به گزارش شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی، رئیس مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی می گوید : ۱۱ اقلیم از ۱۳ اقلیم شناسایی شده در جهان در ایران است که ۸ اقلیم از آن در استان خراسان شمالی وجود دارد که شرایط مساعدی برای رویش انواع گیاهان دارویی فراهم کرده است.

آقای ربانی نسب مهمترین گیاهان دارویی استان خراسان شمالی را باریجه ، آنغُوزه ، شیرین بیان ، زیره سبز و مرزه عنوان می کند و می گوید: این گیاهان علاوه بر مصارف دارویی در تهیه رنگ های خوراکی ، اسانس های غذایی و کنترل آفات و بیماری ها استفاده می شود.

او می افزاید: این گیاهان به صورت خام به مناطق دیگر از جمله استان فارس صادر می شود که ناآگاهی از مزیت های اقتصادی گیاهان دارویی ، نبود شرکت های فرآوری دانش بنیان و شرکت های بسته بندی در استان ، از مهم ترین علل بی توجهی به این گیاهان دارویی است.

رئیس مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی ، زراعی سازی گیاهان دارویی مهم استان را از راهکارهای ایجاد اشتغال برمی شمارد ومی گوید: از هزار و ۵۰۰ هکتاری که سالانه به صورت کشت و کار به پرورش زیره سبز ، گل محمدی ، نعنای فلفلی و کنجد اختصاص دارد ، ۱۲ تن محصول به دست می آید.

رئیس اداره کل جهادکشاورزی خراسان شمالی هم می گوید: نیم تا سه درصد از اعتبار تملک دارایی سرمایه برای طرح های تحقیقاتی اداره کل جهاد کشاورزی اختصاص یافته که بخش قابل توجهی از این تحقیقات مربوط به کشت و کار گیاهان دارویی است .

یاوری می افزاید: از محل تسهیلات سفر مقام معظم رهبری به خراسان شمالی برای کشت این گیاهان، تسهیلات سرمایه در گردش قابل پرداخت است.

با این حال ، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی می گوید: کمبود نیروی انسانی متخصص و اعتبار در مرکز تحقیقات ، تحقیقات اهلی سازی و کشت گیاهان دارویی را در این استان مسکوت گذاشته است.

آقای عامری با اشاره به شناسایی ۳۰۸ گونه دارویی در خراسان شمالی، می گوید: با هدف توسعه بهره وری از گیاهان دارویی در ۱۰ سال اخیر شرایط کشت زیره سبز، زعفران ، گل محمدی ، نعنا فلفلی ، پنیرک ، کدوی تخمه کاغذی ، رازیانه ، بادرنج بویه ، ماری تیغال ، کنجد و گلرنگ در هزار هکتار از اراضی فراهم شد و سالانه ۷۳۵ هزار کیلوگرم محصول برداشت می شود.

او ، نبود واحدهای فرآوری و بسته بندی را از علل طبیعی خروج این سرمایه سبز از استان عنوان می کند و می گوید: استان های فارس ، اصفهان و خراسان رضوی بیشترین گیاهان تولیدی استان خراسان شمالی را به صورت خام و بابهای ناچیز خریداری می کنند و بااندک فرآوری باقیمت چندین برابر برای مصارف صنعتی و دارویی به کشورهایی نظیر امارات، فرانسه و هندوستان صادر می کنند.

معاون پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی همچنین بهره برداری بی رویه در فصل فروردین و اردیبهشت ، نبود نظارت بر این بخش ، دانش اندک کشاورزان و بهره برداران و چرای بیش از حد دام در رویشگاههای این گیاهان را از علل انسانی می داند که بقای این گیاهان را با خطر مواجه می کند .

آقای عامری می گوید: وجود انواع گیاهان دارویی، ظرفیت های بومی منطقه و رشته های تحصیلی دانشگاهی مرتبط از جمله رشته تولید و فرآوری گیاهان دارویی ، رشته های باغبانی و زراعت و تربیت دانش آموختگان متخصص در این امر ، از ظرفیت های بالقوه در استان خراسان شمالی است که می تواند زمینه های اشتغال و رشد و همچنین ایجاد ارزش افزوده در این استان را فراهم کند.

مسوول اداره بهره‌برداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان‌شمالی هم در پاسخ به این سوال که چند گونه گیاهی در این استان به ثبت رسیده است ؛ می گوید: نَروید بر زمین هرگز گیاهی که ننوشته ست بَر بَرگش دوایی (نظامی ) 

آقای نصرتی ، با بیان اینکه هر گیاهی مصارف خاص دارویی دارد ، می گوید: استان خراسان شمالی مرکز رشد بسیاری از گیاهان دارویی در کشور است و بیشترین رویشگاه های گیاهان دارویی در شهرهای بجنورد و مانه و سملقان متمرکز شده است.

او می گوید: در این میان، دو گیاه باریجه و کتیرا از مهم ترین گیاهان رویشی در خراسان شمالی هستند که علاوه بر مصارف دارویی ، کاربرد اقتصادی بسیاری نیز دارند و تاکنون حدود ۷۵ هزار هکتار از اراضی استان به عنوان طرح ، زیرپوشش این دو گیاه است.

به تعبیر او ، زرشک کوهی نیز دیگر گیاه دارویی است که در سال ۹۰ هزار هکتار طرح در حوزه شهرستان فاروج برای آن تهیه شد که بنابرآخرین خبر دریافتی ، متاسفانه به علت کمبود اعتبارات ریالی و تکمیل نشدن طرح، این طرح از سوی کمیته فنی به هنوز تصویب نرسیده است .

مسئول بهره‌برداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان خراسان‌شمالی معتقد است بیش از ۸۰ درصد مردم استان در حوزه روستاها بهره‌بردار سنتی گیاهان دارویی اند و این موضوع، بعضی از این گیاهان را با خطر نابودی روبرو می کند.

آقای نصرتی با بیان اینکه این سرمایه خدادادی نیازمند حفظ و شناسایی است می گوید : این امر، ردیف اعتباری خاصی را می طلبد که از اعتبارات کلی منابع طبیعی است.

بااین حال می توان گفت: رویش گیاهان دارویی در استان خراسان شمالی که سرمایه ای خدادادی و بسیار ارزشمند است، مورد بی توجهی مسئولان و حتی بهره برداران قرار گرفته است اما با حمایت از این بخش از جمله ایجاد شرایط کشت و کار و اهلی سازی این گیاهان و همچنین مصرف و فرآوری بهینه آن می توان از خروج این محصول به کشورهای دیگر که بعد از اندک فرآوری با کاربردی دیگر و قیمتی گزاف به کشورمان باز می گردد، جلوگیری کرد.

شاید وقت آن باشد تا مسئولان همت گمارند و در راستای توسعه ، حفاظت و ایجاد امکانات فرآوری گیاهان دارویی، شرایط اشتغال جوانان و دانش آموختگان این بخش را در استان بومی کرده و از خروج این اقتصاد سبز از استانمان جلوگیری کنند.