک عملکرد زیست شناختی، شناسایی و مورد استفاده قرار گرفته اند. به عبارت دیگر براساس آمار‌های منتشره توسط (WHO)، تنها بین ۳۵ تا ۷۰ هزار گونه گیاه دارویی در طول زمان برای حداقل یک یا چند بار مورد مصرف قرار گرفته است.

در حال حاضر، ۲۵% از دارو‌های موجود، منشأ گیاهی دارند و ۱۲% دارو‌ها نیز از منابع میکروبی ساخته شد‌ه اند. پتانسیل تولید دارو‌های گیاهی در طبیعت بسیار بالاست.

این مرکز در مجتمع تحقیقاتی جهاد دانشگاهی واقع شده که دارای ساختمانی با مساحت ۰۰۰/۲۰ مترمربع زیربنا، ۲ هکتار مزرعه گیا‌هان دارویی و تعدادی گلخانه است. این مرکز درکناراعضای هیأت علمی‌ پژوهشکده گیاهان دارویی، در چهار گروه پژوهشی کشت و توسعه، فارماکوگنوزی و داروسازی، فارماکولوژی و طب کاربردی و بیوتکنولوژی گیا‌هان دارویی مشغول فعالیت هستند.

مجتمع تحقیقاتی جهاد دانشگاهی که مرکز رشد در آن مستقر است در زمینی به مساحت ۰۰۰/۸۷۵ مترمربع در ۵۵ کیلومتری تهران به سمت قزوین در شمال اتوبان کرج – قزوین در اراضی منطقه هلجرد کرج واقع شده است.

این زمین از شمال منتهی به کوهپایه‌‌ها و تپه‌‌ها و دره معروف به گلچه‌دار، از طرف شرق به جاده کمال‌آباد و از جنوب به اراضی بهشت سکینه و زمین‌های تعاونی مسکن وزارت ج‌هاد کشاورزی و از غرب با شهرک تحقیقاتی کاوش هم‌ مرز است. این مجتمع در فاصله ۶ کیلومتری کمال‌شهر, ۱۲ کیلومتری حصارک, ۲۵ کیلومتری کرج, ۵۵ کیلومتری تهران, ۱۵ کیلومتری شهر جدید هشتگرد و ۸۰ کیلومتری قزوین واقع است.

مرکز رشد واحدهای فناوری گیاهان دارویی – هلجرد، در تاریخ  ۲۳/۰۶/۱۳۸۷   تأسیس شده است  و در حال حاضر با ریاست جناب آقای دکتر حسنعلی نقدی بادی مشغول به فعالیت  می باشد مساحت زیر بنای فضای فیزیکی  ۲۲۰۰  متر مربع که از این فضا  ۱۰۴۴  متر مربع به واحدهای فناور و ۴۷۴ متر مربع به پرسنل ستادی و ۶۸۲ متر مربع به فضای عمومی اختصاص داده شده است. پرسنل تمام وقت شاغل در مرکز رشد شامل: ۲  دکتری، ۲ فوق لیسانس می‌باشد.

این مرکز با دنبال نمودن استراتژیهای زیر آغاز به کار نمود:

فعالیت کلینیکال تریال در زمینه گیاهان دارویی، داروهای ویژه انسانی و داروهای دامی از گیاهان دارویی

  • تولید فراورده های جدید از گیاهان دارویی، فرآورده های طب سنتی و نگرش بروز جهت تولید گیاهان دارویی
  • ایجاد و ترویج فرهنگ استفاده گیاهان دارویی
  • مدیریت پروژه، بازاریابی، بازرگانی و صادرات گیاهان دارویی
  • بکارگیری تکنولوژی های جدید در زمینه کشت و پرورش و تولید گیاهان دارویی
  • تدوین استراتژی ارتباط و همکاری بین مراکز رشد

تعاریف:

  1. مرکز رشد فناوری گیاهان دارویی : مرکزی است تحت مدیریت متخصصین حرفه‌ای که با ارائه خدمات حمایتی از ایجاد و توسعه حرفه‌های جدید توسط کارآفرینانی که در قالب واحدهای نوپای فعال در زمینه‌های مختلف گیاهان دارویی، داروهای گیاهی و صنایع مرتبط منتهی به فناوری متشکل شده‌اند و اهداف اقتصادی مبتنی بر دانش و فن دارند پشتیبانی می‌کند. این خدمات شامل موارد زیر است:
  • تامین محل کار (به صورت اجاره)
  • خدمات آزمایشگاهی، کارگاهی و اطلاع‌رسانی
  • خدمات مدیریتی، حقوقی، مالی، اعتباری، پروژه‌یابی و بازاریابی
  • آموزش‌های تخصصی ویژه و مشاوره
  • سایر خدمات مرتبط با توسعه، رشد و ارتقای واحدهای فناوری

        ۲.  واحدهای فناوری: واحدهای دارای هویت حقوقی مستقل از مرکز رشد بوده که با توجه به اساسنامه و یا سایر اسناد قانونی در زمینه تحقیقات کاربردی و توسعه‌ای، طراحی مهندسی، مهندسی معکوس، انتقال فناوری، ارائه خدمات تخصصی و در جهت تجاری کردن نتایج تحقیقات فعالیت می‌نمایند. این واحدها شامل شرکتهای خصوصی، واحدهای تحقیق و توسعه صنایع، و یا مراکز تحقیقاتی وابسته به دانشگاهها یا دستگاههای اجرایی هستند.

        ۳.  دوره رشد مقدماتی: دوره‌ای حداکثر ۶ ماهه است که در آن به افراد و یا گروه‌های مستعدی که دارای ایده‌های نوآورانه صنعتی هستند، مشاوره و آموزش‌های لازم برای آشنایی با بازار، شناسایی گروه کاری و ایجاد هویت‌های حقوقی مستقل داده می‌شود. در صورت موفقیت در این دوره مقدماتی و کسب هویت مستقل حقوقی، واحدهای نوپا می‌توانند اسکان رسمی در مرکز رشد شوند. زمان این دوره با تصویب رییس مرکز رشد تا ۹ ماه قابل افزایش است.

        ۴.  بخش رشد مقدماتی: بخشی از مرکز است که در آنجا دوره رشد مقدماتی برگزار می‌گردد.

        ۵.  دوره رشد: دوره‌ای است حداکثر ۳ ساله که طی آن واحدهای فناور مستقر در مرکز رشد به معیارهای رشد یافتگی دست یافته و پس از آن از مرکز رشد خارج می‌شوند. زمان این دوره با تصویب شورای فناوری مرکز تا ۵ سال قابل افزایش است.

اهداف:

  1. بسترسازی جهت تجاری کردن دستاوردهای طب سنتی
  2. ایجاد زمینه کارآفرینی و حمایت از نوآوری و خلاقیت نیروهای محقق جوان
  3. کمک به رونق اقتصاد ایران به ‌وسیله ترویج استفاده صحیح و علمی از داروهای گیاهی در سطح ملی و بین‌المللی
  4. ایجاد فضای لازم جهت گسترش و رشد واحدهای کوچک و متوسط که در زمینه علوم گیاهی، شیمی-دارویی، داروسازی و گرایشهای وابسته، پژوهش‌های کاربردی انجام می‌دهند.
  5. کمک به تولید دانش نوین و فناوری در زمینه‌های به‌زراعی- به‌نژادی و همچنین تدوین و ارائه آموزش‌های علمی‌-کاربردی و دوره‌های عالی پژوهشی با همکاری دانشگاه‌ها در راستای بسترسازی جهت ایجاد فرصت‌های شغلی مناسب برای کارآفرینان و دانش‌آموختگان در زمینه گیاهان دارویی
  6. تولید و توسعه محصولات گیاهی قابل عرضه به بازار

وظایف:

  1. حمایت مالی از واحدهای مستقر در مرکز رشد
  2. تلاش برای فراهم کردن حمایتهای قانونی جهت تسریع رشد واحدهای مستقر در مرکز رشد
  3. اراِئه خدمات و مشاورهای مورد نیاز واحدها در راستای تبدیل ایده های نو به محصولات قابل تجاری شدن
  4. نظارت بر روند رشد واحدها و تحلیل مستمر دستاوردها با هدف افزایش کارایی مرکز رشد
  5. نظارت بر فعالیتهای واحد های فناوری در تحقق ایده محوری آنها
  6. ایجاد بخش رشد مقدماتی

خدمات:

  • کارگاههای آموزش برای واحدها با عناوین کارگاه اسانس‌گیری و عصاره‌گیری، کارگاه آشنایی با دستگاههای HPLC, GC, GC/Mass و …. در نظر گرفته شده است.
  • گروهی جهت انجام خدمات حفظ مالکیت فکری در نظر گرفته شده‌اند.
  • همچنین جهت ارائه خدمات آزمایشگاهی، آزمایشگاه آنالیز دستگاهی جهت آنالیز داروهای تهیه شده بوسیله واحد‌های فناور، آزمایشگاه فارماکوگنوزی جهت انجام عصاره‌گیری و بهینه کردن آن، آزمایشگاه بیوتکنولوژی جهت انجام کشت بافت و آنالیزهای ژنوم و آزمایشگاه تکنولوژی بذر جهت واحد‌های فعال در زمینه کشاورزی راه‌اندازی شده است.
  • دستگاههای قرص زنی و پر کردن مواد ساشه و دستگاههای لازم جهت آنالیز اشکال دارویی که لازم برای گرفتن مجوز برای ساخت دارو می‌باشد توسط مرکز خریداری شده تا واحد‌های فعال در این زمینه با سرعت عمل به گرفتن پروانه ساخت بپردازند.

شرایط عضویت:

شرکت‌هایی که مایل به استقرار در مرکز رشد می‌باشند؛ می‌بایست نسبت به تکمیل فرم ”درخواست پذیرش“ اقدام نمایند. چارچوب کلی اطلاعاتی که در این فرم از شرکت‌ها خواسته شده عبارتند از:

  • اطلاعات و سوابق تیم کاری شرکت
  • اطلاعات و سوابق کاری شرکت
  • تشریح ویژگیهای محصول و قابلیت عرضه در بازا‌های خارجی
  • شناخت بازار
  • میزان شناخت از نوع کسب و کار مورد نظر
  • میزان نوآورانه و فناورانه بودن محصول
  • آشنایی با نقاط قوت و ضعف شرکت در موضوع پیشن‌هادی
  • زمان‌بندی توسعه و عرضه محصول در بازار‌های جدید
  • پیش‌بینی‌های مالی
  • نوع و میزان حمایت‌‌های درخواستی از مرکز رشد
  • محدوده زمانی خدمات مورد نیاز

به دنبال تکمیل فرم درخواست و ارائه اطلاعات مورد نیاز، جلسات مصاحب‌های به منظور آشنایی بیشتر با تیم کاری و کسب اطلاعات بیشتر، با حضور مسئولین شرکت برگزار می‌گردد و پس از ارائه طرح تجاری توسط شرکت و انجام ارزیابی‌های فنی و اقتصادی، نسبت به پذیرش درخواست، پذیرش مشروط و یا رد درخواست، اقدام میشود. لازم به ذکر اینکه داوری ن‌هایی طرح‌‌ها بر عهده شورای مرکز رشد می‌باشد.

به طور طبیعی معیار‌ها و زیرمعیار‌های گوناگونی جهت ارزیابی یک طرح تجاری و پذیرش شرکت در مرکز رشد مد نظر قرار می‌گیرد. بدیهی است این معیار‌ها از درجه اهمیت گوناگونی برخوردار هستند و به تناسب وزن و اهمیت‌شان می‌توانند در فرآیند پذیرش یک شرکت اثرگذار باشند.

وجود یک فرآیند علمی‌ در تدوین این معیار‌ها و وزن‌دهی هر یک، از اهمیت ویژ‌های برخوردار بوده و ضریب خطا‌های انسانی را تا حد قابل ملاحظ‌های کاهش می‌دهد.

پس از ارزیابی تیم ارزیابی کننده، شرکت‌هایی که موفق به اخذ حد نصاب‌‌های لازم شوند در لیست انتظار ورود به مرکز رشد قرار خواهند گرفت. بخشی از معیار‌ها عبارتند از:

  • فناوری مورد نیاز ایده
  • میزان شناخت شرکت از ساختار کسب و کار مورد نظر
  • پیش‌بینی شرکت از مدت استقرار در مرکز رشد
  • نرم افزار‌های قانونی،خدمات و تجهیزات مورد نیاز شرکت
  • برآورد بازار فروش داخلی/خارجی
  • مدت زمان لازم برای عرضه محصول
  • میزان سرمایه قابل تأمین از سایر منابع
  • مدت زمان لازم جهت رسیدن به نقطه سربه‌سری
  • کیفیت و کمیت سابقه کاری شرکت